تحلیل اسنپ‌پی: ۱۷ درصد از ارزش فروشگاه‌های آنلاین در ایران مربوط به خریدهای اعتباری است

اسنپ‌پی پیش‌بینی کرده است که ارزش بازار طرح «الان بخر، بعداً پرداخت کن» در ایران تا سال ۱۴۰۴ به حدود ۱۳۲ هزار میلیارد تومان خواهد رسید. بر اساس اعلام این شرکت، در سال ۱۴۰۴ حدود ۷ درصد از کل ارزش خرده‌فروشی ایران به خریدهای آنلاین تعلق دارد. در حالی که سهم این روش از فروشگاه‌های فیزیکی، که بخش اصلی بازار را تشکیل می‌دهد، هنوز کمتر از نیم درصد تخمین زده می‌شود. بنابراین، اسنپ‌پی فروشگاه‌های حضوری را به‌عنوان بزرگ‌ترین فرصت گسترش این صنعت مد نظر قرار داده است.

گزارش «صنعت BNPL ایران به روایت اسنپ‌پی» که در پاییز ۱۴۰۵ منتشر گردیده، شامل سه گروه از داده‌ها است: تخمین اندازه بازار ایران، وضعیت تراکنش‌های اسنپ‌پی و نتایج نظرسنجی انجام‌شده از کاربران و فروشگاه‌های همکار این شرکت. لازم به ذکر است که آمار مربوط به سفارشات و بازپرداخت اقساط در این گزارش به شبکه اسنپ‌پی مربوط می‌شود و نمی‌توان آن‌ها را به تمامی ارائه‌دهندگان اعتبار تعمیم داد.

در مدل «الان بخر، بعداً پرداخت کن»، خریدار محصول یا خدمت را بلافاصله پس از خرید دریافت کرده، در عوض تمامی مبلغ را در مدت زمان معین یا به صورت قسطی پرداخت می‌کند. ارائه‌دهنده اعتبار نیز بعد از کسر کمیسیون خود با فروشگاه‌ها تسویه حساب می‌کند.

طبق پیش‌بینی‌های اسنپ‌پی، ارزش بازار BNPL ایران طی سال‌های اخیر از ۴ هزار میلیارد تومان در سال ۱۴۰۱ به ۱۶ هزار میلیارد تومان در ۱۴۰۲، ۵۸ هزار میلیارد تومان در ۱۴۰۳ و ۱۳۲ هزار میلیارد تومان در سال ۱۴۰۴ افزایش یافته است. در همین فاصله، سهم این نوع پرداخت از ارزش خرده‌فروشی آنلاین از ۴ درصد به ۱۷ درصد جهش کرده است. این دو شاخص، دو جنبه متفاوت از رشد این صنعت را به نمایش می‌گذارند: افزایش رقم تومانی به دلیل نوسان قیمت‌ها است، در حالی که سهم بازار نشان‌دهنده درصدی از ارزش خریدهای آنلاین است که از این طریق صورت گرفته است.

اسنپ‌پی گسترش استفاده از خرید اعتباری را به‌نوعی به موانع دسترسی به وام و کارت‌های اعتباری نسبت می‌دهد. به استناد داده‌های بانک جهانی که در این گزارش آمده، در سال ۲۰۲۴، ۷۷ درصد افراد بزرگسال ایرانی قادر به دریافت وام یا اعتبار از موسسات مالی نبوده‌اند. همچنین داده‌های داخلی این شرکت نشان می‌دهد که در زمان آغاز فعالیت اسنپ‌پی، ۹۵ درصد از کاربران مورد اشاره در گزارش، رتبه اعتباری بانکی نداشتند.

در یک نظرسنجی که در شهریور ۱۴۰۵ از ۴ هزار و ۱۱۹ کاربر انجام شد، ۵۹ درصد از پاسخ‌دهندگان افزایش قدرت خرید، ۵۳ درصد سهولت و سرعت پرداخت اقساطی و ۵۰ درصد بی‌نیازی از ضمانت را به‌عنوان دلایل اصلی انتخاب این سرویس عنوان کردند. به‌علاوه، ۶۸ درصد از کاربران ذکر کرده‌اند که توانسته‌اند کالاهایی را خریداری کنند که قیمت آن‌ها از مبلغ نقدی در دسترس‌شان بیشتر بوده است. همچنین، ۵۵ درصد اعلام کردند که اگر فروشگاه مورد نظر درگاه اسنپ‌پی را نداشت، خرید خود را به تعویق می‌انداختند.

بر اساس داده‌های اسنپ‌پی، در دوازده ماه منتهی به شهریور ۱۴۰۵، کاربران این پلتفرم موفق به ثبت ۱۷۵ میلیون سفارش اعتباری گردیده‌اند. به‌طور میانگین، تعداد سفارشات روزانه در شهریور از یک میلیون فراتر رفته است. در پایان این دوره، شبکه اسنپ‌پی دارای ۷۴ هزار و ۷۰۰ پذیرنده یکتای فعال بود و حداقل یک پذیرنده در ۸۰۴ شهر موجود بود.

برای درک تعداد افرادی که واقعاً از این اعتبار بهره‌برداری می‌کنند، باید به تفکیک میان واجدین شرایط، ثبت‌نام‌کنندگان و خریداران توجه کرد. اسنپ‌پی تعداد افرادی که واجد شرایط دریافت اعتبار هستند را ۴۵ میلیون نفر و تعداد کاربران ثبت‌نام‌شده را ۱۹٫۱ میلیون نفر ارزیابی کرده است. از این تعداد، ۹٫۵ میلیون کاربر حداقل یک خرید موفق داشته‌اند و ۴٫۷ میلیون نفر در شهریور ۱۴۰۵ تراکنش انجام داده‌اند.

به‌گفته شرکت، بیش از ۸۹ درصد بازپرداخت‌ها قبل از موعد مقرر انجام شده و نرخ عدم بازپرداخت ۹۰روزه اقساط کمتر از ۲ درصد بوده است. همچنین، اسنپ‌پی اعلام کرده که سهم اقساطی که در نهایت بازپرداخت شده‌اند، بیش از ۹۸٫۵ درصد است.

یکی از تحولات قابل توجه در شبکه اسنپ‌پی، رونق خرید چهارقسطه در فروشگاه‌های حضوری بوده است. در شهریور ۱۴۰۵، تعداد این سفارش‌های چهارقسطی ۸٫۱ برابر و مبلغ آن‌ها نیز ۱۰٫۳ برابر نسبت به شهریور سال گذشته افزایش یافته است. طی همین بازه زمانی، سهم شهرهای خارج از تهران در تعداد سفارش‌های چهارقسطه حضوری از ۴۷ درصد به ۶۲ درصد ارتقا یافته است. به این ترتیب، در پایان این دوره، اکثر این سفارش‌ها از خارج پایتخت ثبت شده‌اند.

پذیرندگان کوچک و متوسط در مجموع ۵۷ درصد از سفارش‌های چهارقسطه را به خود اختصاص داده‌اند. همچنین در یک نظرسنجی از ۷۹۱ پذیرنده در شهریور ۱۴۰۵، ۶۴ درصد آنان جذب مشتری جدید را از جمله مزایای این سرویس دانسته‌اند. به‌علاوه، نزدیک به ۶۰ درصد پاسخ‌دهندگان اعلام کرده‌اند که پس از فعال‌سازی اسنپ‌پی، فروش آن‌ها بیش از ۵۰ درصد افزایش یافته است.

اسنپ‌پی اندازه بازار ایران را در سال ۲۰۲۵ در حدود ۱٫۱ میلیارد دلار تخمین زده و برای سال ۲۰۳۰ سناریویی به ارزش ۶٫۳ میلیارد دلار پیش‌بینی کرده است. دستیابی به این رقم نیازمند به تحقق سه شرط است: سهم خرید آنلاین از کل خرده‌فروشی ایران به ۱۰ درصد برسد، ۳۲ درصد از ارزش خریدهای آنلاین از طریق BNPL پرداخت شود و سهم این روش در خرید حضوری به ۶ درصد افزایش یابد.

به‌گفته شرکت، حدود دو سوم ظرفیت رشد در این سناریو متکی به خریدهای حضوری خواهد بود. بنابراین، علی‌رغم سهم فعلی خرید اعتباری در فروش آنلاین، تحقق پیش‌بینی‌های اسنپ‌پی به‌ویژه به این بستگی دارد که فروشگاه‌های واقعی و مشتریان‌شان تا چه میزان این روش پرداخت را بپذیرند.

متن کامل گزارش اسنپ‌پی را این‌جا بخوانید.