تأثیر جنگ ۱۲ روزه بر صنعت گردشگری ایران چه بود؟

حسن بندپی، معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، در نشست خبری پیرامون «گردشگری سلامت» که در روز یکشنبه ۱۶ شهریورماه برگزار شد، بر اهمیت نظارت بر حوزه گردشگری سلامت و تأثیرات جنگ ۱۲ روزه بر کاهش مسافران ورودی به کشور پرداخت. او اظهار داشت که مقایسه آمار گردشگران ورودی به ایران در فروردین ماه سال جاری با فروردین سال قبل نشان دهنده افزایش ۴۸.۵ درصدی در این زمینه است. همچنین در اردیبهشت ماه با رشد ۱۴.۴ درصدی باز هم شاهد افزایش نرخ ورود گردشگران به کشور بودیم. اما بحران‌ها و جنگ‌های منطقه‌ای تاثیر منفی عمیقی بر تعداد گردشگران ورودی به کشور گذاشته، به‌طوری‌که اعداد نشان دهنده کاهش ۵۲ درصدی در خرداد و ۴۲ درصدی در تیرماه هستند. در مردادماه، افت ۲۲ درصدی نیز مشاهده شد و پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد که در شهریورماه، این عدد ممکن است به صفر برسد.

ایسنا در گزارشی نوشت: بندپی عنوان کرد که بازگشت صنعت گردشگری از شرایط بحرانی به وضعیت عادی، علی‌رغم برخی از بخش‌های اقتصادی، پروسه‌ای زمان‌بر است و تخمین‌ها نشان می‌دهند که این شکل از بازگشت تکمیل فرآیندی ۶ تا ۷ ماه نیاز است. با آنکه صنعت گردشگری کشور با چالش‌هایی روبرو شده، گردشگری زیارتی و سلامت، در مقایسه با دیگر شاخه‌ها، مقاومت بیشتری در برابر بحران‌ها نشان داده‌اند. آمارها نشان می‌دهند که روزانه سه تا چهار هزار نفر از کشورهایی همجوار، به ویژه از منطقه اروند آبادان، برای بهره‌مندی از خدمات درمانی به ایران سفر می‌کنند.

معاون گردشگری همچنین به تصویر ایران در سطح جهانی اشاره کرد و گفت: بررسی دو دهه اخیر گویای آن است که از دیدگاه جهانی، ایران از نظر امنیت و چهره بین‌المللی، تصویر مطلوب و مطلوبی ندارد. حس امنیت، کلید اصلی برای توسعه گردشگری است. در سال ۹۸، ۹ میلیون و ۸۰۰ هزار گردشگر خارجی به ایران سفر کردند، اما برخی حوادث از جمله یک مورد در مورد تبعه آذربایجانی، تعداد گردشگران ورودی از این کشور را به ۱.۸ میلیون کاهش داد.

او در خصوص آمار گردشگران در سال گذشته تصریح کرد: تعداد گردشگران ورودی به کشور در سال جاری، ۷ میلیون و ۳۹۹ هزار نفر ثبت شده است، ولی جنگ‌ها و بحران‌های منطقه‌ای به‌ویژه جنگ ۱۲ روزه، بر ظرفیت جذب گردشگران تأثیرات نامطلوبی گذاشته است.

بندپی همچنین با انتقاد از ضعف‌های موجود در تبلیغات گردشگری اظهار داشت که این امر یکی از محدودیت‌های توسعه به شمار می‌آید. تنها ۳۰ سنت برای هر گردشگر در تبلیغات هزینه می‌شود، در حالی که برای هر مسافر ورودی به ترکیه بیش از ۱۰ دلار صرف تبلیغات می‌گردد.

او تأکید کرد که رشد و توسعه گردشگری نیازمند پیروی از چندین راهبرد کلیدی است. نخستین قدم، ارتقاء جایگاه گردشگری در سیاست‌گذاری‌های کشور است. گردشگری نه تنها به لحاظ اقتصادی اهمیت دارد بلکه موجب اشتغالزایی، سرمایه‌گذاری ارزی و ارتقا سلامت اجتماعی و فرهنگی خواهد شد.

بندپی در ادامه، دیدگاه سازمان جهانی بهداشت نسبت به ایران را بیان کرد و افزود: ایران به دلیل دارا بودن توانمندی‌های طبیعی، بوم‌گردی و میراث فرهنگی، در فهرست ۲۰ کشور برتر پذیرای گردشگر در دنیا قرار گرفته است. این شناخت جهانی، فرصتی مناسب برای پیشبرد گردشگری سلامت و پایدار است.

او همچنین بر ضرورت هماهنگی در ارائه خدمات گردشگری سلامت تأکید کرد و گفت: خدمات باید از مرحله پذیرش بیماران تا پایان پروسه درمان به صورت سازمان یافته صورت گیرد. بیمارستان‌ها و مراکز درمانی می‌بایست به عنوان کانون خدمات گردشگری سلامت در کشور عمل کنند.

وی در خصوص نقش وزارت امور خارجه در حوزه گردشگری سلامت توضیح داد: این وزارت‌خانه در تلاش است تا با همکاری وزارت میراث فرهنگی، ظرفیت‌های بین‌المللی را توسعه داده و برای کشورهای هدف در زمینه گردشگری سلامت، رایزن‌هایی مشابه رایزن فرهنگی و اقتصادی مستقر نماید.

معاون وزیر میراث فرهنگی همچنین به رونمایی از سامانه جامع گردشگری سلامت اشاره کرد و گفت: این سیستم به ثبت تمامی اطلاعات از زمان ورود بیماران به کشور، وضعیت آن‌ها پس از ترخیص و خدمات ارائه شده خواهد پرداخت. با ایجاد شفافیت در روند خدمات، می‌توان نه تنها به ایجاد اعتماد میان مراجعه‌کنندگان کمک کرد بلکه زمینه برندسازی و اعتباربخشی به گردشگری سلامت کشور را نیز فراهم ساخت.

بندپی درخصوص نحوه تبلیغات و بازاریابی گردشگری سلامت، به تقسیم وظایف مشخص در این زمینه اشاره کرده و بر سر ضرورت برندسازی در این حوزه تأکید کرد. او همچنین افزود که انسجام در داده‌های بازار، تبلیغات بین‌المللی و تقویت نمایندگی‌ها در کشورهای هدف می‌تواند به توسعه گردشگری کمک شایانی کند. بدون شک، گردشگری سلامت به همراه گردشگری زیارتی می‌تواند راهی ویژه برای کسب ارز و تثبیت جایگاه ایران در بازارهای منطقه‌ای و جهانی باشد.

معاون وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در خصوص برگزاری نشست‌های مرتبط با گردشگری سلامت، از میزبانی شهرهای تهران و همدان یاد کرد و به استقبال گرم مردم از این رویدادها اشاره نمود. ظرفیت‌های گردشگری در زمینه‌های شهری، طبیعی و فرهنگی به گونه‌ای است که موجب تثبیت جایگاه ایران در زمینه‌های دندانپزشکی، پیوند کبد و درمان ناباروری شده و ما را در میان ۱۰ کشور برتر دنیا قرار می‌دهد. اقدامات انجام گرفته و بهبود زیرساخت‌ها به یقین می‌تواند نقشی حیاتی در جذب گردشگران خارجی و معرفی قابلیت‌های واقعی کشور ایفا کند. پیگیری مستمر برنامه‌ها و تبلیغات هدفمند، راهبرد کلیدی برای ارتقاء جایگاه ایران در عرصه جهانی گردشگری است.

او همچنین از برنامه‌های ویژه برای تقویت گردشگری سلامت و فرهنگی به منظور جذب گردشگران از کشورهای همسایه مانند هند، روسیه و چین خبر داد. این تصمیم در راستای یک پروژه پایلوت با همکاری وزارت امور خارجه از طریق مستقر کردن رایزن‌های گردشگری در برخی کشورها به اجرا در می‌آید. این رایزنان به عنوان نمایندگان فرهنگی و اقتصادی فعالیت کرده و وظیفه معرفی ظرفیت‌های گردشگری و سلامت کشور به مخاطبان بین‌المللی را به عهده خواهند داشت.

بندپی با ذکر این نکته که ۳۰۰ بیمارستان کشور توانسته‌اند مجوز IPD را دریافت نمایند، گفت: افزایش ظرفیت‌ها از برنامه‌های در دست اقدام است و براساس برنامه هفتم توسعه، هدف‌گذاری برای جذب ۱۵ میلیون گردشگر ورودی به کشور انجام شده است. نظارت بر مراکز گردشگری و سیستم‌های مرتبط با آن به همراه ساز و کارهای تشویقی و آموزشی، می‌تواند تضمینی برای اجرای صحیح فعالیت‌ها و ارائه خدمات با کیفیت به بازدیدکنندگان باشد.

معاون گردشگری با اشاره به اینکه بیش از ۵۰ درصد هتل‌های کشور در مشهد قرار دارند، افزود: حدود نیمی از گردشگران زیارتی کشور به مشهد سفر می‌کنند. همچنین شهرهایی چون همدان، اصفهان و شیراز از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند. تحقیقات نشان می‌دهند که ۵۰ درصد دفاتر گردشگری در تهران و نزدیک به ۳۰ درصد در جزیره کیش و اصفهان مستقر هستند. علاوه بر این، تعدادی از دفاتر نیز در شیراز فعالیت دارند. این ظرفیت‌ها نشان می‌دهند که با استفاده از امکانات تاریخی و فرهنگی، می‌توان گام‌های مؤثری در جهت توسعه گردشگری سلامت و افزایش تعداد مسافران خارجی برداشت.

۴۷۴۷