آیا شناسنامه‌دار شدن کارت اضطراری پمپ بنزین‌ها واقعا می‌تواند راه قاچاق بنزین را ببندد؟
بر اساس گزارش خبرآنلاین که از همشهری نقل شده است، تقریباً 40 درصد از سوخت‌گیری‌ها از طریق کارت‌های اضطراری موجود در جایگاه‌ها انجام می‌گیرد. با شروع طرح شناسایی کارت‌های اضطراری، هدف برطرف کردن این خلأ اطلاعاتی است که موجب می‌شود سوءاستفاده از بنزین یارانه‌ای به مراتب دشوارتر گردد.
کارت آزاد زیر ذره‌بین
در این طرح جدید، متقاضیان بهره‌برداری از کارت اضطراری از طریق ثبت کارت بانکی خود، احراز هویت خواهند شد و این امر موجب می‌شود که تراکنش‌های سوخت‌گیری به مصرف‌کننده اختصاص پیدا کند. به این صورت، کارت اضطراری همچنان می‌تواند نیاز رانندگانی که قادر به استفاده از کارت سوخت شخصی نیستند را تأمین کند، اما این استفاده دیگر مانند گذشته بدون ثبت و ردپای مشخص نخواهد بود. اهمیت این تغییر زمانی خودش را بیشتر نشان می‌دهد که بدانیم کارت‌های آزاد به دلیل سهولت دسترسی در جایگاه‌ها، امکان برداشت سوخت بدون اتکاء به کارت اختصاصی خودرو را میسر می‌کردند. در این شرایط، پایش الگوهای مصرف غیرعادی و تکراری و تجزیه‌وتحلیل اینکه آیا سوخت برداشت‌شده در مسیر واقعی مصرف قرار دارد یا از شبکه رسمی توزیع خارج شده است، نیازمند اطلاعات دقیق‌تری است. این مسئله به‌ویژه در استان‌های مرزی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، مناطقی که تفاوت قیمت سوخت با همسایگان می‌تواند منجر به افزایش قاچاق شود. هرچه امکان برداشت سوخت بدون شناسایی مصرف‌کننده بیشتر باشد، نظارت بر بخشی از تقاضا دشوارتر و چالش‌برانگیزتر خواهد بود. شناسایی تراکنش‌ها می‌تواند به محدود کردن این مسیر و کمک به شناسایی الگوهای مشکوک منجر شود.
اصلاحی در چارچوب قانون
شناسایی سوخت‌گیری، در راستای الزامات برنامه هفتم توسعه و نیز برنامه جامع تأمین و تخصیص حامل‌های انرژی در حوزه حمل‌ونقل گنجانده شده است. همچنین، قانون بودجه سال 1403 وزارت نفت را ملزم کرده است که سازوکاری برای استفاده حداقل 95 درصدی از کارت‌های مختص خودرو برای خودروهای بنزین‌سوز و گازسوز فراهم نماید. از این رو، این طرح جدید تنها یک تغییر در نحوه دریافت بنزین به شمار نمی‌رود؛ بلکه گام مؤثری برای دستیابی به اطلاعات دقیق‌تر است. این اطلاعات ممکن است در شناسایی برداشت‌های مشکوک و ساماندهی تقاضا برای گروه‌هایی نظیر سکوهای اینترنتی و خودروهای امدادی به کار گرفته شود.
الزامات موفقیت طرح ضدقاچاق
آنان که به طرح جدید کارت اضطراری سوخت انتقاد دارند، بیشتر بر روی زمان‌بر بودن فرآیند احراز هویت برای متقاضیان سوخت تأکید می‌کنند؛ این نکته کاملاً واضح است که روند احراز هویت نباید به فرآیندی زمان‌بر تبدیل شود که صفوف جایگاه‌ها را در زمان اوج تردد افزایش دهد. وجود دسترسی پایدار به سیستم، اطلاع‌رسانی دقیق و پیش‌بینی راهکارهای جایگزین در زمان اختلال، از مواردی است که باید به‌طور هم‌زمان با اجرای طرح مدنظر قرار گیرد. در نهایت، کارت اضطراری باید ابزاری باشد برای خدمت‌رسانی به مصرف‌کنندگان واقعی، نه مسیری با نظارت کم برای برداشت سوخت. در صورتیکه شناسایی تراکنش‌ها به کاهش تخلفات، افزایش شفافیت و بهبود خدمات در جایگاه‌ها منتهی شود، این اصلاح می‌تواند به نفع مردم بوده و همچنین در حفظ منابع عمومی مؤثر باشد و در عین حال، سودجویان فعال در عرصه قاچاق سوخت را برای کنار گذاشتن این طرح مصمم‌تر کند.
منافع کارت آزاد زیر سؤال می‌رود؟
در مورد مزایای مالی که برخی جایگاه‌ها از طریق مدیریت و توزیع سوخت با کارت آزاد به‌ویژه در مناطق مرزی به‌دست می‌آورند، روایت‌هایی وجود دارد. با این حال، بدون اینکه به اسناد مالی و نتایج بازرسی‌ها دسترسی به‌دست آید، نمی‌توان به قضاوت در مورد میزان این منافع یا تعمیم آن به همه جایگاه‌ها پرداخت. آنچه واضح است، وجود یک کمبود نظارتی در شیوه قبلی بوده که امکان بررسی دقیق کاربرد کارت‌های اضطراری را محدود می‌کرد. با پیاده‌سازی طرح جدید، امکان رصد بهتری بر تراکنش‌ها فراهم می‌آید و احتمال سوءاستفاده خارج از چهارچوب تعیین‌شده کاهش می‌یابد. بدیهی است که هر تغییر در محدودیت برداشت سوخت بدون شناسایی ممکن است با انتقادات مواجه شود. با این حال، نسبت دادن این مخالفت‌ها به قاچاقچیان یا ذینفعان احتمالی، بدون شواهد مشخص، نمی‌تواند اساس قضاوت قرار بگیرد.
17302
