صعود با موانع کنترل شده

در بازه زمانی هفته اخیر، بورس تهران بر لبه‌ای باریک میان افزایش و عدم قطعیت در حرکت بود. شاخص کل در حالی جای خود را به کانال ۴.۳ میلیون واحدی داد که نشانه‌های خروج سرمایه حقیقی به وضوح در بازار دیده می‌شود و اجازه نمی‌دهد تا این افزایش به جشن به‌دور از دغدغه‌ای برای سهامداران تبدیل شود.

بورس‌نیوز:

قله‌ای که هفته گذشته فتح شد

قصه از آخرین روز معاملاتی هفته پیش، یعنی سه‌شنبه ۵ خرداد ۱۴۰۵ آغاز می‌شود؛ روزی که تالار شیشه‌ای سرانجام رنگ صعود جدی را به خود دید. از دقایق ابتدایی، امواج تقاضا در اکثر نمادها شکل گرفت و تا پایان بازار متوقف نشد. در نهایت، شاخص کل با افزایش بیش از ۸۰ هزار واحدی، جهشی نزدیک به دو درصد را تجربه کرد و بر روی ارتفاع حدود چهار میلیون و ۷۳ هزار و ۵۷۵ واحد ایستاد. قله چهار میلیونی که مدتی در برابر رشد بازار مانند سدی روانی عمل کرده بود، این‌بار نه تنها فتح شد بلکه با قدرت بیشتری تثبیت گشت.

در طرف دیگر تابلو، شاخص هم‌وزن نیز نشان داد که این افزایش تنها مختص چند نماد اصلی نیست. با رشدی فراتر از ۱۳ هزار واحد – معادل تقریباً ۱.۳ درصد – شاخص هم‌وزن را به حدود یک میلیون و ۷۳ هزار و ۳۴۶ واحد رساند و اشاره داشت که سهام‌های متوسط و کوچک نیز در این جشن سبز نقش دارند. نقشه بازار در آن روز بیشتر با رنگ سبز تزئین شده بود؛ از خودرویی و فلزی تا بخش‌هایی از بانکی‌ها و شرکت‌های شیمیایی.

مجموع ارزش معاملات خرد به نزدیک ۱۶ هزار و ۸۹۵ میلیارد تومان رسید؛ رقمی که برای بازار نشان‌دهنده بازگشت جدی سرمایه‌گذاران به تالار شیشه‌ای بود. با این حال، یک عدد دیگر هم بر روی تابلو به‌وضوح نمایان بود: خروج حدود ۱۸۰ میلیارد تومان از سوی سرمایه‌گذاران حقیقی. این پارادوکس، لایه دوم داستان را شکل می‌دهد؛ بازاری که از یک سو با قوت به خرید ادامه می‌دهد و شاخص را به بالا می‌برد و از سوی دیگر، بخشی از سرمایه‌گذاران ترجیح می‌دهند سود خود را نقد کنند و زودتر از قطار پیاده شوند تا از غافل‌گیر شدن در صورت نزدیک شدن به ایستگاه اصلاح جلوگیری کنند. سه‌شنبه برای بورس، ترکیبی از شوق صعود و احتیاط پنهان بود.

پایان هفته جاری؛ سبزی آرام زیر سایه تردید

چند روز بعد، در تاریخ ۱۳ خرداد ۱۴۰۵، بازار در شرایطی دیگر نفس کشید. خبری از آن جهش دو درصدی نبود، اما شاخص همچنان ترجیح داد در مسیر صعود باقی بماند. معاملات با نوسانات محدودتری آغاز شد و به تدریج، وزن بیشتری از تقاضا به سمت نمادهای بزرگ و کالایی معطوف گردید. در پایان روز معاملاتی، شاخص کل با افزایش ۱۴ هزار و ۳۷۶ واحدی، حدود یک‌سوم درصد بالا رفت و بر روی سطح چهار میلیون و ۳۵۸ هزار واحد ایستاد. حرکت، همچنان رو به بالا بود، اما به وضوح قابل مشاهده بود که بازار این بار آرام‌تر پیش می‌رود.

شاخص هم‌وزن نیز با همان احتیاط، تنها حدود هزار و ۳۹۱ واحد رشد کرد و به حوالی یک میلیون و ۱۶۲ هزار واحد رسید. این اختلاف در ریتم بین شاخص کل و هم‌وزن، بر روی تابلو معنای مشخصی دارد: بار اصلی حرکت امروز به‌عهده نمادهای بزرگ است، نه کل بازار.

اگر نقشه بازار را در پایان مرور کنیم، سه نام بیشتر از همه در قاب دیده می‌شوند؛ «فملی» در گروه فلزات اساسی و در کنار آن «شپنا» و «شبندر» از بین پالایشی‌ها. این سه نماد، محرک اصلی شاخص بودند و با سبز پررنگ‌شان، بخشی مهم از رشد روزانه را محقق کردند. در مقابل، قرمزی نمادهایی نظیر «شپدیس» یا برخی از بانک‌ها از جمله «وبملت» نشان می‌دهد که در پس‌زمینه این رشد شاخص، گروهی از سهم‌ها هنوز در فاز استراحت یا اصلاح قرار دارند.

اما شاید مهم‌ترین تصویر امروز، نه رنگ نمادها، که اعداد مربوط به نقدینگی بود. ارزش معاملات خرد از ۲۷ هزار و ۵۹۵ میلیارد تومان عبور کرد؛ رقمی که حتی نسبت به سه‌شنبه گذشته نیز جهش قابل توجهی داشت و نشان می‌داد موتور معاملات هنوز با قدرت در حال کار است. در کنار این عدد، تابلوی پول حقیقی دوباره نگاه‌ها را به خود جلب کرد: خروج حدود ۲۳۸ میلیارد تومان از جانب سرمایه‌گذاران حقیقی ثبت گردید. به‌ساده‌ترین شکل، بورس شاهد روزی بود که در آن معامله‌گران با دست باز خرید می‌کردند، اما بخش مهمی از پول هوشمند حقیقی هنوز ترجیح می‌دهد فاصله‌اش را با بازار حفظ کند.

نقش حقیقی‌ها و حقوقی‌ها؛ مسافران کوتاه‌مدت، ستون‌های نگه‌دارنده

اگر فاصله بین ۵ و ۱۳ خرداد را روی نمودار به هم وصل کنیم، خطی رو به بالا حاصل می‌شود؛ شاخص در این بازه از حدود چهار میلیون و ۷۳ هزار واحد به چهار میلیون و ۳۵۸ هزار واحد رسیده است. اما زیر این خط صعودی، روایت دیگری در حال جریان است؛ روایتی درباره گونه حضور بازیگران در بازار.

سرمایه‌گذاران حقیقی در این ایام بیشتر شبیه مسافران کوتاه‌مدت عمل کرده‌اند. آن‌ها وارد موج‌های صعودی می‌شوند، با شاخص به سمت بالا می‌روند، اما به سرعت بخشی از سرمایه خود را نقد کرده و از قطار پیاده می‌شوند. دو عدد خروج ۱۸۰ و ۲۳۸ میلیارد تومانی، در کنار ارزش بالای معاملات خرد، نشان می‌دهد که نقدینگی حقیقی کاملاً از بورس قهر نکرده، اما تمایل دارد در حالت آماده‌باش بماند و به‌جای ماندن طولانی‌مدت در سهم، بر روی موج‌های کوتاه‌مدت تمرکز کند.

در طرف مقابل، حقوقی‌ها و سرمایه‌گذاران بزرگ، خصوصاً در گروه‌های فلزی و پالایشی، به‌عنوان ستون‌های نگه‌دارنده بازار شناخته شده‌اند. حمایت آن‌ها از نمادهای بزرگی نظیر «فملی»، «شپنا» و «شبندر» باعث شده که علی‌رغم خروج پول خرد، شاخص کل همچنان بالای قله چهار میلیونی خودرا حفظ کند. این ترکیب، چهره‌ای دوگانه از بازار ایجاد کرده است؛ بازاری که از بیرون با شاخصی رو به بالا به نظر می‌رسد، اما در لایه زیرین هنوز برای بازسازی اعتماد عمومی نیاز به راه طولانی دارد.

متغیر‌های بیرونی؛ سیگنال‌های کالا و ابر ابهام

در پس این تحولات روزانه، چند متغیر بیرونی نیز نقش پررنگی در روایت هفته ایفا کرده‌اند. قیمت‌های جهانی فلزات و فرآورده‌های نفتی در روزهای اخیر سیگنال‌های مثبتی را به بازار منتقل کرده‌اند. همین عوامل بودند که دوباره نگاه‌ها را به سمت نمادهای محور کامودیتی سوق داد و به «فملی» و «شپنا» و «شبندر» اجازه داد در نقش موتورهای شاخص ظاهر شوند.

در مقابل، ابهام‌های اقتصادی و سیاسی هنوز به‌عنوان ابری بر فراز بازار سایه افکنده است. این ابر، افق دید اکثر سهامداران را محدود کرده و آن‌ها را به تصمیم‌گیری‌های کوتاه‌مدت عادت داده است. در چنین فضایی، طبیعی است که بازار بیشتر به موج‌ها شناخته می‌شود تا به روندهای بلندمدت؛ موج‌هایی که اگرچه می‌توانند سودهای چشم‌گیر کوتاه‌مدت به همراه داشته باشند، اما در صورت تغییر ناگهانی جهت، ریسک به تله افتادن را نیز افزایش می‌دهند.

چشم‌انداز؛ ایستگاه بازآزمایی اعتماد

در انتهای این هفته، بورس تهران در موقعیتی قرار دارد که می‌توان آن را ایستگاه «بازآزمایی اعتماد» نامید. شاخص کل در محدوده چهار میلیون و ۳۵۸ هزار واحد قرار دارد و از نظر ظاهری، تصویری از یک بازار صعودی را به نمایش می‌گذارد؛ اما شاخص هم‌وزن که با شیب کمتری رشد کرده، یادآور می‌شود که همه گروه‌ها به یک اندازه در این افزایش مشارکت ندارند.

ارزش معاملات خرد همچنان بالا است و نشان می‌دهد که پول در بازار در حال حرکت است، اما تداوم خروج پول حقیقی حکایت از آن دارد که این چرخش، بیش از آن‌که ناشی از ورود تازه سرمایه‌ها باشد، نتیجه جابه‌جایی درون‌بازاری و معاملات کوتاه‌مدت است. هفته آینده بازار با همین دوگانگی به معاملات ادامه می‌دهد: از یک سو شاخصی که عزم ادامه صعود را دارد و از سوی دیگر، سهامدارانی که هنوز در مورد فروش خود تردید دارند.

اگر در روزهای آتی، سیگنال‌های بنیادی مثبت و ثبات نسبی در متغیرهای بیرونی تقویت شود، این صعود می‌تواند از حالت «حرکت با ترمز دستی» خارج گردد و به روندی مطمئن‌تر تبدیل شود. اما اگر فشار ابهامات بیشتر شود، همین صعود آرام ممکن است در اولین پیچ جدی، به نوسانات و استراحت بدل گردد. داستان بورس تهران در هفته‌های آینده، عمدتاً داستان کشمکش میان امیدی است که شاخص را به بالا می‌کشاند و احتیاطی که هر روز در گوشه‌ای از تابلو با عدد خروج پول حقیقی به نمایش گذاشته می‌شود.