مدیران صنعت ریتیلتک: بازار تجارت الکترونیک ایران کاربران زیادی دارد؛ اما خرید آنلاین هنوز به عمق کافی نرسیده است
به اعتقاد او، موج دوم میتواند بهطور چشمگیری حجم تجارت الکترونیکی در ایران را افزایش دهد، اما برای تحقق این امر نیاز به برنامهریزی دقیق، سرمایهگذاری کافی و بازطراحی تجربه کاربری وجود دارد.
خرید اعتباری بهعنوان یکی از محرکهای کلیدی بازار آنلاین شناخته شده است
سعید محمدی، که در رأس هیئتمدیره انجمن تجارت الکترونیک قرار دارد، در بخش دیگری از این نشست بیان کرد که BNPL (الان بخر، بعداً پرداخت کن) بهعلاوه بهبود زنجیره تأمین، بهسازی لجستیک و بهکارگیری هوش مصنوعی، موجب رونق فروش در بسترهای آنلاین گردیده است.
وی ادامه داد که پلتفرمهای بزرگ در سال اخیر روند تأمین و توزیع کالا را به شکل قابل توجهی بهبود بخشیدهاند و در مقایسه با دو یا سه سال گذشته، خدمات جامعتری به کاربران خود ارائه میدهند. همچنین، استفاده از هوش مصنوعی برای بهینهسازی تجربه کاربری، تقلیل هزینههای خدمات و ارتقای سطح فروش نیز جزو دیگر عوامل مؤثر بر گسترش بازار بهشمار میآید.
محمدی پیشبینی کرد که آمار سالهای ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵، با وجود چالشهای جنگ و مسائل اقتصادی، نشاندهنده رشد واقعی میزان معاملات و افزایش سهم تجارت الکترونیک از کل خردهفروشی خواهد بود. او BNPL را از عوامل اصلی این رونق دانسته و اذعان داشت که ارائه اعتبار آنلاین، امکان خرید را برای میلیونها کاربر بدون نیاز به مراجعه به بانک، ارائه چک یا معرفی ضامن، فراهم کرده است.
محمدی تصریح کرد که محدودیتهای خرید اعتباری در بازار سنتی باعث انتقال بخشی از تقاضای اقساطی به پلتفرمهای آنلاین شده است. در حال حاضر تقریباً در تمامی پلتفرمهای بزرگ تجارت الکترونیکی، خدماتی از قبیل اعتباردهی یا خرید اقساطی برای کاربران قابل دسترس است.
وی تاکید کرد که بهرهگیری از فناوری برای اعتبارسنجی کاربران، یکی از ظرفیتهای اساسی این حوزه محسوب میشود. به اعتقاد محمدی، ارتقای اعتبارسنجی دیجیتال و تبدیل خرید اعتباری به یک رفتار مستمر میتواند بخشی از خلأ ناشی از عدم وجود کارتهای اعتباری جهانی همچون ویزا و مسترکارت در ایران را پر کند.
مزیت BNPL برای بازار آنلاین همیشگی نیست
امین سمیعی، مدیرعامل اسنپشاپ، BNPL را یکی از تمایزات کلیدی میان بازار آنلاین و فروشگاههای فیزیکی برشمرد. او تصریح کرد که ارائهدهندگان اعتبار میتوانند خدمات خود را از طریق یکپارچهسازی با چند پلتفرم بزرگ، به تعداد زیادی از فروشندگان و کاربران دسترسی پیدا کنند.
سمیعی بیان کرد که این مزیت به افزایش سهم فروش آنلاین کمک کرده است، اما به احتمال فراوان پایدار نخواهد بود. او اذعان داشت که شرکتهای ارائهدهنده BNPL بعد از دستیابی به saturation بازار آنلاین، به سوی بخش فروشگاههای فیزیکی برای بهرهبرداری از فرصتهای بزرگتر در خردهفروشی سنتی تغییر سمت خواهند داد.
سمیعی پیشبینی کرد که در سالهای آتی، اعتباردهندگان بهطور گستردهتری وارد بازار آفلاین خواهند شد. در چنین وضعیتی، بخش قابل توجهی از مزیت فعلی پلتفرمهای آنلاین در ارائه اعتبار، کاهش خواهد یافت. بنابراین، او تصریح کرد که پلتفرمهای تجارت الکترونیکی نباید افزایش فروش ناشی از BNPL را به عنوان یک مزیت دائمی در نظر بگیرند و باید بهطور همزمان نقاط قوت دیگری در تجربه خرید، تنوع محصول و برقراری ارتباط با مشتری را ایجاد کنند.
BNPL باید بر تکرار خرید تأثیر بگذارد
مسعود شاهمرادی، مدیرعامل خانومی، افزایش تمایل به خرید اقساطی را نتیجه کاهش قدرت خرید مصرفکنندگان دانست. او توضیح داد که فشارهای اقتصادی موجب شده تا خانوارها برای تأمین نیازهای خود بیشتر به پرداختهای مدتدار روی بیاورند.
شاهمرادی تأکید کرد که اگر یک پلتفرم از BNPL تنها بهعنوان ابزاری برای انتقال خرید از ماه آینده به ماه جاری استفاده کند، به دستاوردهای پایداری نخواهد رسید. این ابزار ممکن است در کوتاهمدت نرخ تبدیل و فروش محصولات گرانقیمت را بالا ببرد؛ اما بدون ایجاد تکرار در خرید، اثر آن محدود خواهد بود.
از دید او، هدف اصلی BNPL نه تنها افزایش موقتی فروش، بلکه عمیقتر کردن ارتباط پلتفرم با مشتری و افزایش سهم آن از هزینههای مصرفکننده است. پلتفرمهایی که بتوانند اعتبار را به تکرار خرید و ارتقای ارزش طول عمر مشتری تبدیل کنند، در آینده رقابتی بهتر خواهند داشت.
افزایش تعداد خرید در شهرهای مختلف با زیرساخت کنونی قابل دستیابی نیست
سعید محمدی، رئیس هیئتمدیره دیجیکالا، توسعه زیرساخت را یکی از مطمئنترین حوزههای سرمایهگذاری در اقتصاد دیجیتال قلمداد کرد. او افزود که بازار بهطور حتم نیازمند تأسیس فروشگاههای اینترنتی مشابه بیشتری نیست؛ بلکه کسبوکارهایی که برای این فروشگاهها زیرساختهای لازم را فراهم میکنند، ظرفیت رشد بیشتری خواهند داشت.
او به چندین حوزه از جمله فناوری مالی، لجستیک، فناوری بازاریابی، خدمات ابری، تحلیل داده، ارتباط بازار آنلاین و آفلاین و خدمات محلی اشاره کرد و گفت که این موارد میتوانند تجربه خرید اینترنتی را تکمیل نمایند.
وی تأکید کرد که افزایش تعداد خرید کاربران در شهرهای مختلف با زیرساخت کنونی میسر نخواهد بود. برای اینکه مشتریان در شهری مثل زاهدان بتوانند به جای چند خرید محدود، در هر سال بیست خرید آنلاین داشته باشند، باید شبکه تأمین و تحویل بهطور کلی بازطراحی شده و خدمات متناسب با نیاز و رفتار کاربران هر منطقه توسعه یابد.
مدیرعامل اسنپشاپ نیز زیرساخت لجستیک و توزیع کالا را یکی از مهمترین حوزههایی دانست که نیازمند سرمایهگذاری است. به گفته او، نرخ نفوذ خرید آنلاین با افزایش فاصله از تهران کاهش مییابد و این امر دو علت اصلی دارد: مدت زمان طولانیتری برای تحویل و محدودیت تنوع محصول در سایر شهرها.
او اذعان داشت که محصولاتی که در تهران یک یا دو روزه به دست مشتری میرسند، ممکن است در شهر دیگری هفت روز در راه باشند. با این حال، صرف کاهش زمان ارسال به تنهایی نمیتواند مشکل را حل کند، چرا که بسیاری از فروشندگان و موجودی کالا نیز در تهران متمرکز شدهاند.
سمیعی برآورد کرد که تهران بین ۱۵ تا ۲۰ درصد جمعیت و حدود ۳۵ درصد درآمد کشور را در اختیار دارد. به اعتقاد او، همین تمرکز جمعیت و قدرت خرید منجر به این شده که تأمینکنندگان، تنوع محصولات و بازههای قیمتی گستردهتری در تهران ارائه نمایند.
