استراتژی تازه پالایشی صنعت| کدام سهام‌ها به سود خواهند رسید و کدام یک ضرر خواهند کرد
به نقل از نبض بورس، قیمت‌گذاری جدید برای خوراک پالایشگاه‌ها اعلام گشت؛ بر اساس تغییرات تازه‌اش، تخفیف بهای نفت سنگین از ۶ به ۴.۱ دلار، نفت سبک از ۵ به ۲ دلار و میعانات گازی از ۲ به ۳.۱ دلار برای هر بشکه اصلاح شده است.
اثر کلی این تغییرات بر سود پالایشگاه‌ها در نیمه دوم سال ۱۴۰۵، به‌طور تقریبی معادل کاهش ۶۳ همتی تخمین زده می‌شود.
تأثیر فرمول جدید پالایشی‌ها بر بورس
بهناز اکبرپور، کارشناس حوزه سرمایه‌گذاری بیان کرد: ابلاغیه اخیر هیئت وزیران درباره قیمت‌گذاری خوراک و فرآورده‌های پالایشی که از ابتدای مهرماه جاری اجرا شده، تغییراتی را در میزان تخفیف خوراک نفت خام سبک، سنگین و نیز میعانات گازی به وجود آورده است.
این تحلیلگر بازار سرمایه افزود: تغییرات یادشده می‌تواند بر هزینه تأمین خوراک و سودآوری شرکت‌های پالایشی و قسمتی از شرکت‌های پتروشیمی تأثیرگذار باشد. با این حال، میزان تأثیر این مصوبه بر هر شرکت وابسته به ترکیب خوراک مصرفی، نوع محصولات تولیدی و سایر عوامل عملیاتی آن خواهد بود.
وی ادامه داد: در حال حاضر، ظرفیت اسمی پالایش نفت خام و میعانات گازی کشور به دو میلیون و ۳۰۰ هزار بشکه در روز فراتر رفته و بین ۱۰ پالایشگاه اصلی تقسیم‌بندی شده است. از این میان، پالایشگاه‌های اصفهان، بندرعباس، تهران، شیراز، لاوان و تبریز در بازار سرمایه پذیرفته شده‌اند.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، پالایشگاه ستاره خلیج‌فارس نیز به‌زودی به بورس ورود خواهد کرد.
اکبرپور توضیح داد: برای درک آثار این ابلاغیه، ضروری است که ابتدا سازوکار سودآوری پالایشگاه‌ها را بررسی کنیم. یکی از مهم‌ترین شاخص‌ها در این صنعت، کرک اسپرد یا اختلاف قیمت میان نفت خام و محصولات حاصل از پالایش آن محسوب می‌گردد. پالایشگاه‌ها نفت خام را به محصولات مختلفی همچون بنزین، گازوئیل، نفت سفید و مازوت تبدیل می‌کنند و تفاوت قیمت این محصولات با هزینه نفت خام ورودی به‌عنوان یکی از عوامل اصلی تعیین‌کننده حاشیه سود آن‌ها عمل می‌کند.
این کارشناس بازار سرمایه خاطرنشان کرد: اما تمامی پالایشگاه‌ها به‌شکل یکسان از این اختلاف قیمت بهره‌مند نمی‌شوند؛ چرا که نوع خوراک، ترکیب محصولات، پیچیدگی فرآیند پالایش و کیفیت محصولات تولیدی نیز در سودآوری آن‌ها تأثیرگذار است.
تغییرات تخفیف خوراک در مصوبه جدید
اکبرپور در ادامه افزود: اساسی‌ترین تغییر مصوبه جدید به میزان تخفیف قیمت خوراک مربوط است. طبق ارقام اعلام‌شده، تخفیف نفت خام سبک از ۵ دلار به ۲ دلار به ازای هر بشکه کاهش یافته است. تخفیف نفت خام سنگین نیز از ۶ دلار به چهار دلار و ۱۰ سنت رسیده است.
این کارشناس بورس اضافه کرد: این تغییرات به معنای افزایش هزینه خوراک برای پالایشگاه‌هایی خواهد بود که از نفت خام سبک یا سنگین بهره می‌برند؛ هرچند که شدت تأثیر آن به نوع و حجم خوراک مصرفی هر شرکت بستگی دارد.
وی اشاره کرد: در عوض، شرایط برای واحدهای مصرف‌کننده میعانات گازی متفاوت است. تخفیف میعانات گازی برای واحدهای فعال از دو دلار به سه دلار و ۱۰ سنت در هر بشکه افزایش یافته است; به همین دلیل، این بخش از مصوبه ممکن است برای مصرف‌کنندگان میعانات گازی مفید باشد.
نحوه محاسبه نرخ تغییر کرده است
اکبرپور بیان کرد: اصلاحات ابلاغیه فقط شامل تخفیف خوراک نمی‌شود و بلکه شامل شاخص‌های مرجع قیمت‌گذاری و شیوه محاسبه کیفیت خوراک نیز می‌گردد. در فرمول نوین، نرخ‌های تسویه روزانه بورس بین‌المللی ICE جایگزین برخی از میانگین‌های پیشین شده‌اند؛ تغییری که توانسته مبنای محاسبه قیمت را به شرایط روز بازار نزدیک‌تر نماید.
وی اضافه کرد: در تعیین کیفیت خوراک، علاوه بر سبک یا سنگین بودن نفت، میزان انحراف از مشخصات استاندارد و مقدار گوگرد نیز می‌تواند بر تعیین ضرایب و تعدیلات قیمت مؤثر باشد. بدین ترتیب، برای پالایشگاه‌هایی که مشخصات خوراک دریافتی آن‌ها با استانداردهای تعیین‌شده فاصله دارد، این بخش از فرمول نیز قادر است بر هزینه نهایی خوراک تأثیر بگذارد.
این کارشناس بورس تأکید کرد: بخشی دیگر از مصوبه به شرایط بحرانی بازار اختصاص یافته است. طبق این بند، در وضعیت نوسانات شدید بازار، وزارت نفت ممکن است قیمت خوراک را با استناد به نرخ‌های پیش از نهم اسفند ۱۴۰۴ و نرخ ارز همان ماه محاسبه نماید.
وی توضیح داد: این بند به معنای تثبیت دائمی قیمت خوراک یا نرخ ارز نیست, بلکه به‌عنوان سازوکاری برای مدیریت شرایط خاص بازار به شمار می‌رود. شیوه و زمان اجرای آن نیز می‌تواند بر پیش‌بینی‌پذیری هزینه‌ها و برنامه‌ریزی مالی شرکت‌ها تأثیر بگذارد.
کدام نماد پالایشی تحت‌تأثیر قرار می‌گیرند؟
این فعال در بازارهای مالی اظهار داشت: برای ارزیابی اثر مصوبه بر شرکت‌های پالایشی، باید ترکیب خوراک مصرفی هر پالایشگاه به‌طور جداگانه مورد بررسی قرار گیرد.
وی ادامه داد: به عنوان مثال، پالایشگاه اصفهان با نماد «شپنا» که سهم عمده‌ای از خوراک آن را نفت خام سبک تشکیل می‌دهد، از کاهش تخفیف این نوع نفت متأثر خواهد شد. در عین حال، پالایشگاه‌هایی نظیر تهران با نماد «شتران»، شیراز با نماد «شراز» و تبریز با نماد «شبریز»، که معمولاً از نفت خام سنگین بهره می‌برند، می‌بایست از بُعد کاهش تخفیف نفت خام سنگین تحلیل شوند.
این کارشناس بازار سرمایه توضیح داد: همچنین پالایشگاه‌هایی مثل لاوان با نماد «شاوان» و ستاره خلیج‌فارس که بخش قابل‌توجهی از خوراک آن‌ها را میعانات گازی تشکیل می‌دهد، می‌توانند از افزایش تخفیف این محصول بهره‌مند شوند.
اکبرپور تأکید کرد: باوجود این، این نوع دسته‌بندی به‌تنهایی برای رسیدن به نتیجه‌گیری درباره سودآوری شرکت‌ها کافی نیست؛ چرا که تأثیر نهایی مصوبه به میزان مصرف هر نوع خوراک، ترکیب محصولات تولیدی، حاشیه سود پالایش، موجودی‌ها و سایر هزینه‌های عملیاتی هر شرکت نیز وابسته است.
اثر مصوبه بر پتروشیمی نوری و بوعلی
وی اضافه کرد: تأثیر این ابلاغیه محدود به شرکت‌های پالایشی نیست و ممکن است برای برخی از شرکت‌های پتروشیمی نیز حائز اهمیت باشد.
این کارشناس بازار سرمایه خاطرنشان کرد: میعانات گازی از جمله مواد اولیه‌ای هستند که در برخی مجتمع‌های پتروشیمی، از جمله مجتمع نوری و مجتمع بوعلی مورد استفاده قرار می‌گیرند. آنالیز ترکیب خرید مواد اولیه این دو شرکت در سال جاری نشان می‌دهد که میعانات گازی سهمی قابل‌توجه در سبد خرید آن‌ها دارند؛ به‌طوری‌که در دوره‌های گزارش‌شده، این سهم برای نوری به حدود ۲۸ درصد و برای بوعلی به تقریباً ۲۵ درصد رسیده است.
اکبرپور ادامه داد: بر این اساس، افزایش تخفیف میعانات گازی می‌تواند از طریق کاهش هزینه تأمین این ماده اولیه، اثرات مثبتی برای این شرکت‌ها به همراه داشته باشد. البته شدت تأثیر نهایی به نحوه اجرایی شدن فرمول جدید در معاملات و شرایط واقعی خرید هر شرکت خواهد بود.
وی افزود: به‌علاوه، برخی منابع به نقل از مدیرعامل پالایشگاه ستاره خلیج‌فارس بیان کرده‌اند که افزایش تخفیف خوراک میعانات گازی صرفاً شامل شرکت‌های پالایشی خواهد بود و ارتباطی با شرکت‌های پتروشیمی ندارد.
این کارشناس بازار سرمایه همچنین اعلام کرد: دامنه شمول این تغییر برای شرکت‌های پتروشیمی همچنان مبهم است و بدون روشن شدن نحوه اجرای مصوبه، نمی‌توان به‌طور قطعی تأثیر آن را بر این شرکت‌ها مشخص کرد.
آیا مصوبه جدید سود پالایشی‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد؟
اکبرپور تشریح کرد: نکته مهم در ارزیابی مصوبه جدید این است که صرفاً با مشاهده افزایش یا کاهش تخفیف خوراک نمی‌توان درباره وضعیت سودآوری یک شرکت به‌طور قطعی نتیجه‌گیری کرد. برای محاسبه دقیق اثر این تغییرات، باید کرک اسپرد واقعی، ترکیب محصولات و جزئیات صورت‌های مالی هر شرکت به‌طور جداگانه مورد بررسی قرار گیرد.
وی توضیح داد: از سویی دیگر، ارقام و اوضاع تغییرات تا حد زیادی با انتظاراتی که پیش‌تر در تحلیل‌های بنیادی مطرح شده بود، همخوانی دارد؛ بنابراین، صرفاً انتشار رسمی مصوبه به معنای وقوع تغییری غافلگیرکننده در سودآوری شرکت‌ها نیست.
این کارشناس بازار سرمایه بیان کرد: برای ارزیابی اثر این ابلاغیه بر قیمت سهام نیز لازم است تا مشخص شود که فرمول جدید چه تفاوت‌هایی با مفروضات قبلی مورد استفاده در مدل‌های ارزش‌گذاری و پیش‌بینی سود شرکت‌ها دارد.
اکبرپور در پایان خاطرنشان کرد: این مصوبه جدید به‌طور یکنواخت بر همه شرکت‌ها اثر نمی‌گذارد و تحلیل دقیق آن نیازمند بررسی جداگانه هر نماد و مقایسه فرمول جدید قیمت‌گذاری با فرضیات پیشین به شمار می‌رود.
