الگوریتم پیشبینی بازار سرمایه در سال پیش رو؛ آیا روند صعودی بورس همچنان ادامه خواهد داشت
تحلیل فضای بازار سرمایه در دورهای که با چالشهای سیاسی و اقتصادی مواجه است، به یکی از مسایل کلیدی مورد توجه فعالان عرصه سهام تبدیل شده است. در این راستا، برای تعیین مسیر آینده بورس لازم است متغیرهای تأثیرگذار بر سودآوری بنگاهها، ارزشگذاری سهام، و تحولات بنیادی اقتصادی شناسایی و مورد بررسی قرار گیرند.
مهر در گزارشی به نقل از محمد نوربخش، یک اقتصاددان و تحلیلگر برجسته بازارهای مالی، اشاره کرد که وی در مصاحبهای با خبرنگار مهر به بیان چارچوب علمی برای تحلیل آینده بورس پرداخت و تأکید نمود که برای آنکه مسیر آینده بازار را ارزیابی کنیم، ابتدا باید به شناسایی متغیرهای مؤثر بر سودآوری شرکتها و ارزشگذاری سهام بپردازیم.
بازگشایی ناقص بازار سهام پس از جنگ؛ همچنان بخشی از بازار متوقف است
نوربخش در آغاز سخنانش به شرایط خاص بازار سرمایه پس از جنگ اشاره نمود و گفت: بازار سرمایه فعالیت خود را در حالی از سر گرفته که بازگشایی به طور کامل انجام نشده و هنوز تعدادی از نمادها به دلایل مختلف به حالت تعلیق درآمدهاند. در روزهای اول شروع معاملات، بسیاری از سهام با فشار فروش و نوسانات قابل توجهی روبهرو شدند، اما با گذشت زمان شاهد افزایش اسمی قیمت سهام در میان نمادهای فعال بودیم.
وی افزود: با وجود این افزایشها، هنوز بخش عمدهای از بازار در حالت توقف به سر میبرد و نمیتوان بهطور کامل واکنش کل بازار به شرایط جدید را ارزیابی کرد. از این رو، برای تحلیل وضعیت بورس لازم است که نگاهی عمیقتر به متغیرهای بنیادی اقتصاد داشته باشیم.
چرا بازدهی بورس حتی بدون افت قیمت هم میتواند منفی باشد؟
این تحلیلگر در زمینه بازار سرمایه به شرایط تورمی اشاره کرد و توضیح داد: قبل از بازگشایی بازار نیز بیان کرده بودم که حتی اگر بورس بدون افت قیمت و بدون معاملات منفی آغاز به کار کند، باز هم از نظر واقعی با کاهش ارزش روبهرو خواهد شد. دلیل این موضوع این است که در مدت تعطیلی بازار، دیگر داراییها و کالاها به سبب تورم، افزایش قیمت قابل توجهی را تجربه کردهاند.
وی مفهوم بازدهی حقیقی را تشریح کرد و گفت: بسیاری از سرمایهگذاران تنها به تغییرات ظاهری قیمتها توجه دارند، در حالی که ملاک اساسی، قدرت خرید سرمایه است. اگر به همراه تورم، که موجب کاهش ارزش ریال میشود، قیمت داراییها به تناسب رشد نکند، در حقیقت سرمایهگذار بخشی از قدرت خرید خود را از دست داده است؛ حتی اگر قیمت سهام در تابلو کاهش نیافته باشد.
نوربخش تصریح کرد که در زمان بازگشایی بازار، با در نظر گرفتن افت ارزش پول ملی و افزایش قیمت سایر داراییها، بورس از نظر واقعی حدود ۳۰ درصد پایینتر از سطح تعادلی خود قرار داشته است.
رشد شاخص وجود داشته، اما هنوز به اندازه انتظارات نرسیده است
این کارشناس در مورد عملکرد شاخص بورس پس از بازگشایی گفت: هرچند که شاخص کل بورس در این مدت افزایش یافته، ولی میزان این رشد هنوز با انتظارات بسیاری از تحلیلگران فاصله دارد. یکی از دلایل این پدیده، وجود محدودیت دامنه نوسان است که سرعت تعدیل قیمتها را کاهش داده و موجب شده تا بازار در زمان کمتری خود را با شرایط جدید تطبیق دهد.
بررسی کلی بازار پیش از شناسایی برندگان و بازندگان
نوربخش با بیان این مطلب که این گفتگو مقدمهای برای تحلیلهای تخصصیتر است، افزود: در این مرحله قصد داریم درباره چشمانداز کلی بازار و وضعیت متوسط بورس صحبت کنیم. در بخشهای بعدی میتوان بهطور جزئیتر در مورد صنایع مختلف، شرکتهای برنده و بازنده و حتی برخی نمادهای خاص بحث کرد. اما پیش از ورود به آن مباحث، لازم است یک چارچوب تحلیلی مشترک برای درک آینده بازار ایجاد گردد.
آینده چگونه تحلیل میشود؟ نگاهی به مبانی آیندهپژوهی
این اقتصاددان به یکی از مباحث کلیدی تحلیلی، یعنی روش تفکر درباره آینده پرداخت و گفت: بسیاری بر این باورند که آینده به طور کامل ناشناخته و غیرقابل پیشبینی است، اما علوم مختلف از جمله آیندهپژوهی و مطالعات آینده تلاش میکنند با استفاده از روشهای علمی، امکان تحلیل آینده را مهیا سازند.
وی در توضیح این مفهوم افزود: در ادبیات آیندهپژوهی، آینده به زمانی اطلاق میشود که هنوز فرا نرسیده است؛ خواه یک روز بعد باشد و یا یک سال آینده. آنچه در آن زمان اتفاق میافتد، نتیجه تلاقی و تعامل روندهای کنونی است.
چرا شناخت روندها از خود آینده اهمیت بیشتری دارد؟
نوربخش برای آسانتر کردن این مفهوم مثالی از بازار سهام بیان کرد و گفت: اگر بخواهیم درباره وضعیت بورس در یک سال آینده به بحث بپردازیم، باید ابتدا عوامل تأثیرگذار بر بازار را شناسایی کنیم. سپس روند حرکت هر یک از این عوامل را در آینده پیشبینی کنیم. در نهایت از ترکیب این روندها تصویری از آینده بازار حاصل میآید.
وی ادامه داد: به طور ساده، آینده از دل روندهای امروز شکل میگیرد. به همین خاطر، هر تحلیلی که بدون شناخت عوامل بنیادی و متغیرهای تأثیرگذار صورت پذیرد، بیشتر به حدس و گمان شباهت دارد تا تحلیلی علمی.
فرمولی ساده برای درک ارزش بازار؛ از سودآوری تا قیمت سهام
این تحلیلگر ارشد بازارهای مالی در بخش بعدی سخنانش سعی کرد با توضیح یک رابطه ساده، پیچیدگی تحلیل بازار را روشن نماید.
او بیان کرد: اگر بخواهیم ارزش یک شرکت یا حتی کل بازار سهام را به زبانی ساده تشریح کنیم، میتوان آن را نتیجه ضرب دو متغیر اصلی در نظر گرفت؛ نخست سودآوری شرکتها و دوم ضریب ارزشگذاری بازار.
نوربخش توضیح داد: در ادبیات مالی، سود هر سهم یا EPS به معنای سودی است که به هر سهم تعلق میگیرد. در کنارش، نسبت P/E یا Price to Earnings وجود دارد که نشان میدهد سرمایهگذاران حاضرند چند برابر سود شرکت را برای خرید سهام آن بپردازند.
فرمول پایه ارزشگذاری سهام
نوربخش همچنین افزود: به عنوان مثال اگر شرکتی ۱۰۰ تومان سود به ازای هر سهم داشته باشد و بازار برای آن نسبت P/E برابر با ۱۰ واحد در نظر بگیرد، ارزش نظری هر سهم تقریباً چهار برابر خواهد بود: به بیان دیگر:
P = E * (P/E)
که در آن قیمت یا ارزش بازار برابر است با حاصلضرب سودآوری (E یا EPS) در نسبت ارزشگذاری (P/E).
به گفته این کارشناس بازار سرمایه، سادهترین چارچوب تحلیلی بازار بر مبنای این رابطه بنا شده است.
وی در توضیح این رابطه گفت: قیمت یا ارزش یک سهم در نهایت از دو بخش تشکیل میشود؛ نخست میزان سودی که شرکت بهدست میآورد و دوم نگاهی که بازار به آینده آن سود دارد. به همین دلیل، هر تغییری در سودآوری شرکتها یا انتظارات سرمایهگذاران میتواند منجر به تغییر ارزش بازار شود.
برای پیشبینی بورس یک سال آینده باید چه چیزهایی را مد نظر قرار دهیم؟
نوربخش در جمعبندی بخش اول این مباحث مقدماتی اظهار کرد: برای دانستن وضعیت شاخص بورس در سال آینده، باید به دو سؤال کلی پاسخ دهیم. اول اینکه سودآوری مجموع شرکتهای بورسی در آینده چه تغییری خواهد کرد و دوم اینکه بازار حاضر است چه نسبت P/E یا ضریب ارزشگذاری را برای این سودها به رسمیت بشناسد.
وی تأکید کرد: به همین ترتیب، تحلیل آینده بورس تنها به بررسی نمودارها یا اخبار روز محدود نمیشود، بلکه نیازمند مطالعه مجموعهای از عوامل اقتصادی، پولی، ارزی، سیاسی و روانی است که بر سودآوری شرکتها و انتظارات سرمایهگذاران تأثیرگذار هستند.
نوربخش در پایان این بخش اضافه کرد: در ادامه این مباحث، هر یک از این عوامل بهصورت جداگانه مورد بررسی قرار خواهد گرفت تا تصویری دقیقتر از برندگان و بازندگان محتمل بازار سرمایه در آینده به دست آید.
۲۱۷
