کشف تازهای در اندونزی: استفاده از مواد روانگردان به حدود ۲۵هزار سال پیش برمیگردد
برام پیشنهاد میدهد که فرسایش غیرعادی دندانها احتمالا ناشی از وجود جسمی سخت و ساینده در دهان بوده است؛ با این حال، این عنصر دقیقاً مشخص نیست. وی ادامه میدهد: «تصور کنید که سنگی را در دهان خود نگه دارید و آن را از یک قسمت به بخش دیگر حرکت دهید. اگر این فعالیت را بهطور مکرر انجام دهید، در نهایت بافت مستحکم دندانها به دلیل سایش کاهش یافته و شیارهایی ایجاد میشود.»
تحقیقات بعدی نشان داده که شیارهای دندانی ممکن است ناشی از مکیدن دانههای بتل باشند؛ این عادت بهنظر میرسد قبل از آنکه انسانها دریابند با اضافه کردن آهک به این دانهها، میتوانند اثرات روانگردان بیشتری کسب کنند و حالت «نشئگی» را تشدید کنند، شکل گرفته باشد.
برای آزمایش فرضیه، دانشمندان دانههای بتل را در بزاق مصنوعی خیس کردند. بزاق پس از مدت زمان کوتاهی حاوی مقدار مناسبی از ترکیب روانگردان آرکولین بود که میتوانست حالت نشئگی بهوجود آورد؛ هرچند تأثیر آن نسبت به حالتی که دانه جویده شود، کمتر بود. بررسی دندانهای جستوجوگران غذا نیز نشانههایی از آرکولین در بافتها را نشان داد و اعتبار این فرضیه را تقویت کرد.
برام خاطرنشان میکند: «برای آزمایش، یک دانه را مکیدم و طعمش واقعاً تلخ و تند بود. این کار باعث بیحسی دهان میشود و به نظر میرسد چیزی بود که این افراد به دنبالش بودند.» او گمان میکند که مکیدن بتل ابتدا ممکن است جنبه درمانی داشته و ادامه میدهد: «این امکان وجود دارد که این عمل بهعنوان یک درمان سنتی برای درد دندان محسوب میشده است؛ اما اگر مکیدن دانه بهمدت طولانی ادامه مییافت، موجب ساییدگی دندانها و در نتیجه شدیدتر شدن درد میشد.»
به گفته برام، بهنظر میرسد افراد در چرخهای گرفتار شده بودند که به تداوم خود کمک میکرد: برای تسکین درد دندانی ناشی از عادت به مکیدن همان دانهها، به طور مدام به مکیدن آنها ادامه میدادند.
یافتهها قدیمیترین شواهد موجود از مصرف گیاهان روانگردان در تاریخ بشر را نمایان میسازد
انسانها احتمالاً از زمانی که با گیاهان تغییردهنده ذهن آشنا شدند، استفاده از آنها را آغاز کردند. با این حال، قدیمیترین رسمهای شناختهشده مصرف مواد روانگردان به حدود ۱۳هزار سال پیش برمیگردد؛ زمانی که نوشیدنیهای تخمیری مانند آبجو در میان مردم رایج شد.
دکتر الیسا گوئرادوسه، دانشیار پیشاتاریخ اروپا در دانشگاه وایادولید اسپانیا، معتقد است که این مطالعه «شواهد مستقیمی پیرامون تاریخچه استفاده انسان از مواد مخدر» را ارائه میدهد. او اضافه میکند: «یافتهها، قدیمیترین شواهد شناختهشده تا به امروز از مصرف گیاهان روانگردان در هر کجای جهان را به نمایش میگذارد و ثابت میکند که سنت مصرف دانههای بتل، ریشه در دوران پیشاتاریخ دارد.»
بهطور کلی، این کشف جدید نشان میدهد که تاریخچه مصرف مواد روانگردان احتمالاً بسیار قدیمیتر و متنوعتر از آن چیزی است که از شواهد باستانشناسی فعلی میدانستیم. نشانههای دندانی دو جستوجوگر خوراک نه تنها یکی از نخستین مثالهای مصرف مواد تغییردهنده ذهن را نمایان میسازد، بلکه عادت روزمرهای را نیز ارائه میدهد که احتمالاً با پیامدهای مثبت و آسیبهای جسمی همراه بوده است.
این پژوهش در نشریهی Science Advances منتشر شده است.
