روش توزیع بنزین ۱۵۰۰ تومانی به چه صورت است؟

تحلیل‌های مرتبط با مدیریت مصرف بنزین از سال ۱۳۳۰ تا ۱۴۰۲ نشان می‌دهد که دولت‌ها در دوره‌های قبل و بعد از انقلاب بارها به ناچار به شوک‌درمانی متوسل شده‌اند و هر بار تبعات امنیتی و اجتماعی به دنبال داشته، اما از این تجربیات هیچ درسی نگرفته‌اند. از جمله نمونه‌های بارز این وضعیت، می‌توان به سال‌های ۱۳۴۳، ۱۳۸۶ و آبان ۱۳۹۸ اشاره کرد. در حالی که در دولت کنونی، به جای ثابت نگه‌داشتن قیمت بنزین، هر سال شاهد تغییر قیمت آن بودیم. این تغییرات به گونه‌ای مدیریت شده که دولت در این مقطع از نیاز به شوک‌درمانی اجتناب کرده و به تبع آن، اعتراضات و مسائل امنیتی و اجتماعی ناشی از افزایش قیمت بنزین به وجود نیامده است.

بر اساس خبری از فرهیختگان، علی‌رغم اینکه ایران در زمره بزرگ‌ترین تولیدکنندگان نفت جهان قرار دارد، مصرف بی‌رویه بنزین در سال‌های اخیر به یکی از مسائل حیاتی کشور بدل شده است. آمارهای رسمی حاکی از آن است که میانگین مصرف روزانه بنزین تا سال ۱۴۰۳ به حدود ۱۲۵ تا ۱۳۰ میلیون لیتر رسیده و در روزهای پیک سفر، این عدد به ۱۴۰ میلیون لیتر نیز رسیده است، به‌طوری که در ماه‌های اخیر، به عدد ۱۴۹ میلیون لیتر در روز نیز دست یافته‌ایم. این ارقام نشان‌دهنده این است که ایران به جمع کشورهای پرمصرف دنیا پیوسته و سرانه مصرف سالانه بنزین در کشور بیش از ۳۶۹ لیتر برآورد می‌شود که این میزان حدود ۶۰ درصد بیشتر از میانگین جهانی (حدود ۲۲۳ لیتر) است. گزارش پایگاه تحلیلی اقتصاد جهانی (GLOBAL ECONOMY) نشان می‌دهد که مصرف نهایی انرژی سرانه در ایران تقریباً ۱.۸ برابر متوسط جهانی است. در مورد محصولات نفتی، شامل بنزین، نیز مصرف سرانه ایران حدود ۱.۴ برابر میانگین جهانی شناخته شده است.

صرف‌نظر از عوامل مؤثر بر وضعیت کنونی (که به اعتقاد کارشناسان اقتصادی، بی‌توجهی دولت‌ها به اقتصاد انرژی در زمره دلایل اصلی آن محسوب می‌شود)، هم‌اکنون افزایش قابل توجه واردات بنزین و گازوئیل نیز به چالشی جدی برای دولت تبدیل شده است؛ به‌گونه‌ای که گزارش‌های رسمی نشان می‌دهد در سال گذشته به‌طور میانگین، روزانه ۱۱ میلیون لیتر بنزین و ۲.۵ میلیون لیتر گازوئیل وارد کشور شده است. نکته‌ای که باید به آن توجه کرد این است که برخی گزارش‌های رسمی و غیررسمی بیانگر آن است که در سال ۱۴۰۳، به‌طور میانگین روزانه ۲۰ میلیون لیتر بنزین و گازوئیل از کشور به صورت قاچاق خارج شده است.

افزایش ۷۳ درصدی مصرف بنزین در ۶ سال اخیر

تحلیل گزارش‌های مالی شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران نشان می‌دهد که میانگین مصرف بنزین از سال ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۳ حدود ۷۳ درصد افزایش داشته و از ۲۶ میلیارد و ۲۷۲ میلیون لیتر به ۴۵.۵ میلیارد لیتر در سال ۱۴۰۳ رسیده است. هرچند با افزایش نرخ بنزین در سال ۱۳۹۸ شاهد کاهش قابل توجهی در مصرف، به میزان ۵ میلیارد لیتر بوده‌ایم، اما از سال ۱۳۹۸ تا به امروز، روند صعودی مصرف به شدت ادامه پیدا کرده است. در سال ۱۳۹۹ به خاطر محدودیت‌های ناشی از کرونا، میانگین مصرف بنزین سالیانه به ۲۷.۶ میلیارد لیتر کاهش یافت. از آن زمان به بعد این رقم همچنان روند افزایشی به خود گرفته و در سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳، به ترتیب به ۳۲، ۳۶.۵، ۴۲.۲ و ۴۵.۵ میلیارد لیتر در سال رسیده است. به‌طور میانگین، هر سال بین ۴ تا ۵ میلیارد لیتر به مصرف بنزین در ایران افزوده شده است. اگر بخواهیم میانگین مصرف روزانه بنزین را از فرایند بررسی این میزان مصرف استخراج کنیم، در سال ۱۳۹۷ حدود ۷۲ میلیون لیتر، در سال‌های ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۲ به‌طور میانگین روزانه ۵۹، ۷۵، ۸۷، ۱۰۰ و ۱۱۵.۵ میلیون لیتر بوده و در سال ۱۴۰۳ میانگین روزانه مصرف بنزین به ۱۲۴ میلیون لیتر رسیده است.

افزایش ۸۸ درصدی مصرف گازوئیل در ایران در عرض ۶ سال

با توجه به گزارشات مالی شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی، مصرف گازوئیل نیز از حدود ۲۴ میلیارد لیتر به ۴۵ میلیارد لیتر در سال ۱۴۰۳ افزایش یافته است. این نشان‌دهنده ۸۸ درصد افزایش مصرف گازوئیل در ایران در طی ۶ سال اخیر است. البته با توجه به افزایش نرخ حامل‌های انرژی، در سال ۱۳۹۸ کاهش ۱.۵ میلیارد لیتر در مصرف گازوئیل نیز ثبت شده، اما از سال ۱۳۹۹ به بعد، مصرف این فرآورده روند افزایشی پیدا کرده است. به‌طور مثال، از سال ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۲ مصرف گازوئیل در کشور به ترتیب به ۳۶.۲، ۳۷.۳، ۳۹.۵ و ۴۰.۷ میلیارد لیتر رسیده است. با حاسبه ۳۶۵ روز سال، می‌توان تخمین زد که مصرف روزانه گازوئیل از ۶۵.۵ میلیون لیتر اکنون به ۱۲۳ میلیون لیتر در سال ۱۴۰۳ افزایش یافته است. از سال ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳ مصرف گازوئیل به طور میانگین به ترتیب به ۱۰۲، ۱۰۸، ۱۱۲ و ۱۲۳ میلیون لیتر در روز رسیده است.

بنزین لیتری ۲۰۰ تومان!

صرف‌نظر از هزینه واقعی بنزین و گازوئیل برای دولت، به دو عدد مهم اشاره می‌کنیم که مربوط به شرکت ملی پالایش نفت ایران و ایستگاه‌های عرضه فرآورده‌های نفتی و دیگر حامل‌های انرژی است. هزینه کارمزد انتقال، توزیع و فروش که فقط کارمزد انتقال بنزین و سایر حامل‌های انرژی از پالایشگاه تا باک خودرو مورد نظر قرار می‌گیرد، از مسئولیت شرکت پالایش نفت است و نشان می‌دهد که کارمزد برای انتقال بنزین در این شرکت دولتی از ۱۰۰ تومان در سال ۱۳۹۷ به ۷۰۰ تومان در سال ۱۴۰۳ رسیده است. برای گازوئیل نیز نرخ کارمزد از ۸۰ تومان در سال ۱۳۹۷ به ۵۳۸ تومان در سال ۱۴۰۳ افزایش یافته است.

نرخ کارمزد دیگری که در این گزارش به آن پرداخته می‌شود، مربوط به حق‌العمل جایگاه‌های عرضه فرآورده‌های نفتی در سال ۱۴۰۴ است. طبق اطلاعات دریافتی از ایستگاه‌های عرضه سوخت در ایران، نرخ کارمزد این ایستگاه‌ها برای بنزین سهمیه‌ای و سوپر در مرحله اول ۶۵۳ تومان به‌ازای هر لیتر تعیین شده و برای گازوئیل حدود ۳۸۴ تومان به‌ازای هر لیتر است. به عبارتی اگر قیمت هر لیتر بنزین سهمیه‌ای را ۱۵۰۰ تومان در نظر بگیریم، قیمت این دو کارمزد به‌طور کلی برای بنزین حدود ۱۳۵۰ تومان و برای گازوئیل تقریباً به ۹۵۲ تومان می‌رسد. در نتیجه، دولت با فروش گازوئیل سهمیه‌ای به نرخ ۳۰۰ تومان، باید به‌ازای هر لیتر، ۶۵۲ تومان به عنوان کارمزد به جایگاه‌داران و شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران پرداخت کند. همچنین دولت با فروش بنزین به قیمت ۱۵۰۰ تومان، تنها ۱۵۰ تومان درآمد خواهد داشت. با این حال، باید یادآور شد که این ۱۵۰ تومان نیز واقعاً درآمدی نخواهد بود و با در نظر گرفتن هزینه واقعی بنزین، دولت به طور قابل توجهی از منابع خود (مردم) هزینه خواهد کرد.

واردات روزانه ۱۱ میلیون لیتری بنزین

درباره واردات بنزین، تاکنون آمار رسمی از سوی دولت منتشر نشده است. اما سازمان ملی استاندارد در گزارشی درخصوص هوای پاک، به این موضوع پرداخته است. بر اساس داده‌های این سازمان، در سال‌های ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۰، هیچ محموله بنزین وارداتی برای ارزیابی انطباق به ادارات کل استاندارد استان‌ها ارجاع نشده و واردات نفت، گاز، نفت کوره و نفت سفید نیز ثبت نشده است. در شش‌ماهه اول سال ۱۴۰۱، سه محموله سوخت وارد کشور شد: یک محموله بنزین و دو محموله گازوئیل.

با ورود به نیمه دوم سال ۱۴۰۱، حجم واردات سوخت به‌شدت افزایش یافته و ۸۵ محموله شامل ۱۹ محموله بنزین به حجم تقریبی ۴۵۵.۵ میلیون لیتر و ۶۶ محموله گازوئیل به حجم تقریبی ۴۶۳.۷ میلیون لیتر، وارد کشور شده است. در شش‌ماهه دوم سال ۱۴۰۲، ۱۲۲ محموله بنزین به وزن یک میلیون و ۷۶۳ هزار تن و ۱۶ محموله نفت گاز به وزن ۳۰ هزار و ۹۷۰ تن جهت ارزیابی به ادارات کل استانی این سازمان ارجاع دادند. در شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۳ نیز ۱۹۹ محموله بنزین به وزن جمعی یک میلیون و ۳۰۷ هزار تن جهت ارزیابی به ادارات کل استانی ارسال شد. در همین حین، ۲۶ محموله نفت گاز به وزن ۲۷۸ هزار و ۵۳۴ تن نیز بررسی شده است. در شش‌ماهه دوم سال ۱۴۰۳ نیز روند ارزیابی ادامه یافت و ۱۱۹ محموله بنزین به وزن یک میلیون ۶۵۲ هزار و ۷۷۰ تن و ۲۹۹ محموله نفت گاز (گازوئیل) به وزن ۴۰۳ هزار و ۸۲۹ تن جهت بررسی به ادارات کل استانی ارجاع شدند.

با احتساب این اعداد، در سال ۱۴۰۳ نزدیک به ۳ میلیون تن بنزین و بیش از ۶۸۲ هزار تن گازوئیل وارد کشور شده است. اگر این ارقام را به لیتر تبدیل کنیم، طی سال گذشته بیش از ۴ میلیارد لیتر بنزین به کشور وارد شده که به‌طور میانگین نشان‌دهنده واردات روزانه ۱۱ میلیون لیتر بنزین است و همچنین در مجموع، ۹۲۶ میلیون لیتر گازوئیل به کشور وارد شده که عدد روزانه آن، واردات ۲.۵ میلیون لیتری است.

از چاه تا جایگاه، هزینۀ تأمین فرآورده‌های نفتی

مباحث مربوط به قیمت تمام‌شده بنزین همواره مورد بحث و مناقشه بوده است. برخی از فعالان فضای مجازی با استفاده از کارمزد پالایشگاه‌ها، این عدد را به عنوان قیمت تمام‌شده بنزین بیان می‌کنند، در حالی که این محاسبه به دلیل عدم در نظر گرفتن مجموعه‌ای از عوامل، شامل هزینه استخراج هر لیتر نفت خام، هزینه انتقال هر لیتر نفت خام و فرآورده (شرکت خطوط لوله و مخابرات ایران)، هزینه توزیع هر لیتر فرآورده (شرکت ملی پخش)، کارمزد فروش هر لیتر بنزین به جایگاه (سود شرکت توزیع)، کارمزد فروش هر لیتر بنزین در جایگاه (سود خرده‌فروشی) و قیمت واقعی نفت خام؛ عوارض شهری و مالیات بر ارزش افزوده، عدد نهایی را بسیار ناچیز نشان می‌دهد و ادعا ‌می‌شود که قیمت تمام‌شده این محصول همان مقدار است.

سال گذشته، مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور کشور در زمان ارائه لایحه بودجه ۱۴۰۴ به مجلس گفت که بهای تمام‌شده هر لیتر بنزین با فرض قیمت صفر ریالی برای نفت (یعنی صرفاً در زنجیره پالایش) بالای ۸ هزار تومان است. برخی کارشناسان با انتقاد از سخنان رئیس‌جمهور، اظهار کردند که این عدد قیمت تمام‌شده بنزین با احتساب قیمت نفت نیز می‌باشد.

در آبان ۱۴۰۳، دو اندیشکده فعال در حوزه انرژی، یعنی اندیشکده سولوشن و اندیشکده تدبیر انرژی (زیرمجموعه اتاق بازرگانی کرمان) گزارشی با عنوان «از چاه تا جایگاه؛ هزینه تأمین هر لیتر فرآورده نفتی در ایران» ارائه دادند که هزینه تمام‌شده بنزین و گازوئیل را از چاه نفت تا باک خودروها بررسی کرد. این تحلیل قیمت تمام‌شده بنزین و گازوئیل را در بازه سال‌های ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۲ مدنظر قرار می‌دهد.

به نقل از این گزارش، زنجیره تأمین بنزین و گازوئیل در ایران به‌طور کلی شامل چهار بخش است که شامل تولید نفت تحت نظارت شرکت ملی نفت (از طریق ۱۳ شرکت زیرمجموعه) و بخش پالایش و خرده‌فروشی تحت مدیریت شرکت‌های خصوصی (یا شبه‌دولتی) و بخش انتقال که در اختیار شرکت ملی پالایش‌وپخش است می‌باشد.

این گزارش بیان می‌دارد که سبد خوراک بنزین کشور شامل ۴۱ درصد میعانات و ۵۹ درصد نفت خام است، در حالی که برای گازوئیل این مقادیر به ترتیب برابر ۱۳ درصد و ۸۷ درصد هستند. با در نظر گرفتن نسبت‌های مختلف خوراک (نفت خام و میعانات) در فرآورده‌های پالایشی، هزینه تولید خوراک برای یک لیتر بنزین و گازوئیل به ترتیب در سال ۱۴۰۲ به ۲.۶ و ۳.۶ سنت بالغ شده است.

علاوه بر این، میانگین هزینه‌های پالایشگاه‌ها برای تولید بنزین و گازوئیل طی پنج سال گذشته به ترتیب برابر ۱۱۰۰ و ۷۳۰ میلیون دلار بوده است. علت بیشتر بودن هزینه پالایش بنزین عمدتاً مربوط به هزینه‌های پالایشگاه ستاره خلیج‌فارس است. با توجه به تولید ۱۰۰ و ۱۰۶ میلیون لیتری بنزین و گازوئیل در پالایشگاه‌های کشور، هزینه پالایش هر لیتر بنزین و گازوئیل در سال ۱۴۰۲ به ترتیب برابر ۴ و ۲.۲ سنت است.

علاوه بر هزینه‌های تولید و پالایش، تأمین هر لیتر بنزین شامل هزینه‌های سربار پالایش (هزینه‌های شرکت‌های زیرمجموعه شرکت پالایش و پخش)، هزینه‌های انتقال خوراک و فرآورده‌ها و هزینه‌های مربوط به ایستگاه‌های عرضه نیز باید در نظر گرفته شود. در نتیجه، در سال ۱۴۰۲ هزینه‌های دیگر برای توزیع هر لیتر بنزین و گازوئیل به ترتیب برابر ۴ و ۳ سنت بوده است.

علاوه بر هزینه‌های جاری، هزینه‌های سرمایه‌گذاری از مراحل تولید تا توزیع نیز شامل می‌شود. به این ترتیب، هزینه سرمایه‌گذاری تولید هر بشکه نفت خام ۱۶۵۰۰ دلار و برای خوراک میعانات و نفت خام به ترتیب ۱۰.۵ و ۲۲.۵ دلار است. هزینه سرمایه‌گذاری از تولید تا توزیع هر لیتر بنزین و گازوئیل به ۳.۲ سنت به ازای هر لیتر بالغ می‌گردد. طبق قوانین بالادستی، ۴۰ درصد از درآمد حاصل از صادرات نفت‌خام به عنوان منابع بین‌نسلی محاسبه می‌شود. با توجه به میزان تولید و قیمت نفت‌خام صادراتی ایران، این سهم در سال ۱۴۰۲ به ۷ سنت به ازای هر لیتر است.

با احتساب هزینه‌های مذکور و بر مبنای داده‌ها در سال ۱۴۰۲، برآورد هزینه تولید تا خرده‌فروشی هر لیتر بنزین و گازوئیل به ترتیب برابر ۲۰ و ۱۹ سنت است که در صورت عدم محاسبه سهم بین‌نسلی، این هزینه به ۱۳ و ۱۲ سنت کاهش خواهد یافت. بر این اساس، سهم هزینه‌های جاری از هزینه تولید بنزین و گازوئیل ۴۷ درصد و سهم هزینه‌های سرمایه‌گذاری ۱۷ درصد است.

به نقل از این گزارش، اگر قیمت تمام‌شده بنزین و گازوئیل را با محاسبه سهم بین‌نسلی ۲۰ و ۱۹ سنت در نظر بگیریم (تا پایان سال ۱۴۰۲)، قیمت این حامل‌های انرژی با نرخ ارز مرکز مبادله تقریباً ۷۰ هزار تومان به ترتیب ۱۴ و ۱۳ هزار و ۳۰۰ تومان خواهد بود. در حالی که بدون احتساب سهم بین‌نسلی این دو به ترتیب ۹۱۰۰ و ۸۴۰۰ تومان خواهد بود.

بنزین در صف تصمیم‌ها

بدیهی است ادامه روند کنونی تبعات جبران‌ناپذیری برای کشور به همراه خواهد داشت. اما شرایط کشور به‌گونه‌ای است که دولت فعلاً نمی‌تواند تنها با تصمیمات آنی «قیمتی» در مدیریت مصرف اقدام کند. بر این اساس، دو سناریو برای اقدامات دولت قابل‌تصور است. سناریوی اول، تداوم وضعیت فعلی است که به‌طور طبیعی می‌تواند علاوه بر کسری بودجه و سختی تأمین ارز برای واردات، به گسترش قاچاق منجر شده و برای جبران عقب‌ماندگی قیمت بنزین، در سال آینده باز هم به شوک‌درمانی منجر شود. سناریوی دوم می‌تواند در قالب یک بسته سیاستی به اجرا درآید که شامل اقداماتی کوتاه‌مدت و بلندمدت باشد. در ادامه به برخی از این اقدامات به‌طور مختصر اشاره می‌شود.

۱- افزایش تدریجی به‌جای شوک‌درمانی

تحلیلات تجربی در مدیریت مصرف بنزین از سال ۱۳۳۰ تا ۱۴۰۲ گویا است که دولت‌ها، هم در دوران پیش و هم بعد از انقلاب بارها مجبور شده‌اند به شیوه‌های شوک‌درمانی متوسل شوند و هر بار نیز با تبعات امنیتی و اجتماعی مواجه گشته‌اند، بدون اینکه از آن تجربیات درس عبرتی بگیرند. دولت‌ها از دهه ۱۳۳۰ به هدف حمایت از خانوارها، به ویژه قشرهای کم‌درآمد، برای سال‌های متمادی حاضر نبودند ریسک تعدیل قیمت بنزین را با توجه به نرخ تورم سالانه حتی به نصف بپذیرند و زمانی که ناترازی شدت می‌یابد، به اجبار دست به شوک‌درمانی می‌زنند. معمولاً این روند به این خاطر رخ می‌دهد که آن‌ها به جای اینکه به آرامی و تدریجاً قیمت بنزین را با شدت ملایم اصلاح کنند، برای سال‌های متمادی قیمت بنزین را ثابت نگه می‌دارند و در نهایت با گذشت زمان ناچار می‌شوند قیمت‌ها را به‌طور ناگهانی و با رشد ۲۰۰ یا ۳۰۰ درصدی تغییر دهند که تبعات امنیتی و سیاسی زیادی به‌دنبال دارد. موارد متقن این رخدادها، در سال‌های ۱۳۴۳، ۱۳۸۶ و آبان ۱۳۹۸ قابل‌مشاهده است. اما در دوران اصلاحات، یک اقدام قابل‌ستایش انجام شد. در این برهه به جای ثابت نگاه‌داشتن قیمت بنزین، هر سال قیمت آن تغییر می‌کرد. این رویکرد مانع از آن شد که دولت در آن زمان به شوک‌درمانی متوسل شود و از بروز اعتراضات یا مسائل امنیتی و اجتماعی ناشی از افزایش قیمت بنزین جلوگیری کرد.

۲- قیمت‌های پلکانی

مطالعات مرکز آمار ایران نشان داده است که در سال‌های گذشته مصرف ماهانه دهک‌های یک تا شش، برابر بنزین سهمیه‌ای بوده که با قیمت ۱۵۰۰ تومان دریافت می‌کردند و تنها دهک‌های هفتم تا دهم مجبور به استفاده از مازاد بر بنزین سهمیه‌ای و خرید بنزین آزاد با قیمت ۳۰۰۰ تومان بودند. به‌علاوه، بنزین سهم ۲ تا ۲.۳ درصدی در هزینه‌های خانوار دارد و تورم آن که از نوع تورم فشار هزینه‌ای است، مقطعی و پایدار نیست. بنابراین، دولت می‌تواند دو سطح قیمتی فعلی را به سه سطح گسترش دهد. در مرحله اول، دولت می‌تواند بنزین سهمیه‌ای را برای حمل‌ونقل عمومی حفظ کند و حتی نرخ جزئی این مورد را (مثلاً تا لیتری ۱۸۰۰ یا ۲۰۰۰ تومان) افزایش دهد و مراحل جدیدی برای خودروهای شخصی طراحی کند. این سطوح جدید می‌تواند به‌صورت یک سهمیه ۶۰ لیتری به قیمت ۳۰۰۰ تومان و قیمت تمام‌شده در پله سوم برای مازاد مصرف سهمیه‌ای برنامه‌ریزی شود. به بیان دیگر، تمامی مازاد مصرف سهمیه‌ای (بیش از ۶۰ لیتر در ماه) باید با قیمت تمام شده به خودروهای شخصی عرضه شود.

واضح است که این نوع قیمت‌گذاری بنزین احتمالاً نمونه مشابهی در هیچ نقطه‌ای از جهان نخواهد داشت، اما باید در نظر داشت که نظام مسائل و چالش‌های ایران در موضوع یارانه‌ها با سایر کشورها متفاوت است و با توجه به دشواری انجام اصلاحات قیمتی عادی در چنین شرایطی، شاید بهترین گزینه برای دولت اتخاذ تصمیمات از این دست باشد.

۳- استفاده از ظرفیت CNG

دولت همچنین می‌تواند به منظور کاهش فشار مصرف بنزین، تصمیمات قیمتی و غیرقیمتی دیگری اتخاذ نماید. بنا بر گفته مسؤولان انجمن صنفی کارفرمایی CNG، بیش از ۲۵۰۰ جایگاه CNG در کشور فعال بوده و در حال حاضر این جایگاه‌ها با ۵۰ درصد ظرفیت خود فعالیت می‌کنند. کارشناسان برآورد کرده‌اند که با ظرفیت فعلی، امکان افزایش مصرف به حدود ۴۰ تا ۴۵ میلیون مترمکعب وجود دارد؛ رقمی که در حال حاضر بلااستفاده مانده و به علت عدم توسعه خودروهای دوگانه‌سوز و بی‌توجهی به بخش CNG، دچار غفلت شده است. اکثر کارشناسان بر این باورند که این ایده و سایر راهکارهای غیرقیمتی، تا زمانی که با اقدامات جدی دولت در زمینه کنترل قیمت بنزین همراه نباشند، به نتیجه نخواهند رسید.

۲۱۷