انتقال 50 هکتار از میراث تاریخی گرگان به مالکیت بابک زنجانی

طبق گزارش خبرآنلاین به نقل از همشهری، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان گلستان در مصاحبه‌ای با همشهری بیان کرد: بافت تاریخی شهر گرگان به وسعت تقریبی ۱۵۷ هکتار و به خاطر ارزش‌های فرهنگی و تاریخی‌اش، پتانسیل‌های بسیاری برای احیا و سرمایه‌گذاری دارد. بخشی از این ناحیه با همکاری میراث فرهنگی، شهرداری و سرمایه‌گذاران خصوصی، به‌طور موفقیت‌آمیزی احیا شده و در حال حاضر به‌عنوان فضاهای اداری، گردشگری، اقامتی و فروشگاه‌های صنایع دستی مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرد. یکی از ویژگی‌های بارز بافت تاریخی گرگان این است که زندگی در آن به صورت مستمر ادامه دارد.

فریدون فعالی در خصوص ورود بابک زنجانی به بافت تاریخی گرگان و بحث سرمایه‌گذاری او در این منطقه توضیح داد: نمایندگان یک شرکت تحت مدیراش، پس از سفر به گلستان و بازدید از بافت تاریخی، تمایل خود را برای سرمایه‌گذاری در این محدوده اعلام کرده‌اند که این مسئله به‌هیچ‌عنوان به معنای واگذاری ۵۰ هکتار از بافت تاریخی نیست.

وی افزود: سرمایه‌گذار ممکن است برای بهبود یک محله خاص، اقداماتی چون کف‌سازی، جداره‌سازی، تملک برخی املاک و راه‌اندازی پروژه‌های گردشگری را انجام دهد، اما کلیه این فعالیت‌ها باید طبق مقررات بافت تاریخی و پس از طی مراحل قانونی صورت گیرد. سرمایه‌گذاری در این بافت به معنی تملک و تغییر کاربری همه بناهای تاریخی نیست و نوع پروژه‌ها به‌وسیله ضوابط و مجوزهای ارائه‌شده مشخص خواهد شد. کاربری‌هایی همچون بازارچه صنایع دستی، اقامتگاه‌های سنتی، بوتیک‌هتل و فروشگاه‌ها از گزینه‌هایی هستند که می‌توانند در این بافت به‌طور قانونی شکل بگیرند.

تعیین نوع مداخله
پژوهشگر میراث فرهنگی گلستان، با تأکید بر ضرورت مشخص کردن نوع مداخله در بافت تاریخی گرگان، گفت: باید به‌وضوح تعیین شود که هدف از این اقدام، احیای بافت فرسوده، ایجاد تراکم و ساخت‌وساز است یا در راستای احیای محله‌های تاریخی دنبال خواهد شد.
اینکه همه این ناحیه به یک شخص واگذار و سپس مرمت شود، تأیید نمی‌شود؛ زیرا بافت تاریخی نیاز به احیای موضعی ندارد و باید زندگی در آن جریان داشته باشد. اگر قرار باشد که این منطقه مرمت و احیا شود و دوباره به زندگی شهری پیوند بخورد، اینکه این کار توسط یک فرد یا نهاد دولتی انجام شود، تفاوتی ندارد، اما ابتدا لازم است که اقدامات مورد نظر در این محدوده به‌روشنی مشخص شود.
جاوید ایمانیان در گفت‌وگو با همشهری خاطرنشان کرد که پس از مشخص شدن نوع مداخله باید برنامه مدیریت تدوین گردد و در آن باید به‌طور دقیق تعیین شود که چشم‌انداز رسیدن به طرح چیست، کدام ساختمان‌ها قرار است تملک شوند، کدام‌ها قابل تملک نیستند و صرفاً مرمت و احیا خواهند شد و در نهایت سرنوشت کلی این ناحیه چه خواهد بود؟ به‌طور کلی می‌توان گفت که احیای بافت تاریخی و ورود سرمایه‌گذاری به این بخش می‌تواند یک اتفاق مثبت باشد، اما برای آگاهی از اقداماتی که قرار است انجام شود، باید ابتدا نوع مداخله، برنامه مدیریت، چشم‌انداز، کاربری‌ها و حدود نوسازی، بازسازی و مرمت مشخص گردد.

بافت تاریخی معنای خود را از مردم می‌گیرد

تجربه طرح آفتاب در دهه ۸۰ که منجر به تخریب وسیع بخش‌هایی از بافت تاریخی گرگان شد، نشان داد که پیاده‌سازی طرح‌های بزرگ بدون نظر به هویت تاریخی و مشارکت ساکنان، نه تنها توسعه را به همراه نخواهد داشت، بلکه سرمایه‌های فرهنگی و اجتماعی شهر را نیز نابود می‌کند. با این حال، اخیراً اخبار مربوط به حضور بابک زنجانی به‌عنوان یک سرمایه‌گذار و احتمال تملک و احیای ۵۰ هکتار از بافت تاریخی، این سؤال را مجدداً مطرح کرده که آینده این محدوده باید تحت کنترل چه کسانی قرار گیرد و منافع آن به کدام گروه تعلق گیرد. اصل موضوع نام سرمایه‌گذار نیست، خواه بابک زنجانی باشد یا هر سرمایه‌گذار دیگری.

موضوع اساسی این است که اگر بازسازی بافت تاریخی به نفع ساکنان و جامعه محلی نباشد، به زودی از یک طرح فرهنگی و اقتصادی به پروژه‌ای ظاهری تبدیل خواهد شد. بافت تاریخی تنها شامل مجموعه‌ای از خانه‌های قدیمی و کوچه‌های سنتی نیست؛ هویت محله، صنایع‌دستی، غذاهای محلی، مهارت‌های بومی، روابط همسایگی و سرمایه اجتماعی نیز بخشی از دارایی‌های آن به شمار می‌آید. باززنده‌سازی زمانی موفق تیق می‌شود که این سرمایه‌ها به خلق ثروت برای ساکنان همان محله منجر گردد. ورود یک سرمایه‌گذار بزرگ ممکن است به‌عنوان یک محرک و تسهیل‌کننده سودمند باشد، اما نباید جایگزین جامعه محلی گردد.

از طرفی، مرمت بناها باید به‌صورت همزمان با فعالیت‌های اقتصادی اجرائی شود. یک خانه تاریخی می‌تواند به اقامتگاه‌های کوچک، کارگاه‌های صنایع دستی، کافه‌های محلی یا مراکز گردشگری تبدیل گردد، مشروط بر اینکه مالکیت یا مدیریت آن به‌حد امکان در اختیار ساکنان و افراد محلی باقی بماند. در این حالت، درآمد و فرصت‌های شغلی نیز در محله ایجاد می‌شود و پول در چرخه اقتصاد محلی حفظ خواهد شد.

شایان ذکر است که عدالت اقتصادی بخشی از حفاظت از میراث محسوب می‌شود. اگر افزایش قیمت زمین و تملک املاک باعث خروج ساکنان قدیمی شود، حتی با وجود مرمت بافت، بخش مهمی از هویت و زندگی آن به خطر خواهد افتاد.
بنابراین تصمیم‌گیری در خصوص آینده بافت تاریخی گرگان نباید فقط در اختیار اتاق‌های مدیریتی باشد. دولت و مدیریت شهری باید نقش تسهیل‌کننده‌ای ایفا کنند و جامعه محلی نیز باید در فرآیند تصمیم‌گیری، مالکیت و بهره‌برداری از منافع باززنده‌سازی نقش کلیدی داشته باشد. چه بابک زنجانی در این فرایند حضور داشته باشد و چه هر سرمایه‌گذار دیگری.

23302