هوش مصنوعی به قدری پیشرفته شده که دیگر نمی‌توان آن را متوقف کرد

هوش مصنوعی اکنون به مرحله‌ای رسیده است که حتی هشدارهای مربوط به آخرالزمان نیز قادر به کاهش سرعت آن نیستند. هنگامی که این فناوری به معضلات امنیت ملی مرتبط می‌شود، ترس از خطرات ناشی از آن می‌تواند به عاملی برای افزایش شتاب، اعمال کنترل‌های دولتی گسترده‌تر و جذب سرمایه‌گذاری‌های عظیم تبدیل گردد.

بر اساس گزارش رویترز، در روزهای اخیر، هشداری جدید درباره‌ی تهدیدهای هوش مصنوعی به اوج رسیده است؛ از امکان ایجاد سلاح‌های بیولوژیکی و نفوذ به سیستم‌های مالی گرفته تا نگرانی از تسلط کامل بر اینترنت. در این میان، شخصیت‌هایی نظیر داریو آمودی، سم آلتمن، ایلان ماسک و تیم کوک بر لزوم کاهش سرعت پیشرفت، افزایش نظارت انسانی و محدودیت‌های لازم بر خودمختاری سیستم‌های هوش مصنوعی تأکید کرده‌اند.

در دل این تنش‌ها، آلتمن اعلام کرد که عرضه عمومی سهام اوپن‌ای‌آی به احتمال زیاد تا سال آینده به تأخیر می‌افتد و این خبر موجب کاهش حدود ۱۳ درصدی ارزش سهام سافت‌بنک در روز دوشنبه گردید. همچنین به‌نظر می‌رسد آنتروپیک هنوز برای عرضه عمومی آماده نیست.

نگرانی بازار فقط متاثر از بیانیه‌ها و اظهار نظرها نیست. مؤسسه مورگان استنلی در ارزیابی جداگانه‌ای درباره فضای آمریکا خبر داده که نزدیک به ۲۰۰ میلیارد دلار پروژه در سال گذشته و تا سه‌ماهه ابتدایی سال ۲۰۲۶ یا لغو شده‌اند یا با تأخیر مواجه گردیده‌اند. همین سناریو نشان می‌دهد که اگر هزینه‌های سرمایه‌گذاری در زمینه هوش مصنوعی ناگهان کاهش یابد، تأثیرش بر رشد اقتصادی آمریکا می‌تواند به شدت قابل توجه باشد. این بانک محاسبه کرده که در سال جاری و سال آتی، هزینه‌های سرمایه‌ای حدود یک سوم رشد تولید ناخالص داخلی آمریکا را تشکیل خواهند داد و این تأثیر می‌تواند به واسطه افزایش ثروت خانوارها و رشد دارایی‌های بورسی تقویت شود.

مورگان استنلی همچنین تأکید کرده که تقاضا برای توان پردازش هنوز از عرضه فراتر است. در چنین حالتی، هرگونه وقفه در ساخت و سازهای مربوط به هوش مصنوعی ممکن است جایگاه دیتاسنترهای موجود را تقویت کند، زیرا کمبود ظرفیت‌های فعلی، ارزش دارایی‌های موجود و قدرت قیمت‌گذاری‌شان را بالا می‌برد.

از نظر سیاسی، اصل ماجرا به شکلی پیچیده‌تر می‌شود وقتی که دولت‌ها، فراتر از خواسته‌های بخش خصوصی، تلاش دارند پیشرفت کنند. دولت دونالد ترامپ در واشنگتن و مقامات پکن هر دو در روز دوشنبه پیام‌های روشنی صادر کردند که نشان می‌دهد رقابت برای توانمندی‌های هوش مصنوعی نه تنها متوقف نخواهد شد بلکه به سطوح بالاتری نیز فرو خواهد رفت. منطق این رقابت ساده است: هر کشوری که در این بازی عقب بماند، ناگزیر برای جبران فاصله مجبور به افزایش سرعت می‌شود.

در این شرایط، هرگونه چارچوب نظارتی مؤثر تنها زمانی معنی دارد که بصورت بین‌المللی ایجاد شود. اینجاست که ایجاد توافق‌های چندجانبه به نظر دشوار می‌رسد. ترامپ بعد از بازگشت به قدرت عملا چندجانبه‌گرایی را کمرنگ کرده و وجوه کنش‌های دوجانبه را تقویت کرده است. او خود در شبکه اجتماعی‌اش نوشت که «توطئه‌ای بیمارگونه علیه هوش مصنوعی و دیتاسنترها» در حال شکل‌گیری است و تنها کشوری که از این وضعیت خرسند می‌شود، چین است. در واکنش، روزنامه دولتی گلوبال تایمز چین هشدارهای اخیر را بخشی از «کتابچه جنگ سرد» علیه خود توصیف کرد.

ترامپ هفته آینده قرار است در واشنگتن با شی جین‌پینگ دیداری داشته باشد. رویترز پیشتر گزارش داده که دو کشور نشستی جداگانه در میانه شهریور برای بررسی ریسک‌های هوش مصنوعی در نظر دارند که برگزاری آن بر عهده مقام‌های رده پایین‌تر دولتی خواهد بود. با این حال، حتی اگر واشنگتن و پکن بر چند اصل مشترک توافق کنند، دیگر بازیگران جهانی الزاما از آن تبعیت نخواهند کرد.

تجربه سلاح هسته‌ای یادآور واقعیتی قدیمی برای تحلیل‌گران است. ۲۳ سال بعد از تولید نخستین بمب اتم، معاهده منع گسترش آن در سال ۱۹۶۸ به امضا رسید. از آن تاریخ، تعداد کشورهای دارای سلاح هسته‌ای از پنج کشور دائمی شورای امنیت سازمان ملل که در آن معاهده به رسمیت شناخته شدند به ۹ کشور افزایش یافته است. هرچند قیاس مستقیم میان سلاح هسته‌ای و هوش مصنوعی همیشه درست نیست، اما منطق مسابقه قدرت در هر دو عرصه قابل مشاهده است؛ به ویژه هنگامی که هر طرف نگران هزینه‌های اقتصادی، مالی یا امنیتی ناشی از عقب ماندن است.

هوش مصنوعی همچنین تنها به عنوان ابزاری تهدیدآمیز نیست. از سرعت بخشیدن به کشف درمان بیماری‌ها تا کمک به تولید انرژی هسته‌ای پاک، کاربردهای مثبت آن نیز کاملاً واقعی‌اند. اما در صورتی که دولت‌ها احساس کنند که عقب ماندن از این فناوری ممکن است منجر به نوعی «تخریب متقابل» اقتصادی و مالی شود، مقاومت در برابر شتاب گرفتن این فناوری بسیار دشوار خواهد بود. این وضعیت می‌تواند به عواقب معکوس اهداف افرادی منجر شود که تلاش دارند با هشدارها، شتاب توسعه را کاهش دهند.

در حال حاضر بازارها بیشتر از اینکه به فکر توقف باشند، در حال ارزیابی هزینه‌های ناشی از تأخیر و میزان تأثیرگذاری دولت‌ها هستند. سرمایه‌گذاری در دیتاسنترها، توان پردازش و زیرساخت‌های محاسباتی به مرحله‌ای رسیده‌اند که نه تنها به اقتصاد کلان وابسته‌اند بلکه تحت تأثیر رقابت‌های ژئوپلیتیک نیز قرار دارند و این ارتباط، ترمز گرفتن را دشوارتر می‌سازد.

شما چه نظری دارید؟ آیا رقابت میان ایالات متحده و چین، توسعه هوش مصنوعی را تسریع خواهد کرد یا کند؟