موشک‌ها روند سفر را دگرگون کردند؛ بررسی جاباما از کاهش گردشگری در ایران
فروکش ناگهانی ۵۰ درصدی در جست‌وجوهای مرتبط با اقامتگاه‌ها تنها چند ساعت پس از آغاز جنگ به وقوع پیوست. اما نکته صرفاً به افت تقاضا محدود نمی‌شد؛ به‌طور معناداری رفتار کاربران متحول شد. برخی از آنان به‌جای انجام رزرو، به فکر لغو سفر افتادند. نرخ لغو رزرو در این مدت زمانی ۶۴ درصد بیشتر از تعطیلات خرداد سال گذشته بود. با خروج اولین موج از تهران، وضعیت عجیبی به وقوع پیوست: جست‌وجوی سفر به‌ناگاه ۱۲۵ درصد افزایش یافت، که البته این افزایش مربوط به سفرهای تفریحی به شمال کشور نمی‌باشد. در این شرایط، رزروهای لحظه‌ای به‌طرزی باورنکردنی بیش از سه برابر رشد کردند و تعداد آن‌ها از نوروز و تعطیلات خرداد نیز فراتر رفت. در واقع، نه برنامه‌ای برای سفر وجود داشت و نه مسافرتی لوکس؛ فقط نیاز مبرمی برای ترک مکان کنونی احساس می‌شد.
قیمت‌ها: کاهش در شهر، افزایش در طبیعت
در بخش قیمت، دو روند کاملاً متفاوت به‌وضوح محسوس است:
کاهش قیمت در شهرهای بزرگ:
- تهران: ۱۸ درصد
- شیراز: ۱۲ درصد
- مشهد: ۱۰ درصد
- اصفهان: ۸ درصد
افزایش قیمت در شمال و مناطق ییلاقی:
- بندرانزلی: ۲۶ درصد
- چالوس: ۲۴ درصد
- ماسال و رامسر: ۲۰ درصد
- بابلسر: ۲۷ درصد
- تنکابن: تا ۴۲ درصد
این تغییرات نشانگر جابه‌جایی کامل در عرضه و تقاضا است. مکان‌هایی که افراد تمایلی به حضور در آن‌ها نداشتند، با کاهش قیمت مواجه شدند؛ در حالی‌که جایی که انتظار امنیت نسبی و آرامش وجود داشت، ناگهان قیمت‌ها به‌طرزی چشمگیر افزایش یافت. همچنین طبق این گزارش، تهران از لیست ۱۰ مقصد پرجست‌وجو پایین‌تر آمد و کردان و رامسر به صدر فهرست راه یافتند. همچنین چالوس، ماسال و انزلی نیز در جمع مقاصد پرجست‌وجو قرار گرفتند. جست‌وجو برای فرار به دامان طبیعت شدت گرفت.
داده‌های جاباما از تغییرات مقصد، تصویر واضحی از فرار آرام مردم را به نمایش می‌گذارد. شهرهایی چون تهران، مشهد، شیراز و اصفهان که همواره از مقاصد پرتردد محسوب می‌شدند، نه‌تنها با افت شدید تقاضا مواجه شدند، بلکه قیمت اقامت در آن‌ها نیز کاهش یافته است؛ زیرا بیشترین آسیب را متحمل شده بودند. به‌عنوان مثال، در تهران کاهش قیمت ۱۸ درصدی ثبت شد. این بدین معناست که مردم یا این شهرها را ترک کرده یا دیگر به آن‌ها بازنگشته‌اند. در نقطه مقابل، مقاصدی چون چالوس، بندرانزلی، لاهیجان و رشت شاهد افزایش چشمگیری در تقاضا و رشد قیمت‌ها بودند؛ به‌طوری که چالوس به ۲۶ درصد افزایش قیمت دست یافت.
سه روز پس از خاتمه درگیری‌ها، منحنی سفر به‌طرز چشمگیری صعودی شد. جست‌وجوها با افزایش شدیدی به حالت قبلی خود بازگشتند. این بازگشت به آن‌چنان سرعتی بود که در کمتر از یک هفته، بازار اقامت دچار دگرگونی شد. با پایان درگیری‌ها، تنها در عرض ۳ روز، منحنی جست‌وجو دوباره فعال شد، این‌بار با شکل و شمایلی متفاوت. مدت اقامت کاربران به‌طور میانگین افزایش پیدا کرد و از ۲ روز فراتر رفت.
علاوه بر این، میانگین تعداد افراد در هر رزرو ۹ درصد رشد کرد و به نزدیک ۴ نفر رسید. حال خانواده‌ها به سفر می‌رفتند، نه به‌منظور تفریح، بلکه برای ترمیم. به‌نظر می‌رسد کاربران ایرانی، پس از رهایی از دلهره ناشی از جنگ، به خروج از فضایی که تنش ایجاد کرده بود، نیاز مبرمی احساس کردند. این سفرها نه تنها به‌عنوان یک تفریح، بلکه به‌عنوان یک نوع درمان یا آزادسازی ذهنی تلقی می‌شد. گریز به جاده‌ها، پناه جستن به سکوت طبیعت و اقامت کوتاه در مکان‌هایی که بوی آرامش می‌دهند، همان چیزی‌ست که نمودارهای جاباما بیانگر آن هستند.
در نهایت، داده‌های جاباما نشان‌دهنده این حقیقت است که بازار اقامت در ایران پس از دوره جنگ ۱۲ روزه با افتی معادل ۷۰ درصد مواجه شده است. این کاهش در همه شاخص‌ها قابل مشاهده است. در خرداد ۱۴۰۳، کاربران ایرانی به‌جای لذت بردن از تعطیلات و آرامش در این ایام، ناچار به مواجهه با موضوع جنگ شدند و از دل این بحران تصمیماتی درباره سفر اتخاذ کردند؛ سفرهایی که نه به‌عنوان تفریح، بلکه به‌مثابه راهی برای بقا در نظر گرفته شد.
