تلسکوپ جیمز وب به اندازهگیری جرم دورترین سیاهچاله خفته ثبتشده پرداخت
به این ترتیب، نوری که از کهکشان MRG-M0138 به سمت ما میدرخشد، تحت تأثیر یک خوشه کهکشانی در جلوی چشم ما، دچار انحنا و بزرگنمایی شده است. این پدیده، جزئیات بیشتری از جرم دوردست را در کانون توجه قرار میدهد.
ریچارد الیس، محقق ارشد این مطالعه از دانشگاه کالج لندن، در گفتوگو با آیافال ساینس اظهار میکند: «این دو فناوری با هم، ما را قادر ساخته که سطحی از دقت زاویهای را تجربه کنیم که دقیقاً معادل تماشای یک سکه بر روی سطح ماه است.» این تحقیق که تحت سرپرستی اندرو نیومن از مؤسسه کارنگی ساینس انجام شده، یک رویکرد بنیادی برای فهم دورهای کلیدی در تحول کهکشانها فراهم میآورد.
جرم این سیاهچاله به شش میلیارد برابر جرم خورشید میرسد.
کهکشانهای امروزین بهطور کلی به دو نوع تقسیم میشوند: کهکشانهای فعال که هنوز در حال تولید ستارههای جدید هستند و کهکشانهای راکد که در آنها فرآیند ستارهزایی به میزان قابل توجهی فروکش کرده است. برای درک منشأ کهکشانهای راکد که بهطور غیررسمی به «سرخ و مرده» شهرت یافتهاند، باید به دورهای مراجعه کرد که به نام ظهر کیهانی یا عصر اوج شکلگیری کهکشانها شناخته میشود؛ زمانی که ستارهزایی به بالاترین حد خود رسید و سیاهچالههای کلانجرم از طریق انبوه گاز ناشی از برخورد کهکشانها به شدت فعال شدند.
سیاهچالههای کلانجرم که به کوازارها (اختروشها) تبدیل میشوند، میتوانند بادهای وحشی تولید کنند که موجب گرم شدن و پراکندگی گاز لازم برای شکلگیری ستارهها میگردند. بدین ترتیب، پیش از آنکه سیاهچالهها به مرحله غیرفعال وارد شوند، قابلیت کهکشانها برای تولید ستارههای جدید بهطرز چشمگیری کاهش مییابد.
الیس میافزاید: «به نظر میرسد این سیاهچاله نقش عمدهای در از بین بردن گاز کهکشان در بازه زمانی ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلیون سال قبل از حال حاضر داشته باشد؛ ممکن است حتی تا ۴۰۰ میلیون سال پیش از این نیز در این فرآیند دخیل بوده باشد.»
این سیاهچاله دارای جرمی به میزان شش میلیارد برابر جرم خورشید است، که به عبارت دیگر بیش از هزار برابر جرم کمان ای* (Sagittarius A*)، سیاهچاله مرکزی کهکشان راه شیری است. همچنین، ستارههای اطراف آن با سرعت تقریباً ۴۰۰ کیلومتر در ثانیه به دور آن میچرخند.
گروه تحقیقاتی در نظر دارد با استفاده از این رویکرد، به مطالعه اجرام مشابه دیگری نیز بپردازد. اندازهگیریهای دینامیک ستارهای به وسیله تلسکوپ جیمز وب و تأثیر همگرایی گرانشی میتواند تصویری جامع از چگونگی خاموشی کهکشانها و نقش سیاهچالهها در این فرآیند به ما ارائه دهد.
الیس ادامه میدهد: «اکنون که متوجه شدهایم از نظر فنی این امر ممکن است، فرصتی برای شناسایی اجرام بیشتری از این دست فراهم شده است. میتوانیم فهرستی جامع از کهکشانهای سرخ و مردهای که دیگر ستارههای جوانی ندارند، تهیه کنیم و مشاهده کنیم که ستارهزایی در آنها چه زمانی به پایان رسیده و آیا سیاهچالهها در این روند دخالت داشتهاند یا خیر. مسیر پیش روی ما که پیشتر بهنظر غیرممکن بوده است، اکنون بهراحتی در دسترس قرار دارد.»
علاوه بر تلسکوپ جیمز وب، تلسکوپ اقلیدس نیز ممکن است قادر باشد به وسیله همگرایی گرانشی، اجرام بیشتری را شناسایی کند و این امکان را برای بررسی جمعیتی وسیعتری از این کهکشانها فراهم آورد و نگاهی به یکی از مهمترین لحظات در تاریخ تحول کهکشانها بیندازد.
یافتههای این تحقیق در مجله ساینس منتشر شدهاند.
