تهرانی‌های نوزاد در سن ۸۹ سالگی می‌توانند مالکیت خانه را تجربه کنند

در پایتخت ایران، زمان لازم برای رسیدن به خانه‌دار شدن تقریباً ۶ برابر و در سطح ملی حدود ۳ برابر استاندارد جهانی است. بر اساس آمار منتشرشده، هر خانوار شهری برای دست‌یابی به مالکیت یک خانه، به طور متوسط به ۴۹ سال و در تهران به نزدیک ۸۹ سال پس‌انداز احتیاج دارد.

به گزارش جهان صنعت، برپایه داده‌های مرکز آمار، شاخص «دسترسی به مسکن» که نشان‌دهنده مدت زمانی است که یک خانواده با درآمد سالانه خود باید صرف خرید یک واحد مسکونی ۱۰۰ متری کند، در سطح کشور به طور میانگین ۱۰ سال و در تهران به حدود ۱۸ سال محاسبه شده است. این در حالی است که استاندارد جهانی این مدت زمان کمتر از ۱۵ سال محسوب می‌شود.

با وجود این، یک شاخص دیگر به نام «مدت زمان انتظار بر اساس پس‌انداز سالانه» واقعیت بهتری از وضعیت موجود ارائه می‌دهد.

نرخ پس‌انداز خانوارها در سال ۱۴۰۳ نسبت به سال گذشته شاهد افزایش بوده است؛ به‌طوری‌که در سطح کشور از ۱۸ درصد به ۲۱ درصد و در تهران از ۱۳ درصد به ۲۰ درصد افزایش پیدا کرده است.

 این داده‌ها نشان می‌دهد که برای خانه‌دار شدن، هر خانوار شهری به طور متوسط به ۴۹ سال و در تهران به ۸۹ سال پس‌انداز نیاز دارد.

این ارقام نسبت به سال ۱۴۰۲، بهبود چشمگیری داشته‌اند؛ چون در آن زمان مدت انتظار برای خانه‌دار شدن در سطح کشور ۵۹ سال و در تهران ۱۵۲ سال (بیش از یک قرن و نیم) بود. در نتیجه، فاصله زمانی در تهران بیش از ۴۰ درصد کاهش یافته است.

عواملی که موجب این کاهش شده‌اند، در سه محور اصلی خلاصه می‌شوند. اولین نکته این است که در سال ۱۴۰۳، افزایش قیمت مسکن با تأثیرات سیاسی و تحولات منطقه‌ای، کندتر شده و نرخ تورم مسکن که در سال ۱۴۰۲ بیش از ۶۰ درصد بود، اکنون به حدود ۱۵ درصد رسیده است.

دومین عامل، افزایش درآمد خانوارها است که از نرخ تورم مسکن پیشی گرفته؛ به‌طوری‌که متوسط رشد درآمدها در کشور ۳۳.۶ درصد و در تهران ۲۹ درصد گزارش شده است.

سومین عامل به بهبود نرخ پس‌انداز مربوط است؛ هرچند این افزایش به طور عمده ناشی از رشد ارزش دارایی‌ها، به‌ویژه املاک اقشار مرفه بوده و تأثیر کمتری بر مستأجران گذاشته است.

با وجود این تحولات مثبت، وضعیت همچنان بحرانی توصیف می‌شود. در تهران، زمان انتظار برای خانه‌دار شدن تقریباً ۶ برابر و در سطح کشور حدود ۳ برابر معیار جهانی است.

در حالی که سطح معمول این شاخص در جهان حدود ۱۵ سال و در بهترین شرایط حتی ۵ سال یا کمتر است، خانواده‌های تهرانی باید نزدیک به ۹۰ سال و خانوارهای شهری کشور تقریبا ۵۰ سال منتظر بمانند تا بتوانند خانه‌دار شوند.

این فاصله نگران‌کننده، شدت «فقر مسکن» در ایران را نمایان می‌سازد. بر اساس گزارش‌ها، نرخ فقر مستأجران در سال ۱۴۰۲ به ۴۰ درصد رسیده که بالاترین آمار در دو دهه اخیر به شمار می‌آید.

علاوه بر این، شکاف طبقاتی در زمینه مالکیت مسکن افزایش یافته است؛ به‌طوری‌که طی ۱۶ سال گذشته تعداد خانوارهای صاحب‌خانه در دهک دهم دو برابر شده، در حالی که در دهک اول تنها ۶۰ درصد رشد داشته و هم‌چنان ۱۰۰ درصد مستأجران این دهک جزو اقشار فقیر هستند.

از سویی دیگر، جهش‌های اجاره‌بها بخش عمده‌ای از پس‌انداز سالانه خانوارها را تحت تأثیر قرار داده و دو ابزار اصلی برای دستیابی به خانه‌دار شدن، یعنی پس‌انداز و تسهیلات بانکی، عملاً کارایی خود را از دست داده‌اند.

۲۱۷