تخلفات مکرر در نانوایی‌ها؛ دوتا بخر و یکی هدیه بگیر
بر اساس اطلاعات به‌دست‌آمده از گفتگو با مشتریان برخی نانوایی‌ها در نواحی مرکزی و جنوبی شهر، یکی از ترفندهای متداول این روزها ثبت دو عدد نان در سیستم کارتخوان نانینو به‌جای یک عدد است، به‌طوری که هزینه دو برابر مبلغ مصوب از مشتری دریافت می‌شود. درظاهر این تراکنش به‌نظر معمولی می‌آید، اما در واقع، علاوه بر دریافت وجه اضافی، بخشی از یارانه دولتی نیز به نفع نانوا خرج می‌شود. مختلف دیگر، تخلفی به استفاده از کارتخوان‌های ذخیره مربوط می‌شود.
فارس در گزارشی به‌نقل از مشتریان می‌نویسد؛ وقتی برای خرید به نانوایی می‌روند با جمله‌ای روبه‌رو می‌شوند: «کارتتو بده تا از این دستگاه عبور کنم، نانینو مشکل دارد.» در حالیکه دستگاه اصلی درست در جلوی چشم قرار دارد، پرداخت‌ها با کارتخوان دوم انجام می‌شوند؛ دستگاهی که هیچ‌گونه پیوندی به سامانه‌های نظارتی ندارد و امکان نردیابی میزان فروش و میزان یارانه دریافتی را غیرممکن می‌سازد. موضوع نان‌های کنجدی نیز به چالشی جدید مبدل شده است.
مشاهدات صورت‌گرفته نشان می‌دهد که برخی نانوایی‌ها با پاشیدن مقدار اندکی کنجد بر روی نان ساده، آن را تا سه برابر قیمت مصوب به فروش می‌رسانند. یکی از مشتریان در صف نانوایی خیابان پیروزی بیان می‌کند: «اگر نان کنجدی بخری، زودتر نوبتت می‌رسد، اما انتخاب نان ساده نیاز به صبر طولانی‌تری دارد.» این روش، علاوه بر گرانفروشی موجب اختلال در نظم صفوف نانوایی‌ها شده و عملاً موجب تبعیض میان مشتریان می‌گردد.
مسئله کم‌فروشی نیز کماکان ادامه دارد. بررسی وزن چند نوع نان خریداری‌شده از نانوایی‌های مختلف گواه آن است که وزن چانه نان معمولاً از مقدار استاندارد کمتر است. در یکی از نمونه‌ها، نانی که باید به وزنی حدود ۳۰۰ گرم می‌رسید، تنها ۲۲۰ گرم وزن داشت. مشتریان همچنین اظهار می‌دارند که با وجود افزایش قیمت رسمی، کیفیت و کمیت نان به نحو محسوسی کاهش یافته و برای تأمین نیازهای روزمره خانواده، مجبور به خرید نان بیشتری هستند. با این حال، آنچه بیش از همه به نگرانی‌ها دامن می‌زند، عدم وجود نظارت مؤثر است. در صحبت با چند شهروند، تقریباً همه یک نکته را به‌طور مشترک بیان می‌کنند: «هیچ‌کس پاسخگو نیست.» مردم تصریح می‌کنند که بارها نواقص را به اتحادیه یا شماره‌های اعلام‌شده گزارش کرده‌اند اما نتیجه‌ای ملموس حاصل نشده است.
کارشناسان حوزه نان هشدار می‌دهند که تداوم این وضعیت، نه‌تنها نظام یارانه‌ای را بی‌فایده خواهد کرد بلکه موجب تخریب اعتماد عمومی می‌شود. نان، باید به‌عنوان امن‌ترین و پایدارترین کالا در سفره ایرانیان محسوب شود، اما امروزه به موضوعی پرتنش و پیچیده تبدیل شده است. با اینکه افزایش قیمت نان قرار بود کشف بازار و کاهش تخلفات را در پی داشته باشد، در عمل نتایج معکوس آن مشهود است. اکنون پرسش جدی مطرح است: چه زمانی نهادهای نظارتی از حالت خنثی خارج خواهند شد و کدام نهاد می‌تواند مدافع حقوق ضایع‌شده مصرف‌کنندگان باشد؟ تا زمانی که پاسخی واضح ارائه نشود، تخلفات ادامه‌دار خواهد بود و گرانی نان فقط سنگینی بیشتری بر دوش مردم خواهد گذاشت.
کم‌فروشی نیز کماکان ادامه دارد.
بررسی وزن چند نمونه نان خریداری‌شده از نانوایی‌های مختلف نشان می‌دهد وزن چانه نان اغلب کمتر از مقدار استاندارد است. در یکی از موارد، نانی که باید حدود ۳۰۰ گرم وزن داشته باشد، تنها ۲۲۰ گرم وزن داشت. مشتریان معتقدند با وجود افزایش قیمت رسمی، کیفیت و کمیت نان کاهش یافته و مجبورند برای تأمین نیاز روزانه خانواده، نان بیشتری خریداری کنند.
۲۱۷
