ناسا از استارشیپ ناامید شده است؛ ممکن است ماموریت‌های دیگری فضانوردان را به ماه برگرداند

در روز دوشنبه، سرپرست موقت ناسا اعلام کرد که این نهاد فضاپیما به دنبال راهکارهای جدیدی برای رساندن فضانوردان به سطح ماه است، چرا که برنامه‌ریزی‌های شرکت اسپیس ایکس تحت مدیریت ایلان ماسک با تأخیر مواجه شده است.

شان دافی، که هم‌اکنون علاوه بر ریاست موقت ناسا، وزیر حمل‌ونقل ایالات متحده نیز به شمار می‌رود، در مصاحبه‌هایی با شبکه‌های سی‌ان‌بی‌سی و فاکس‌نیوز اشاره کرد که قصد دارد مناقصه‌ای جدید برای طراحی و ساخت یک «ماه‌نشین» به سایر شرکت‌ها ارائه دهد. او با تأکید بر ضرورت مأموریت ناسا برای «پیشی گرفتن از چین» در رقابت فرود دوباره انسان بر سطح ماه، اظهار داشت:

ما به یک شرکت وابسته نیستیم. عزم ما بر این است که پروژه را به جلو برانیم و در دومین رقابت فضایی از چینی‌ها سبقت بگیریم.

دافی همچنین بیان کرد که از دیگر اولویت‌های مهم، خواسته دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، مبنی بر فرود فضانوردان بر سطح ماه قبل از ۲۰ ژانویه ۲۰۲۹ است — زمانی که دوره دوم ریاست‌جمهوری او به اتمام می‌رسد. تحقق این هدف مستلزم ساخت یک ماه‌نشین جدید در بازه‌ای کمتر از سه سال و نیم خواهد بود، پروژه‌ای که به احتمال زیاد میلیاردها دلار به هزینه‌های جاری ناسا می‌افزاید.

مدیر موقت ناسا از بلو اورجین، شرکت تحت مدیریت جف بزوس، بنیان‌گذار آمازون، به عنوان یکی از گزینه‌های موجود یاد کرد. بلو اورجین هم‌اکنون با قراردادی ۳٫۴ میلیارد دلاری مشغول ساخت یک ماه‌نشین برای ناسا است؛ اما این فضاپیما قرار است در مأموریت آرتمیس ۵ به کار گرفته شود که برای دهه‌ی ۲۰۳۰ در نظر گرفته شده است. همچنین شرکت‌هایی نظیر لاکهید مارتین می‌توانند به جمع رقبا برای شرکت در مأموریت ماه بپیوندند.

ایلان ماسک در واکنش به نظر دافی، از طریق شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «اسپیس ایکس در مقایسه با سایر شرکت‌های فضایی با سرعت بسیار بالایی حرکت می‌کند. در نهایت، استارشیپ تمامی مراحل مأموریت ماه را انجام خواهد داد؛ این را به خاطر بسپارید.»

در سال ۲۰۲۱، اسپیس ایکس توافقی به ارزش ۲٫۹ میلیارد دلار برای ساخت ماه‌نشین آرتمیس ۳ امضا کرد که هدف آن فرود آوردن دو فضانورد ناسا روی قطب جنوبی ماه است. طبق برنامه‌ریزی صورت گرفته، مأموریت آرتمیس ۳ باید در میانه‌ی سال ۲۰۲۷ اجرا شود، اما به نظر نمی‌رسد که ناسا بتواند به این زمان‌بندی پایبند بماند. سوال اصلی این است که چقدر زمان به تأخیر خواهد افتاد.

برای مأموریت آرتمیس ۳، اسپیس ایکس از یک نسخه خاص از موشک بزرگ و قدرتمند استارشیپ بهره خواهد برد که دارای ارتفاعی معادل با ساختمانی ۱۷ طبقه است. این موشک به طور خاص برای تحقق رؤیای ماسک در اعزام انسان‌ها به سیاره مریخ طراحی شده است و به مراتب بزرگ‌تر و پیچیده‌تر از آنچه برای یک مأموریت قمری نیاز است، می‌باشد.

سه پرتاب آزمایشی ناموفق استارشیپ در سال جاری، سرعت پیشرفت‌های اسپیس ایکس را کاهش داده است. اگرچه دو پرتاب اخیر موفقیت‌آمیز بوده‌اند، پروازهای آتی به دلیل کار بر روی نسخه‌ی جدید و به‌بود یافته‌ی استارشیپ، تا شروع سال ۲۰۲۶ صورت نخواهد گرفت.

به دلیل ابعاد و وزن بسیار بالای استارشیپ، این موشک نمی‌تواند به طور مستقیم به سوی ماه روانه شود و باید در مدار زمین سوخت‌گیری مجددی انجام دهد؛ فرایندی که تا کنون در این مقیاس اجرایی نشده است. طبق توافق‌نامه با ناسا، اسپیس ایکس موظف است قبل از اجرای مأموریت آرتمیس ۳، یک فرود بدون سرنشین موفق بر سطح ماه را برگزار نماید.

با وجود استقبال عمومی از توانایی‌های فنی اسپیس ایکس، کارشناسان حوزه فضایی به سرعت بخشیدن به رفع تمامی چالش‌های فنی مربوط به این موشک پیچیده، تردید دارند. ناسا نیز اکنون در حال بازنگری و ارزیابی مجدد مسیر پیش رو است.

داگلاس کوک، یکی از مدیران سابق ناسا که حامی ساخت ماه‌نشین است، اظهار داشت: «آن‌ها باید ساخت یک ماه‌نشین جدید را آغاز کنند که شانس واقعی دسترسی به هدف را داشته باشد. مسیری که ناسا در پیش گرفته به ما نخواهد رسید.»

در این میان، لاکهید مارتین ممکن است نجات‌دهنده ناسا باشد. طرح ماه‌نشین این شرکت کوچک‌تر از طراحی‌های اسپیس ایکس و بلو اورجین است و مانند ماه‌نشین‌های مأموریت‌های آپولو در دهه‌های ۶۰ و ۷۰ میلادی، از دو مرحله با ابعاد بزرگ‌تر تشکیل شده است. این طرح دست‌یافتنی‌تر به نظر می‌رسد و می‌تواند از اجزای موجود در حال حاضر ساخته شود.

با این حال، ساخت هر گونه ماه‌نشین جدید در چنین زمان کمی که پیش رو است، چالشی بزرگ برای شرکت‌های فضایی تلقی می‌شود. همچنین این نوع فضاپیما احتمالاً هزینه‌ای بیشتر از قراردادهای فعلی با اسپیس ایکس یا بلو اورجین خواهد داشت، زیرا این دو شرکت توان مالی لازم برای پوشش بخش عمده هزینه‌های توسعه را دارند؛ در حالی که شرکت‌های سنتی‌تر نظیر لاکهید مارتین تمایلی به تحمیل این ریسک نخواهند داشت.