تورهای لوکس و پرهزینه در طبیعت، آسیب به محیط زیست است / مسأله اصلی، «لوکس بودن» تورها نیست
روزنامه همشهری اشاره کرده است: با رشد سفرها به دل طبیعت در فصل تابستان، این سوال به‌طور جدی‌تری مطرح می‌شود که مرز میان گردشگری لوکس و آسیب به طبیعت کجاست؟
چالش اصلی، رفتار گردشگران است
دبیر کمیته ملی طبیعت‌گردی و مسئول گردشگری سبز بر این باور است که اصل مسئله «لاکچری بودن» تورها نیست، بلکه نوع رفتار گردشگران و میزان حرفه‌ای بودن برگزارکنندگان است. محمد جهانشاهی در گفتگویی با همشهری اظهار می‌دارد: «برای اصلاح این وضعیت، نیاز به شکل‌گیری یک فرهنگ زیست‌محیطی وجود دارد؛ فرهنگی که از آگاهی آغاز شده و نهایتاً به احساس مسئولیت نسبت به منابع طبیعی و زیستی منتهی شود.» به نظر او، یکی از علل اصلی این معضل، وسعت سفرهای غیررسمی در کشور به شمار می‌آید. وی اشاره کرده است که با وجود عدم وجود آمار دقیق، مقایسه عملکرد تورگردان‌ها و آژانس‌های مسافرتی با آمار مراکز رسمی اقامت و حجم مسافران نشان می‌دهد که بیش از ۹۵ درصد سفرهای گردشگری کشور به‌صورت غیررسمی انجام می‌شود؛ وضعیتی که به گفته او، عواقب آسیب‌زایی هم برای محیط‌زیست و نیز از جنبه فرهنگی و اجتماعی به دنبال دارد. اثرات سفرهای غیرمسئولانه به تخریب طبیعت محدود نمی‌شود. جهانشاهی خاطرنشان می‌کند که جوامع محلی و روستایی در سال‌های اخیر از رفتارهای نامناسب برخی گردشگران شکایت‌های جدی داشته‌اند، رفتارهایی که گاهی با هنجارها و ملاحظات فرهنگی مناطق پذیرنده در تضاد است.
طبیعت‌گردی پری‌لوکس یا سوءاستفاده از طبیعت؟
انتقال تجهیزات رفاهی به دل طبیعت زمانی به یک مسئله زیست‌محیطی تبدیل می‌شود که امکانات و نوع فعالیت‌های گردشگران با ظرفیت و ویژگی‌های مقصد تطابق نداشته باشد. دقیقاً، تنها لوکس بودن یک تور موضوع نیست، بلکه میزان دخالت در محیط طبیعی، شیوه تردد، ایجاد زیرساخت‌ها، تولید زباله و مصرف منابعی نظیر آب و انرژی نیز قابل اهمیت است. طبق اصول گردشگری مسئولانه، هر فعالیتی که به منظور افزایش رفاه در طبیعت انجام می‌شود باید با ظرفیت تحمل آن منطقه مورد سنجش قرار گیرد.
عواقب زیست‌محیطی تورهای فوق‌لاکچری
یک استاد دانشگاه و کارشناس رشته گردشگری نسبت به عواقب زیست‌محیطی تورهای فوق‌لاکچری هشدار می‌دهد. رحیم یعقوب‌پور در این خصوص به همشهری می‌گوید: «این روند در سال‌های اخیر به طرز چشمگیری گسترش یافته که بخشی از آن ناشی از تغییر نگرش جامعه، مخصوصاً جوانان و تأثیر پذیری آنها از رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی مانند اینستاگرام است. گردشگری ماجراجویانه و سفر در طبیعت، خود به خود آسیب‌زا نیستند، اما اگر بدون کنترل و نظارت انجام شوند، می‌توانند عواقب ویرانگری از جنبه فرهنگی، اجتماعی و زیست‌محیطی به بار آورند.»
او تأکید می‌کند: «شاید تعداد افرادی که تمایل یا توانایی برای تجربه این نوع گردشگری را دارند بسیار محدود باشد، اما آثار مضر اقدام یک نفر می‌تواند به اندازه آثار منفی تعداد بسیار بیشتری از گردشگران اثرگذار باشد. این نوع فعالیت‌ها گاهی از یک تجربه تفریحی به نوعی فخرفروشی تبدیل می‌شوند و بازتاب آنها در شبکه‌های اجتماعی ممکن است به ترویج این رفتارها بینجامد. چالش اصلی این نیست که جوانان نباید هیجان و تجربه‌های نو را تجربه کنند، بلکه مسئله، فقدان تعریف روشن، هدایت و نظارت کافی از سوی مسئولان حوزه گردشگری، فرهنگی، اجتماعی و محیط‌زیست است.»
17302
