چالش مسکن در ایران؛ دلایل بلعیدن بیش از یک‌سوم درآمدها توسط اجاره‌ها

براساس گزارش خبرآنلاین، استیفن پریزنر، رئیس دفتر هماهنگ‌کننده مقیم سازمان ملل در تهران، در مراسم گرامیداشت روز جهانی اسکان بشر که در روز سه‌شنبه، ۱۵ مهر برگزار شد، به اهمیت لحظه‌ای برای تفکر در مورد وضعیت شهرهای کوچک و بزرگ و حق تمامی مردم برای داشتن سرپناهی مناسب اشاره کرد. وی متذکر شد که شعار جهانی امسال در ارتباط با پاسخ به بحران‌های شهری ما را به تأمل در چالش‌های گوناگونی دعوت می‌کند که شهرها با آنها دست و پنجه نرم می‌کنند؛ این چالش‌ها شامل منازعه، تغییرات اقلیمی، شهرنشینی سریع، نابرابری و پدیده آوارگی هستند. دبیرکل سازمان ملل یادآور شده‌است که در دنیایی که به سرعت به سوی شهری شدن پیش می‌رود، شهرها معمولاً بار بحران‌های کنونی را بر دوش می‌کشند.

مهر همچنین به نقل از وی نوشت: درواقع، منازعات، بی‌ثباتی سیاسی و شرایط بحرانی آب و هوایی تاکنون ۱۲۳ میلیون تن را از خانه‌هایشان آواره کرده است و اکثر این افراد در جستجوی امنیت به شهرهای کوچک و بزرگ مهاجرت کرده‌اند که خودشان نیز تحت فشار قرار دارند. با این حال، شهرها مکان‌هایی هستند که ریشه‌های راه‌حل‌ها در آن‌ها نهفته است. وقتی برنامه‌ریزی شهری با رویکرد جامع انجام گیرد، تازه‌واردان می‌توانند به رونق اقتصادی، تقویت جوامع و غنی‌سازی فرهنگ‌ها کمک کنند.

رئیس دفتر هماهنگ‌کننده مقیم سازمان ملل در تهران بر این نکته تأکید کرد: امروز ما روحیه تاب‌آوری را گرامی می‌داریم و از رهبری دولت‌های محلی، شهرداران و قدرت‌های جوامع شهری، به ویژه زنان و جوانان که در خط مقدم تحولات قرار دارند، تقدیر می‌کنیم.

پریزنر با اشاره به وضعیت ایران خاطرنشان کرد: ایران همانند بسیاری از کشورهای جهان با بحران شدید مسکن دست و پنجه نرم می‌کند و میلیون‌ها خانواده با چالش‌هایی در زمینه‌ی دستیابی به مسکن مناسب و متناسب با توان مالی خود رو به رو هستند. هزینه‌های اجاره‌، بیش از یک سوم درآمد خانوارها را شامل می‌شود و به دلیل فشارهای اقتصادی و جمعیتی، سکونتگاه‌های غیررسمی به سرعت در حال گسترش هستند.

۷۷ درصد جمعیت ایران در شهرها زندگی می‌کنند

وی ادامه داد: از سال ۱۹۵۶ تا ۲۰۲۴ جمعیت شهری ایران ۱۱ برابر افزایش یافته است و در حال حاضر بیش از ۷۷ درصد ایرانیان در شهرها سکونت دارند. هر سال نزدیک به یک میلیون نفر در کشور جابه‌جا می‌شوند؛ مهاجرتی که به عنوان یک نیروی جمعیتی و اجتماعی حیاتی به شمار می‌رود و عمدتاً نشان‌دهنده نابرابری‌های اجتماعی و اقتصادی است.

پریزنر افزود: برآوردهای ملی نشان می‌دهد که به منظور تأمین تقاضای مسکن، کاهش مسکن ناامن و ناکافی و تقویت بافت‌های شهری آسیب‌پذیر، بین ۵ تا ۸ میلیون واحد مسکونی مورد نیاز است. به طور متوسط، یک خانواده شهری در ایران برای خرید یک آپارتمان متوسط باید چند دهه پس‌انداز کند.

وی اذعان داشت: رویکرد دولت ایران در اولویت قرار دادن مسکن در برنامه هفتم توسعه ملی، قابل ستایش است. اهدافی مانند بهبود دسترسی به مسکن با کاهش زمان انتظار، ترمیم بافت‌های فرسوده شهری و پیشبرد روش‌های صنعتی در ساخت و ساز، نمایانگر تعهد قوی به راه‌حل‌های جامع و پایدار است. این اهداف ملی به هدف یازدهم توسعه پایدار، یعنی تبدیل شهرها و سکونتگاه‌های انسانی به مکان‌هایی جامع، ایمن، تاب‌آور و پایدار، مرتبط است.

رئیس دفتر هماهنگ‌کننده مقیم سازمان ملل در تهران یادآور شد: شبکه سازمان ملل در ایران از طریق برنامه اسکان بشر و سایر نهادهای وابسته، سابقه‌ای طولانی در حمایت از تاب‌آوری شهری دارد. از جمله این اقدامات می‌توان به پروژه «بهتاب» برای تقویت بیمارستان‌ها در برابر زلزله و همکاری‌های اخیر در زمینه بازسازی شهری پس از بلایا و کاهش خطر اشاره کرد. این تلاش‌ها تضمین می‌کنند که شهرها در برابر بحران‌ها، به عنوان موتورهای بازیابی، عزت و امید باقی بمانند.

وی تصریح کرد: این اقدامات در چارچوب همکاری سازمان ملل برای تحقق اهداف توسعه پایدار در ایران انجام می‌شوند؛ سندی که فعالیت تمامی آژانس‌ها، صندوق‌ها و برنامه‌های سازمان ملل متحد را با دولت ایران برای دوره پنجساله ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۷ هدایت می‌کند.

برنامه هفتم توسعه ایران با اهداف توسعه پایدار همسو است

پریزنر عنوان کرد: سازمان ملل متحد آماده است همکاری‌های خود را با دولت ایران، دانشگاه‌ها، جامعه مدنی و انجمن‌های حرفه‌ای برای تبدیل شهرها به مکان‌هایی امن، جامع و تاب‌آور ادامه دهد. با همسویی برنامه هفتم توسعه ملی ایران و جنبش ملی مسکن با چارچوب همکاری سازمان ملل برای تحقق اهداف توسعه پایدار، می‌توانیم شبکه‌های شهری را بسازیم که نه تنها در برابر بحران‌ها مقاوم‌تر باشند، بلکه عادلانه‌تر، شکوفاتر و پایدارتر نیز عمل کنند.

رئیس دفتر هماهنگ‌کننده مقیم سازمان ملل در تهران در پایان بر این نکته تأکید کرد: در روز جهانی اسکان بشر، ضروری است بار دیگر بر مسئولیتی که داریم برای تبدیل بحران‌ها به فرصت‌ها و ساختن شهرهایی قوی‌تر، سبزتر و فراگیرتر که واقعاً نویدبخش داشتن خانه‌ای مطمئن باشند، تأکید کنیم.

۲۱۷