کوششهای بینالمللی برای یافتن لونا ۹؛ نخستین ماهنشین ناپدید شده بشر در آستانه کشف قرار گرفته است
پس از سالها تلاش و تحقیق، دانشمندان حالا به نزدیکی کشف مکان نهایی لونا ۹ دست یافتهاند؛ این فضاپیمای تاریخی که با فرود نرم اولین ساختهی بشری بر روی سطح ماه را رقم زد و نام خود را در تاریخ جاودانه ساخت.
ماهنشین اولیه انسان، مدتی است که در تاریکیهای ماه ناپدید شده است. شصت سال پیش، اتحاد جماهیر شوروی با پرتاب لونا ۹ به عنوان نخستین موفقیت در نشاندن یک جسم انسانساخت بر روی سطح یک جرم آسمانی، تاریخسازی کرد؛ اما مکان دقیق این کاوشگر تا به امروز همچنان به عنوان یکی از معماهای بیپاسخ باقی مانده است.
مدارگردهای پیشرفتهای مانند LRO متعلق به ناسا و چاندرایان ۲ هند، توانستهاند تقریبا بهطور دقیق تمامی سطح ماه را نمایبرداری کنند. این ماهوارهها حتی ردپای فضانوردان آپولو و مسیر حرکت کاوشگرهای شوروی را با وضوح شگفتانگیز ثبت کردهاند، اما لونا ۹ همچنان از توجه آنها دور مانده است. ابعاد کوچک این کاوشگر به حدی است که حتی تیزبینترین دوربینهای مداری نیز نمیتوانند آن را به آسانی تشخیص دهند، بهخصوص در میان صخرهها و ناهمواریهای سطح ماه.
طبق گزارش ساینتیفیکامریکن، تحولات تازهای نشان میدهد که طولانی بودن غیبت لونا ۹ ممکن است به زودی به پایان برسد. گروهی از باستانشناسان فضایی از کشورهای انگلستان، ژاپن و روسیه با بهرهگیری از الگوریتمهای پیشرفته یادگیری ماشین و تحلیل دادههای آزاد، توانستهاند چندین نقطه محتمل جهت یافتن این گنجینه فضایی را شناسایی کنند. محققان امیدوارند که بررسیهای عمیقتر فضاپیمای چاندرایان ۲ هند در ماههای آینده، منجر به تأیید رسمی این کشف مهم شود.
شاهکار مهندسی شوروی؛ از ناکامیهای پی در پی تا اقیانوس توفانها
برنامه فضایی لونا ۹ جزئی از نسل دوم کاوشگرهای ماه شوروی تحت عنوان Ye-6 بود که عبور از مسیری سخت و پراز چالشها را برای رسیدن به موفقیت تجربه کرد. قبل از این پیروزی تاریخی، یازده پرتاب دیگر این برنامه به دلیل اشکالات در عملکرد موشکها، شکست در بوسترها یا خطاهای سیستمهای ناوبری به شکست انجامیده بود، اما در نهایت در دوازدهمین کوشش، موفقیت رقم خورد. لونا ۹ در ۳ فوریه ۱۹۶۶ میلادی بر روی سطح وسیع ماه که به اقیانوس توفانها شناخته میشود، فرود آمد.
لونا ۹ نشان داد که سطح ماه به اندازه کافی مستحکم است تا از پس فرود انسان و فضاپیماهای سنگینتر برآید.
سرزمین لونا ۹، نمادی برجسته از مهندسی نوآورانه و غیرمعمول در دوره جنگ سرد به شمار میآید. در حالی که ماهنشینهای امروزی با پایههای تلسکوپی به آرامی بر سطح فرود میآیند، لونا ۹ در مرحله نهایی فرود، کپسولی کروی به وزن ۱۰۰ کیلوگرم را از ارتفاع ۵ متری رها کرد. این کپسول، که درون کیسههای هوای ضربهگیر قرار داشت، همچون یک توپ ساحلی بر روی سطح ماه پرتاب شده و پس از توقف، چهار پانل گلبرگمانند خود را برای برقراری تعادل گشوده است. از مجموع جرم ۱٫۵ تنی که از زمین به فضا پرتاب شده بود، فقط این کره کوچک توانست جان سالم به در ببرد و نخستین اطلاعات را از سطح ماه به زمین منتقل کند.
علیرغم اینکه باتریهای محدود این کاوشگر تنها به مدت سه روز فعالیت داشتند، لونا ۹ توانست در همین فرصت کوتاه، مأموریت تاریخیاش را به بهترین نحو انجام دهد. این فضاپیما سه تصویر پانوراما به زمین ارسال کرد و با اندازهگیری تابشهای محیطی، افسانههای نگرانکننده آن دوران را به چالش کشید. پیش از این مأموریت، برخی دانشمندان از احتمال وجود لایهای عمیق و ناپایدار از گرد و غبار بر روی سطح ماه ابراز نگرانی کرده بودند، اما لونا ۹ این حقیقت را فاش کرد که خاک ماه به اندازه کافی سخت و مستحکم است تا پذیرای فرود انسان و فضاپیماهای سنگینتر باشد.
چالشهای مختصات؛ نواقص در میراث عصر فضایی
در آن زمان، روزنامه دولتی پراودا مختصات محل فرود را ۷٫۱۳ درجه شمالی و ۶۴٫۳۷ درجه غربی اعلام کرد، اما دقت محاسبات در رقابتهای فضایی دهه ۶۰ میلادی به مراتب پایینتر از استانداردهای کنونی بود.
