پسری که در شطرنج مهارت دارد و برنده جایزه نوبل شد، دمیس هاسابیس چگونه در پی ساخت یک اینشتین مجازی است

در سال ۲۰۲۰، آلفافولد ۲ به موفقیتی حیرت‌آور در پیش‌بینی ساختار سه‌بعدی پروتئین‌ها دست یافت که پژوهشگران را شگفت‌زده کرد. مشکلی که زیست‌شناسان در طول نیم‌قرن به دنبال حل آن بودند، حالا با کمک هوش مصنوعی تا حد زیادی قابل حل شده بود؛ اما هاسابیس به این دستاورد قانع نشد.

در یک جلسه در مورد گام بعدی، همکارش جان جامپر اظهار داشت که می‌توانند ساختار میلیون‌ها پروتئین را در یک ماه پیش‌بینی کنند. هاسابیس با قطع کردن سخن او گفت: «چرا همین کار را نکنیم؟ باید همین کار را انجام دهیم.» و همین‌طور هم شد. دیپ‌مایند موفق به پیش‌بینی ساختار بیش از ۲۰۰ میلیون پروتئین شد و نتایج را به‌صورت رایگان در اختیار پژوهشگران سراسر جهان قرار داد.

هاسابیس نام خود را در کتابی امضا کرد که پیش از او، فاینمن، کوری، بور، پلانک، کریک و اینشتین امضایش کرده بودند.

دریافت نوبل همزمان بود با تغییرات عمده در دنیای هاسابیس. ChatGPT همه‌چیز را به‌هم‌ریخت و گوگل که زمانی به عنوان پیشتاز بی‌رقیب هوش مصنوعی شناخته می‌شد، حالا ناچار بود همراه با OpenAI و آنتروپیک به رقابت بپردازد.

در سال ۲۰۲۳، دیپ‌مایند با گوگل برین ادغام شد و هاسابیس به عنوان فرمانده اصلی گوگل در جنگ مدل‌های زبانی منصوب شد؛ دنیایی پر از چت‌بات‌ها و رقابت‌های محصولی، جایی که دانشمند درونش هرگز برای آن طراحی نشده بود.

هاسابیس هرگز اهمیت توسعه‌ی محصول را نادیده نگرفت. در مصاحبه‌ای با وایرد در ژوئن ۲۰۲۵ اعتراف کرد که گوگل بعد از معرفی معماری ترنسفورمر در سال ۲۰۱۷، بیش از حد بر پژوهش‌های بنیادی تمرکز کرده و فرصت تبدیل سریع‌تر این دستاوردها به محصول را از دست داده بود.

هاسابیس بر این باور بود که گوگل می‌بایست از این تجربه درس بگیرد. تناقض در زندگی حرفه‌ای هاسابیس در همین‌جا روشن‌تر می‌شود؛ او که ارزش زیادی برای پژوهش‌های بلندمدت قائل بود، حالا باید آزمایشگاهی را هدایت می‌کرد که سرعت عرضه‌ی محصولاتش نیز سرنوشت رقابت را تعیین می‌نمود و مشخص شد این رقابت هزینه‌های زیادی به همراه دارد.

در ژوئن ۲۰۲۶، جان جامپر، شریک جایزه‌ی نوبل هاسابیس، گوگل را به مقصد آنتروپیک ترک کرد و دو همکار دیگر او نیز به دنبال او رفتند. چند عضو دیگر هسته‌ی پژوهشی آلفافولد استارتاپ خود را راه‌اندازی کردند و یکی از پژوهشگران هم به OpenAI پیوست.

در پنجم آگوست ۲۰۲۶، گوگل اعلام کرد که هاسابیس رئیس هیئت‌مدیره‌ی دیپ‌مایند و دانشمند ارشد آلفابت خواهد شد و کوری کاووکچواوغلو مسئولیت مدیریت روزمره‌ی آزمایشگاه را بر عهده می‌گیرد. سوندار پیچای، مدیرعامل آلفابت، بیان کرد که نقش تازه به هاسابیس این امکان را می‌دهد که تمام توجه خود را روی شکل‌دهی به آینده‌ی AGI متمرکز کند. جف دین، مهندس افسانه‌ای گوگل نیز در همان تغییر قابل توجه، پس از نزدیک به سه دهه شرکت را ترک کرد.

به گزارش Semafor، تغییرات بزرگ در دیپ‌مایند حداقل یک سال پیش آغاز شد. هاسابیس به تدریج وظایف مدیریت جمنای و استراتژی محصولات مصرفی را به کاووکچواوغلو واگذار کرده بود. او برخلاف میلش کنار گذاشته نشد، بلکه خود تمایل کمتری به ایفای نقش یک مدیر اجرایی فناوری در مقایسه با فعالیت به‌عنوان یک دانشمند آینده‌نگر نشان می‌داد.

هاسابیس در آن زمان بیان کرد که می‌خواهد بر روی استراتژی بلندمدت، تسریع کشف‌های علمی و فعالیت‌هایش در Isomorphic تمرکز کند؛ گویی که دانشمند می‌خواست دوباره به ریشه‌های خود بازگردد.

هاسابیس به خوبی می‌داند که وعده‌های بزرگ صنعت هوش مصنوعی برای همه قانع‌کننده نیستند. مدیران این حوزه سال‌ها درباره‌ی درمان سرطان صحبت کرده‌اند و مردم دیگر خسته شده‌اند. نگرانی‌ها در مورد خطرات هوش مصنوعی و تردیدها نسبت به فواید واقعی آن، محبوبیت این فناوری را در جامعه آمریکا کاهش داده است.