نتیجه یک تحقیق: آبگرم به طور مؤثرتری از تمرین متوسط فشار خون را کاهش می‌دهد
حمام آب گرم تنها به عنوان یک روش برای تسکین خستگی تلقی نمی‌شود؛ یک تحقیق تازه نشان می‌دهد که ۳۰ دقیقه نشستن در آب گرم می‌تواند به بهبود جریان خون منجر شود و فشار خون را حتی فراتر از ۳۰ دقیقه فعالیت ورزشی با شدت متوسط کاهش دهد. با این حال، این یافته به معنای برتری حمام آب گرم نسبت به ورزش نیست.
پژوهشگران دانشگاه استرالیای غربی کشف کردند که غوطه‌وری در آب گرم به مدت ۳۰ دقیقه می‌تواند تغییرات قابل‌توجهی در رگ‌های خونی کوچک زیر سطح پوست ایجاد کند. این تغییرات در برخی موارد حتی فراتر از تأثیر ۳۰ دقیقه دوچرخه‌سواری با شدت متوسط بود.
یافته‌های این پژوهش بیانگر آن است که گرمادرمانی غیرفعال، یعنی افزایش دما بدن بدون انجام هرگونه فعالیت ورزشی، می‌تواند بخشی از مزایای ورزش برای سلامت عروق را تأمین کند. این رویکرد به ویژه برای افرادی که به دلیل محدودیت‌های جسمانی یا مشکلات بهداشتی نمی‌توانند به طور منظم ورزش کنند، مفید خواهد بود.
تیم تحقیق به رهبری کریستانتی ویگاتی، فیزیولوژیست ورزشی دانشگاه استرالیای غربی، تعداد ۲۵ نفر از افراد با اضافه‌وزن یا چاقی را برای تحلیل اثر آب گرم بر سلامت عروق دعوت کردند. افراد شرکت‌کننده بین ۴۵ تا ۷۰ سال سن داشتند و میانگین سنی آن‌ها ۵۹ سال بود.
نشستن به مدت ۳۰ دقیقه در آب گرم با دمای ۴۰ درجه، فشار خون را بیشتر از ۳۰ دقیقه رکاب زدن روی دوچرخه با شدت متوسط کاهش داد
شرکت‌کنندگان در دو آزمایش مجزا شرکت کردند که حداقل ۷۲ ساعت از یکدیگر فاصله داشتند. مطابق گزارش ساینس‌آلرت، در آزمایش اول، آنان به مدت ۳۰ دقیقه در آب گرم با دمای ثابت ۴۰ درجه‌ی سانتی‌گراد نشسته و آب به سطح قفسه‌ی سینه آن‌ها می‌رسید. در آزمایش دوم، همان افراد به مدت ۳۰ دقیقه با شدت متوسط بر روی دوچرخه‌ی ثابت رکاب زدند، به گونه‌ای که ضربان قلب به ۶۰ تا ۷۰ درصد حداکثر ضربان قلب هر فرد برسد.
پژوهشگران در حین آزمایش، ضربان قلب، فشار خون و دمای مرکزی بدن را اندازه‌گیری کردند. همچنین با استفاده از تکنولوژی تصویربرداری توموگرافی انسجام نوری (OCT)، تغییرات موجود در رگ‌های خونی ریز پوست را مورد بررسی قرار دادند.
نتایج بیانگر این بود که حمام آب گرم نسبت به دوچرخه‌سواری موجب افزایش بیشتر قطر رگ‌ها، حجم و سرعت خون و تعداد رگ‌های کوچک دارای جریان خون قابل شناسایی شد. همچنین، فشار خون سیستولیک و دیاستولیک شرکت‌کنندگان پس از حمام آب گرم به طور بیشتری نسبت به زمان دوچرخه‌سواری کاهش یافت. اما، فعالیت ورزشی منجر به افزایش بیشتری در ضربان قلب گردید.
زمانی که بدن در معرض گرما قرار می‌گیرد، رگ‌های خونی نزدیک سطح پوست گشاد می‌شوند تا جریان خون بیشتری به سمت پوست برود و گرما را از بدن خارج کند. این فرآیند که به عنوان اتساع عروق شناخته می‌شود، می‌تواند موجب کاهش مقاومت در برابر جریان خون و در نتیجه کاهش فشار خون گردد. از سوی دیگر، افزایش جریان خون نیروی بیشتری به دیواره داخلی رگ‌ها وارد کرده و این نیرو می‌تواند واکنش‌هایی را فعال کند که به بهبود عملکرد عروق منجر می‌شود.
پیشتر نیز مطالعات نشان داده‌اند که تکرار جلسات غوطه‌وری در آب گرم ممکن است به افزایش انعطاف‌پذیری رگ‌ها و کاهش سفتی شریان‌ها منجر شود و به گشادی عروق کمک کند.
در این پژوهش جدید، افزایش جریان خون و گشاد شدن رگ‌ها پس از حمام آب گرم از ورزش بیشتر بود. پژوهشگران بر این باورند که این تفاوت احتمالاً به دلیل گرم‌شدن مستقیم پوست و افزایش شدیدتر دمای مرکزی بدن ایجاد شده است.
با وجود این نتایج امیدوارکننده، پژوهشگران خاطرنشان می‌کنند که نمی‌توان نتیجه‌گیری کرد که حمام آب گرم از ورزش برتری دارد. در این آزمایش، مدت زمان هر دو فعالیت برابر بود، اما میزان فشار گرمایی وارد آمده به بدن تفاوت داشت. بنابراین، واکنش شدیدتر رگ‌ها ممکن است ناشی از گرمای بیشتر باشد و نه به دلیل برتری ذاتی حمام آب گرم بر ورزش.
حمام آب گرم موجب افزایش قابل‌توجه قطر رگ‌های خونی، حجم و سرعت جریان و تعداد رگ‌های کوچک دارای جریان خون گردید
همچنین، این مطالعه تنها بر روی ۲۵ نفر انجام شده است و مشخص نیست که آیا کاهش فشار خون پس از حمام تا چه مدت ادامه خواهد داشت و یا آیا تکرار این روش می‌تواند در طولانی مدت خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی-عروقی را که در پرونده‌های بهداشتی وجود دارد، کاهش دهد یا خیر.
ورزش منظم به جز بهبود سلامت عروق، به تقویت عضلات و استخوان‌ها، کنترل وزن و بهبود متابولیسم بدن نیز مؤثر است؛ فوایدی که نمی‌توان انتظار داشت که حمام آب گرم به‌طور کامل جایگزین آن‌ها شود. با این حال، یافته‌های جدید نشان می‌دهند که گرمادرمانی غیرفعال ممکن است به عنوان یک روش مکمل برای تحریک جریان خون و بهبود عملکرد عروق عمل کند؛ به ویژه برای کسانی که نمی‌توانند فعالیت بدنی منظمی انجام دهند.
باید توجه داشت که نشستن در آب داغ ۴۰ درجه برای تمامی افراد بی‌خطر نیست و به خصوص کسانی که به بیماری‌های قلبی-عروقی، فشار خون پایین یا مشکلات مرتبط با تنظیم دما دچار هستند، باید قبل از استفاده از حمام بسیار گرم با پزشک خود مشورت کنند.
این مطالعه در نشریه European Journal of Applied Physiology منتشر شده است.
