آیا کاهش بیشتر قیمت طلا در افق قرار دارد؟

تحلیل وضعیت قیمت‌ها در دو دهه اخیر نشان‌دهنده این است که افزایش‌های قابل‌توجه قیمتی، نظیر رشد ۲۴۵ درصدی بهاهای جهانی طلا از سپتامبر ۲۰۲۲ تا ژانویه ۲۰۲۶، معمولاً پس از کاهش‌های چشمگیر اتفاق می‌افتد، حتی اگر بخش اعظم این افزایش‌ها ثابت باقی بمانند.

ایسنا در مطلبی اشاره کرده است که در پرش قیمت اونس طلا از ۶۹۷ دلار و ۴۵ سنت در اکتبر ۲۰۰۸ به رکورد ۱۸۸۴ دلار و ۴۰ سنت در سپتامبر ۲۰۱۱، این فلز گرانبها به میزان ۱۷۰ درصد رشد قیمت را تجربه کرد. سپس، تا اوت ۲۰۱۸، این قیمت به‌طور قابل‌توجهی ۳۷ درصد کاهش یافت و به پایین‌ترین مقدار خود، یعنی ۱۱۹۱ دلار و ۳۵ سنت، رسید.

از آن نقطه پایین‌ترین قیمت، تا اوت ۲۰۲۰، اونس طلا با ۷۴ درصد افزایش، به بیشترین مقدار خود، یعنی ۲۰۷۲ دلار و ۴۹ سنت، دست یافت و پس از آن تا سپتامبر ۲۰۲۲، با یک افت ۲۲ درصدی، به ۱۶۲۰ دلار و ۲۰ سنت سقوط کرد.

باید به این نکته اشاره کرد که هرچقدر که افزایش قیمت‌ها بیشتر باشد، انقباض بعدی نیز احتمالاً شدیدتر خواهد بود و جالب اینجاست که افزایش قیمت‌ها معمولا در مدت زمان کوتاه‌تری نسبت به کاهش قیمت‌ها به وقوع می‌پیوندد.

از پایین‌ترین سطح ثبت‌شده در سپتامبر ۲۰۲۲، اونس طلا شاهد افزایشی ناگهانی بوده و در ۲۹ ژانویه به بالاترین میزان خود، یعنی ۵۵۹۴ دلار و ۸۲ سنت، رسید. اما از آن زمان، قیمت طلا ۲۰ درصد کاهش یافته و جلسه گذشته، به ۴۳۴۱ دلار و ۵۲ سنت نزدیک شده است.

براساس الگوی‌های تاریخی از افزایش و کاهش قبلی، این فرض وجود دارد که احتمال کاهش بیشتر در ماه‌ها و حتی سال‌های آینده، قبل از آغاز دوباره روند افزایشی، بالاست.

اما باید توجه داشت که همان سرنخ‌هایی که پیش‌تر موجب افزایش قیمت‌ها و تثبیت دوره‌ای آنان شده‌اند، همچنان در شرایط کنونی نیز باقی‌اند. بیان اینکه «این بار فرق دارد» حاوی ریسک‌های چشمگیری است و قاعده‌ای در بازارها وجود دارد که نمونه‌های مشابهی از این افکار بارها ناموفق از آب درآمده‌اند. با این تفاسیر، افزایش کنونی قیمت‌ها بیشتر به دلیل ترکیبی از عوامل صعودی شکل گرفته و از آنجا که همه این عوامل به‌طور هم‌زمان در یک راستا حرکت می‌کردند، وضعیتی غیرمعمول بوده است.

عوامل دخیل در قیمت طلا

سه عامل اصلی که تأثیر زیادی بر قیمت طلا دارند، عبارتند از: افزایش خرید توسط بانک‌های مرکزی، تقاضای قوی خرده‌فروشی که پیشتاز آن دو کشور چین و هند هستند، و توجه فعالان بازار به آنچه می‌توان به‌طور کلی «تجارت مبتنی بر ترس» نامید.

این تجارت شامل نگرانی از افزایش تورم، سیر تحولات ژئوپلیتیکی منفی و نیز ترس از تضعیف جایگاه دلار آمریکا به‌عنوان ارز ذخیره جهانی از زمان بازگشت دونالد ترامپ به مقام ریاست‌جمهوری ایالات متحده است.

با این حال، در طول چند ماه اخیر، خرید بانک‌های مرکزی به شکل محسوسی کاهش یافته و مشابه این سیگنال را می‌توان در تقاضای مصرف‌کننده از چین و هند نیز مشاهده کرد.

آخرین گزارش فصلی شورای جهانی طلا نشان‌دهنده این است که در سه‌ماهه نخست سال جاری، بانک‌های مرکزی ۲۴۳.۷ تن طلا خریداری کرده‌اند که نسبت به مدت مشابه در سال ۲۰۲۵، ۳ درصد افزایش نشان می‌دهد.

اما خرید طلا از ابتدای سال ۲۰۲۵ در محدوده ۲۰۰ تن به‌ازای هر سه‌ماهه ثابت مانده و این رقم به‌طور قابل‌توجهی پایین‌تر از بالاترین سطح خرید در نیمه دوم سال ۲۰۲۲ تا پایان ۲۰۲۴ است که در آن مدت خرید به‌طور مداوم از ۳۰۰ تن در هر سه‌ماهه بیشتر بود و تنها یک مرتبه به زیر ۲۰۰ تن افت کرد.

تقاضا برای جواهرات در چین در سه‌ماهه نخست به ۸۵.۲ تن رسید که نسبت به مدت مشابه در سال ۲۰۲۵، ۳۱ درصد کاهش نشان می‌دهد، در حالی که تقاضای هند نیز با کاهشی ۱۹ درصدی، به ۶۶.۱ تن رسید.

بر اساس داده‌های شورای جهانی طلا، تقاضای جهانی برای جواهرات در سه‌ماهه اول سال جاری ۲۵ درصد افت کرده و به ۲۶۰.۲ تن کاهش یافته است.

قیمت‌های بالای طلا به‌عنوان یک مانع برای تقاضای مصرف‌کنندگان عمل کرده‌اند و علاوه بر این، دولت هند در تلاش است تا با افزایش مالیات بر واردات طلا، خریدها را کاهش دهد تا فشار بر تراز پرداخت‌ها را نیز کاهش دهد.

همچنین جریان سرمایه‌گذاری در صندوق‌های سرمایه‌گذاری قابل معامله در بورس (ETF) طلا به‌شدت کاهش یافته، به‌طوری که جریان ورودی در سه‌ماهه نخست تنها ۶۲ تن بوده و نسبت به مدت مشابه در سال ۲۰۲۵، ۷۳ درصد کاهش یافته است.

بنابراین، به‌طور کل، تقاضای طلا در نخستین سه‌ماهه سال ۲۰۲۶ با ۹ درصد کاهش به ۱۱۹۵.۹ تن رسید که این رقم نسبت به ۱۳۱۵.۶ تن در مدت مشابه سال گذشته کمتر است.

این موضوع باعث شده تا به‌نظر برسد کاهش نسبتاً ملایم قیمت طلا از زمان اوج ژانویه، عملکرد مطلوبی را نشان می‌دهد.

چالش فرا روی سرمایه‌گذاران طلا این است که در حال حاضر قیمت بیشتر تحت تأثیر انتظارات سیاست‌های پولی قرار دارد تا عوامل رایج دیگر.

رابطه معکوس قیمت نفت خام در هفته‌های اخیر نمونه‌ای از این وضعیت است. در حالی‌که قیمت نفت خام به‌دلیل تنش‌های اخیر به‌ویژه در منطقه خاورمیانه بالا می‌رود، قیمت طلا به صورت نسبی کاهش یافته است. بالعکس، با کاهش قیمت نفت که امیدهای به توافق قریب‌الوقوع صلح را تقویت می‌کند، قیمت طلا به نوعی بهبود می‌یابد.

به گزارش رویترز، افزایش قیمت نفت، انتظارات در خصوص افزایش نرخ‌های بهره در ایالات متحده را تقویت می‌کند و قیمت‌های پایین‌تر نفت نیز به امید کاهش نرخ‌ها دامن می‌زند، در حالی که نرخ‌های بهره پایین‌تر معمولاً از دارایی‌های غیر بازدهی مانند طلا حمایت می‌کند.

۲۱۷