تحقیقات زومیت درباره ماجرای اینترنت تجار؛ یک کافی‌نت حل‌کننده با مسئولیت‌های بزرگ

افرادی که در سالن ناهارخوری اتاق بازرگانی نشسته و با لپ‌تاپ‌های خود کار می‌کنند، مدیران عامل یا نماینده‌های شرکت‌هایی هستند که برای دسترسی به اینترنتی که تنها به دو طبقه در اتاق بازرگانی تهران محدود است، قول داده‌اند “از این امتیاز سوءاستفاده نکنند”. در صورتی که متهم به سوءاستفاده شوند، “موضوع قابل پیگیری قانونی خواهد بود و کارت‌شان معلق خواهد شد” و امکان اعتراض نخواهند داشت.

زومیت

روند اتصال لپ‌تاپ‌ها و گوشی‌ها به این اینترنت هم به وضوح نشان می‌دهد که این فرآیند به شکلی کاملاً تحت نظارت انجام می‌شود. اعظم رضایی، معاون توسعه عضویت و خدمات کسب‌وکار در اتاق تهران به زومیت می‌گوید: “تاجران و فعالان اقتصادی در بدو ورود، اطلاعات عضویت خود را ارائه کرده و سپس با شناسایی آی‌پی دستگاه، اینترنت برای آن‌ها فعال می‌شود.”

اگرچه اتاق بازرگانی اینترنتی به بازرگانان داده که به حل مشکلاتشان کمک کند، اما این اینترنت تحت کنترل کامل است. این بدین معنی نیست که ناظری بر سر آن‌ها حاضر است، بلکه چنانچه مسئولان رده بالای خارج از اتاق از تخلفاتی مرتبط با این آی‌پی آگاهی یابند، اطلاعات بازرگانان ثبت و ذخیره می‌شود.

اتاق بازرگانی تهران

سالن غذای اتاق بازرگانی تهران به شکلی شبیه به کافی‌نت‌های دهه ۸۰ یا سایت‌های دانشگاهی تبدیل شده است. هر فردی روی صندلی‌ها نشسته و در حال چت کردن در واتساپ و تلگرام یا مطالعه یک سند هستند. دسترسی به ایمیل نیز وجود ندارد. آن‌ها می‌گویند despite اینکه اینترنت اینجا بدون فیلتر است، ایمیل‌هایشان به دلیل مشکلات برگشت می‌خورد. به همین دلیل است که با شرکت‌های خارجی از طریق پیام‌رسان‌ها در ارتباط هستند.

زنی که در یک شرکت دارویی مشغول به کار است به زومیت می‌گوید: “شرکت‌های خارجی حاضر به ارسال اسناد حیاتی ما از طریق واتساپ نیستند. همچنین، هنوز به ایمیل‌های خود دسترسی نداریم.” اما با این وجود، آن‌ها توانسته‌اند از وارد آمدن خسارت بیشتر جلوگیری کنند.

رضایی، معاون توسعه عضویت و خدمات کسب‌وکار در اتاق تهران به وضعیت سایر بازرگانان اشاره کرده و می‌گوید: “شرکت‌های دارویی متعددی از قطع اینترنت آسیب دیده‌اند. همچنین در زمینه حمل‌ونقل مشکلات زیادی وجود داشت. برای مثال، باری که ارسال شده بود، نیاز به ارسال اسناد حمل داشت و اینترنت قطع بود. برای جلوگیری از توقف فعالیت‌های حیاتی، اتاق تهران به رایزنی با دولت و سایر نهادها پرداخت و اینترنت از بیست‌وپنجم دی‌ماه در اختیار فعالان اقتصادی قرار گرفت.”

در حالی که اتاق بازرگانی ابتدا به اعضایش از طریق تشکل‌ها اطلاع داده بود، اما پس از اعلام رسمی در اخبار تلویزیونی، اینجا به قدری شلوغ شد که صف‌های طولانی طبقات را پر کرد. به گفته رضایی، “در روز چهارشنبه، یکم بهمن، اتاق بازرگانی تهران ۷۳۰ نفر را پذیرش کرد.” سایر روزها تا زمانی که صف تشکیل نشود، محدودیت زمانی وجود ندارد؛ اما در آن روز کاربران فقط حق داشتند نیم‌ساعت از اینترنت استفاده کنند.

هنگام مکالمه، او نیاز دارد برای لحظاتی از محوطه بیرون برود اما نمی‌تواند گوشی خود را هم ببرد. او بیان می‌کند: “اگر از اینجا بیرون بروم، دوباره باید از ابتدا مسیر را طی کنم. باید آی‌پی را ثبت کنم و امضا دهم تا بتوانم از اینترنت استفاده کنم.” او گوشی موبایلش را به هم‌نشینش می‌سپارد و از اتاق خارج می‌شود.

با وجود این مشکلات، تا به امروز دو هزار و ۵۰۰ نفر از این اینترنت استفاده کرده‌اند، به گفته رضایی، معاون توسعه عضویت و خدمات کسب‌وکار اتاق تهران.

فاطمه مقیمی، که به‌عنوان نخستین مدیر زن حوزه حمل‌ونقل شناخته می‌شود، در یکی از همین صندلی‌ها نشسته و مشغول کار با لپ‌تاپ خود است. معاون توسعه عضویت و خدمات می‌گوید: “در این مدت، تاجران قدیمی هم در صف ایستادند تا اینترنت دریافت کنند.” او اشاره می‌کند که در این دوره، بازرگانانی از خرمشهر، بجنورد، بندرعباس و رشت نیز به اتاق تهران مراجعه کرده‌اند تا از این امتیاز بهره‌مند شوند.

اتاق بازرگانی تهران

اینترنت محدود که امسال به بازرگانان داده شده، در حالی است که در سال ۱۴۰۱ آن‌ها نیز همچون دیگر افراد از خدمات اینترنت محروم بودند. کمیسیون تحول، نوآوری و بهره‌وری اتاق بازرگانی در سال گذشته گزارشی مهم درباره خسارات ناشی از قطع اینترنت ارائه داد.

در حالی که مازیار نوربخش، رئیس این کمیسیون در گفت‌وگو با زومیت اعلام می‌کند، که امسال به‌طور مستقل هیچ تحقیقی برای ارزیابی خسارات صورت نداده‌اند. آیا این محدودیت اینترنت به تقویت روحیه مطالبه‌گری اتاق بازرگانی آسیب رسانده است؟

باید به‌روشنی بگویم که در کمیسیون تحول، نوآوری و بهره‌وری اتاق بازرگانی با هرگونه رانت یا اینترنت طبقاتی و فرصت محدود مخالفیم. اینکه یک گروه به اینترنت دسترسی داشته باشند، حتی با روش‌های غیر معمول، تبعیض ایجاد می‌کند. از این رو، این اینترنت بر اساس نظر کمیسیون ما فراهم نشده است. اما دبیر کل و تیم مدیریت اتاق بازرگانی همچنین تحت فشار اعضای خود قرار دارند. وقتی یک فرد باری روی کشتی دارد که در حال غرق شدن است، به طور مداوم فشار می‌آورد که برای من راه حلی پیدا کنید.

– مازیار نوربخش، رئیس کمیسیون تحول، نوآوری و بهره‌وری اتاق بازرگانی

او ادامه می‌دهد: “در روز دوم که اینترنت قطع شد، نامه‌ای به رئیس‌جمهور نوشتیم و برای کل جامعه درخواست اینترنت کردیم. اما حاکمیت هنوز به‌صورت گزینشی و با استفاده از وایت‌لیست اینترنت را ارائه می‌دهد که ما در کمیسیون با آن مخالفیم.”

او با ناامیدی از اینکه بارها اینترنت قطع شده و خسارات آن را اعلام کرده‌اند، در گفت‌وگو با زومیت اظهار می‌دارد: “فرض کنید که ما با روشی علمی به عدد خسارت ۱۰۰ همت در ساعت رسیدیم. زمانی که تصمیم‌گیرندگان موضوعات دیگری برایشان اولویت دارد، به این عدد اهمیتی نمی‌دهند.”

او همچنین اعلام می‌کند: “پیشنهادهای متعددی از سوی شرکت‌ها مطرح شده است که اتاق بازرگانی برای جمع آوری اینترنت را بسته و شرکت‌ها آی‌پی‌های خودشان را ارائه دهند تا نام خود را در وایت‌لیست قرار دهند. اما در اینجا اختلاف نظر زیادی وجود دارد. کمیسیون تحول، نوآوری و بهره‌وری اتاق بازرگانی به این موضوع مخالف است. برقراری دسترسی برای یک گروه، درحالی‌که فریلنسرها نمی‌توانند فعالیت کنند، مورد تأیید ما نیست. اما مدیران اتاق که از اقتصاد سنتی سرچشمه می‌گیرند و تجربه‌های مدیریتی در اقتصاد دولتی دارند، ممکن است در این زمینه دیدگاه‌های متفاوتی داشته و بیشتر مایل به حل مشکلات اعضا باشند.