دلایل غیرحضوری بودن کوسه‌های سفید بزرگ در آکواریوم‌ها چیست؟
آیا تابحال به این موضوع فکر کرده‌اید که چرا کوسه‌های سفید بزرگ هیچ‌گاه در آکواریوم‌ها دیده نمی‌شوند؟ بی‌تردید، علت آن صرفاً به اندازه آنها مرتبط نیست؛ چرا که ما می‌توانیم نهنگ‌های قاتل (اورکاها) را در شرایط اسارت نگه داریم. پس چه عاملی این استعداد کوسه‌های سفید را متمایز می‌کند؟
کوسه سفید بزرگ (Carcharodon carcharias) به عنوان یکی از قدرتمندترین و نمادین‌ترین شکارچیان در زنجیره‌ی غذایی اقیانوس‌ها شناخته می‌شود؛ با توجه به ابعاد بزرگ، دندان‌های شیار‌دار و شهرتی که او را هم ترسناک و هم به‌اشتباه در فرهنگ عامه معرفی کرده، این موجود خاص می‌درخشد.
یکی از آخرین کوشش‌ها برای نگهداری این نوع کوسه در اسارت به سال ۲۰۱۶ در آکواریوم «اوکیناوا چورائومی» ژاپن بازمی‌گردد. این کوسه تنها پس از گذشت سه روز جان باخت.
قبل از این حادثه، چندین تلاش ناموفق دیگر نیز برای نمایش کوسه‌های سفید بزرگ به عموم صورت گرفته بود. اولین نمونه مستند در این زمینه به «مارین‌لند آو د پسیفیک» تعلق دارد، یک آکواریوم و جاذبه گردشگری واقع در کالیفرنیا که در میانه‌های دهه ۱۹۵۰ احداث شد. آن کوسه کمتر از یک روز زنده ماند. همچنین، «سی‌ورلد»، پارک معروف تفریحی مستقر در کالیفرنیا، در دهه‌های ۱۹۷۰، ۸۰ و ۹۰ چندین بار برای نگهداری از کوسه سفید اقدام کرد که تمامی آنها به مرگ کوسه‌ها منجر شد یا در عرض چند هفته مجبور به آزادسازی آنها به دریا شدند.
بجز یک مورد، تمامی کوسه‌های سفیدی که در آکواریوم نگهداری شدند، در عرض چند روز جان خود را از دست دادند
در سال ۲۰۰۴، آکواریوم «مونتری بِی» در کالیفرنیا، تنها مؤسسه‌ای بود که موفق شد کوسه سفید را برای بیش از ۱۶ روز زنده نگه دارد. آنها توانستند برای مدت چند ماه از این کوسه‌ها مراقبت کنند، اما این واقعه بیشتر استثنایی در این زمینه به حساب می‌آید.
سازگاری کوسه‌های سفید با آکواریوم‌ها به هیچ وجه مطلوب نیست. چندین نظریه برای توضیح وضعیت نامناسب این غول‌های اقیانوس در محیط‌های کنترل‌شده وجود دارد.
یکی از مشکلات اصلی، نوع تغذیه‌ی آن‌هاست. کوسه‌های سفید در رأس زنجیره‌ی غذایی قرار دارند و در طبیعت تقریباً به مرحله‌ی گرسنگی شدید می‌رسند تا چیزی جز طعمه‌ی زنده را مصرف کنند. فراهم کردن طعمه‌ی زنده در شرایط آکواریومی نه تنها دشوار، بلکه به لحاظ مالی نیز به صرفه نیست و از دیدگاه جذب مخاطب هم مناسب نیست. باید به این نکته اشاره کنیم که بسیاری از کوسه‌های سفید نگهداری شده در اسارت، به سادگی از خوردن غذای کافی خودداری می‌کنند.
این کوسه‌ها جزء گونه‌هایی هستند که برای تنفس صحیح باید به طور مداوم شنا کنند تا آب از روی آبشش‌های آنها عبور کند و اکسیژن لازم را دریافت نمایند. با توجه به اینکه این نوع از کوسه‌ها می‌توانند تا حدود ۶ متر طول بیابند، ایجاد فضای کافی برای شنا به یک مخزن بسیار بزرگ نیاز خواهد داشت. آنها در طبیعت نیز مسافت‌های طولانی را طی می‌کنند؛ به‌عنوان مثال، یک کوسه‌ی ماده به نام «نیکول» یک بار مسیر رفت و برگشت از آفریقا به استرالیا (بیش از ۲۰ هزار کیلومتر) را تنها در نه ماه پیمود.
ساخت مخزنی که بتواند به طور تقریبی ابعاد محیط طبیعی مورد نیاز کوسه‌های سفید بزرگ را بازسازی کند، هم از جنبه‌ی اجرایی و هم مالی به شدت غیرعملی به نظر می‌رسد. از سوی دیگر، از نظر بازدیدکنندگان که بلیت خریده‌اند، چنین فضایی جذابیت بصری چشم‌گیری نخواهد داشت.
بیشتر بخوانید
نظریه دیگری مطرح است که بیان می‌کند محیط مصنوعی یک مخزن شیشه‌ای ممکن است سبب اختلال یا سردرگمی در سیستم تشخیص میدان الکتریکی قوی کوسه‌ها شود. این سیستم که به نام «آمپول‌های لورنزینی» شناخته می‌شود، به کوسه‌ها این امکان را می‌دهد که میدان‌های الکتریکی ضعیف ناشی از طعمه‌ها را شناسایی نمایند. این قابلیت حسی به آنها قابلیت شناسایی تغییرات و حرکات بسیار کوچک در محیط دریایی را می‌دهد. اما در شرایط آکواریومی، به دلیل وجود اختلالات زیادی مانند دیواره‌های شیشه‌ای و تجهیزات برقی، این سیستم به راحتی مختل می‌گردد.
به علاوه، شرایط به نسبت دهه ۱۹۹۰ تغییر کرده است. در سال‌های اخیر، نگرش اجتماعی نسبت به نگهداری جانوران بزرگ دریایی در محیط‌های محافظت‌شده دگرگون شده است. بخش عمده‌ای از این تغییر، مدیون مستند مشهور «ماهی سیاه» (Blackfish) است که روش‌های نگهداری نهنگ‌های قاتل در سی‌ورلد را به چالش کشید.
می‌توان با اطمینان گفت که نمایش زنده‌ی یک کوسه‌ی سفید بزرگ در آکواریوم‌های کنونی هرگز به جذابیتی که در گذشته ممکن بود داشته باشد، برای عموم مردم نخواهد داشت.
