آیا در تاریخ زمین کوهی به ارتفاعی بالاتر از اورست وجود داشته است؟
گوندوانا نهایتاً از هم گسست، اما ردپای رشته‌کوه‌های باستانی آن هنوز در جاهایی چون جنوب هند، سریلانکا، تانزانیا و کنیا قابل مشاهده است. کالینز می‌افزاید: «اگر در حال حاضر در این مناطق قدم بزنید، می‌توانید سنگ‌هایی را پیدا کنید که زمانی در قسمت پایین این کمربند کوهستانی واقع بودند.»
تحلیل این سنگ‌ها نشان‌دهنده این است که پوسته‌ای که زیر این رشته‌کوه نهفته شده، حتی از پوستهٔ زیر هیمالیا نیز عمیق‌تر بوده است. به گفتهٔ کالینز، ابعاد این ساختار می‌تواند با هیمالیا هم‌وزن باشد و حتی احتمالاً از آن بزرگ‌تر نیز بوده است.
تنها عمق پوسته نمی‌تواند به‌تنهایی ارتفاع واقعی قله را تعیین کند
بخش‌هایی از پوسته که هنوز هم در این نواحی وجود دارد، با وجود تقریباً نیم میلیارد سال فرسایش، تا عمق ۳۰ کیلومتری ادامه پیدا کرده است. کالینز بیان می‌کند که این سنگ‌ها ممکن است زمانی در مرکز ستونی از پوسته به عمق ۶۰ کیلومتر بوده باشند. چنین عمقی به ما می‌گوید که کوه‌هایی که بر بالای این ساختار وجود داشته‌اند، احتمالاً به ارتفاع اورست می‌رسیدند.
با این وجود، عمق پوسته به‌تنهایی نمی‌تواند ارتفاع دقیق یک قله را مشخص کند؛ اما می‌تواند حاکی از ابعاد رشته‌کوهی باشد که شکل اصلی آن دیگر به‌صورت مستقیم قابل مشاهده نیست.
در هیمالیا، بلندترین قله‌ها در امتداد لبهٔ فلات تبت واقع شده‌اند که با ارتفاع متوسط حدود ۶ کیلومتر از سطح دریا، به‌عنوان مرتفع‌ترین فلات روی زمین شناخته می‌شود. کالینز تصریح می‌کند که رشته‌کوه ترانس‌گوندوانان نیز ممکن است یک فلات بلند مشابه در نزدیکی جنوب ماداگاسکار داشته باشد. در این منظر، مرز آن احتمالاً از شرق ماداگاسکار تا جنوب هند و شرق قارهٔ قطب جنوب امتداد می‌یابد.
دو نامزد دیگر برای عنوان بلندترین کوه در تاریخ زمین
ترانس‌گوندوانان تنها رشته‌کوه باستانی نیست که محققان به‌دنبال شناسایی بلندترین قله‌ی تاریخ زمین هستند. یکی دیگر از گزینه‌ها، رشته‌کوهی است که به هنگام «کوه‌زایی گرانویل» تشکیل شده است؛ فرایندی که به پیدایش ابرقارهٔ رودینیا، مربوط می‌شود و حدود ۱.۳ میلیارد سال پیش به وقوع پیوسته است.
در حال حاضر، بقایای این ساختار را می‌توان در نواحی جنوب شرقی انتاریو در کانادا و شمال غربی ورمونت در ایالات متحده مشاهده کرد. با این حال، اطلاعات مرتبط با این رشته‌کوه منقرض شده محدودتر از گزینه‌های دیگر است. کالینز اشاره می‌کند که برخی پژوهشگران اعتقاد دارند ارتفاع این رشته‌کوه به اندازهٔ هیمالیا یا ترانس‌گوندوانان نبوده است.
به‌علاوه، تحقیقات به یک گذشتهٔ کهن‌تر، یعنی حدود ۲ میلیارد سال قبل اشاره دارند؛ زمانی که ابرقاره نونا (همچنین با نام کلمبیا شناخته می‌شود) شکل گرفت و آثار وجود کوه‌های عظیم را از خود برجای گذاشت. ژو در یک پژوهش با بررسی ترکیب بلورهای زیرکن باقی‌مانده در پوستهٔ زیر این رشته‌کوه ناپدیدشده، شواهدی از این ساختار را کشف کرده است.
اما هرچه بیشتر به گذشته برگردیم، بازسازی ابعاد کوه‌ها نیز دشوارتر می‌شود. کالینز معتقد است که زمین در دورانی کهن‌تر دماهای بالاتری داشت و پوستهٔ داغ‌تر توانایی کمتری برای تحمل وزن داشت. بنابراین، کوه‌های آن زمان احتمالاً نمی‌توانستند ارتفاعی به اندازهٔ کوه‌های امروزی داشته باشند. صفحات قاره‌ای پایدار و سنگ‌های مربوط به آن‌ها تا حدود ۴ میلیارد سال پیش به‌طور کامل شکل نگرفته بودند و پیدایش قاره‌های بزرگ نیز زمان بسیار بیشتری لازم داشت.
در حال حاضر، ژو رشته‌کوه‌های نونا، ترانس‌گوندوانان و هیمالیا را در زمرهٔ جدی‌ترین نامزدها برای عنوان بلندترین رشته‌کوه‌های تاریخ زمین می‌داند. هرچند، شناسایی دقیق بلندترین قله‌ای که تا به حال بر روی زمین وجود داشته است، حداقل با روش‌های علمی فعلی، به‌احتمال زیاد ممکن نیست. همانگونه که ژو اشاره می‌کند، در نهایت این معما همچنان بی‌پاسخ باقی‌مانده است.
