فایده واکسن HPV در کاهش خطر زایمان زودرس

واکسن ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) که بیشتر به دلیل نقش آن در پیشگیری از سرطان دهانه‌ی رحم شناخته می‌شود، ممکن است فایده‌ی مهم دیگری نیز داشته باشد: کاهش خطر زایمان زودرس و برخی عوارض بارداری. پژوهشی گسترده در سوئد نشان می‌دهد زنانی که پیش از بارداری این واکسن را دریافت کرده‌اند، در مقایسه با زنان واکسینه‌نشده، کمتر با مشکلات دوران بارداری و زایمان روبه‌رو می‌شوند.

حدود ۲۰ سال پیش، زمانی که واکسن‌های گارداسیل (Gardasil) و سرواریکس (Cervarix) برای پیشگیری از سرطان دهانه‌ی رحم معرفی شدند، با مخالفت‌های گسترده‌ای روبه‌رو شدند.

ازآنجایی که ویروس HPV عمدتاً از طریق تماس جنسی منتقل می‌شود، برخی مخالفان ادعا می‌کردند واکسیناسیون نوجوانان ممکن است رفتارهای جنسی پرخطر را افزایش دهد. گروهی دیگر نیز بدون ارائه‌ی شواهد علمی معتبر مدعی بودند که واکسن HPV می‌تواند در آینده به باروری افراد آسیب برساند. اما اکنون پژوهش جدید نشان می‌دهد واکسیناسیون در نوجوانی ممکن است برعکس، با کاهش خطر برخی عوارض بارداری در سال‌های بعد ارتباط داشته باشد.

محققان سپس میزان بروز عوارضی مانند زایمان زودرس، مرده‌زایی و مرگ نوزاد در روزهای نخست پس از تولد را بررسی کردند. نتایج نشان داد که واکسیناسیون HPV با کاهش خطر بیشتر عوارض بررسی‌شده ارتباط دارد. میزان کاهش خطر بین ۵ تا ۱۵ درصد بود و در بیشتر موارد، از نظر آماری معنادار محسوب می‌شد. میزان مرده‌زایی نیز در مادران واکسینه‌شده کمتر بود، اما این تفاوت به سطح معناداری آماری نرسید.

نکته‌ی جالب اینکه ارتباط میان واکسیناسیون و کاهش خطر عوارض بارداری معمولاً در زنانی قوی‌تر بود که واکسن را پیش از ۱۷ سالگی دریافت کرده بودند. این یافته از اهمیت واکسیناسیون در سنین پایین‌تر حمایت می‌کند. بااین‌حال، مطالعه از نوع مشاهده‌ای بود؛ یعنی پژوهشگران به‌جای اجرای یک آزمایش کنترل‌شده، اطلاعات پزشکی افراد را بررسی کردند. بنابراین، نمی‌توان با قطعیت گفت که واکسن به‌تنهایی عامل کاهش عوارض بوده است.

برای محدودکردن تأثیر عوامل دیگر، پژوهشگران هر مورد بارداری با پیامد نامطلوب را با ۱۰ مورد کنترل مقایسه کردند و عواملی مانند سن مادر، مصرف سیگار و سطح تحصیلات را در نظر گرفتند. حتی پس از این تعدیل‌ها، ارتباط میان دریافت واکسن و کاهش خطر عوارض همچنان مشاهده شد.

ارتباط واکسن HPV با زایمان زودرس در نگاه اول عجیب به نظر می‌رسد، اما پژوهشگران توضیح احتمالی برای آن دارند. عفونت HPV حتی زمانی که به سرطان منجر نمی‌شود، ممکن است باعث ایجاد ضایعاتی در دهانه‌ی رحم شود. شواهد نشان می‌دهد که این ضایعات و برخی روش‌های درمان آن‌ها می‌توانند خطر زایمان زودرس را افزایش دهند. بنابراین، پیشگیری از عفونت HPV ممکن است به‌طور غیرمستقیم احتمال بروز برخی مشکلات بارداری را کاهش دهد.

نویسندگان پژوهش جدید می‌گویند یافته‌هایشان، در کنار مطالعات پیشین درباره‌ی ایمنی واکسن HPV، نشان می‌دهد که واکسیناسیون ممکن است علاوه‌بر بی‌خطربودن از نظر پیامدهای بارداری، با کاهش احتمال بروز برخی عوارض نیز همراه باشد.

فواید واکسن HPV البته به دوران بارداری محدود نمی‌شود. پژوهش‌های گذشته نشان داده‌اند که گسترش واکسیناسیون با کاهش چشمگیر ابتلا به زگیل تناسلی همراه بوده است. این واکسن‌ها همچنین در برخی جمعیت‌ها میزان سرطان دهانه‌ی رحم را تقریباً به صفر رسانده‌اند و شواهدی از تأثیر آن‌ها در کاهش خطر چند نوع سرطان دیگر در زنان و مردان نیز وجود دارد.

اگر ارتباط مشاهده‌شده در مطالعات بعدی نیز تأیید شود و نقش محافظتی واکسن به اثبات برسد، ممکن است واکسیناسیون HPV توانسته باشد از بروز مشکلات بارداری در شمار زیادی از مادران جلوگیری کند و کودکان بسیاری را از عوارض مرتبط با تولد زودهنگام در امان نگه دارد.

پژوهشگران در پایان تأکید می‌کنند که مجموع شواهد موجود از ادامه‌ی واکسیناسیون HPV در برنامه‌های معمول ایمن‌سازی و گسترش پوشش آن در سراسر جهان حمایت می‌کند.

پژوهش در ژورنال The BMJ منتشر شده است.