بیش از ۱۰ هزار فارغ‌التحصیل دانشگاه علوم پزشکی تهران به خارج از کشور رفته‌اند؛ ایالات متحده و غرب اروپا در میان مقاصد اصلی قرار دارند
بیش از ۱۰,۰۰۰ نفر از فارغ‌التحصیلان دانشگاه علوم پزشکی تهران به کشورهای دیگر مهاجرت کرده‌اند. رئیس دفتر ارتباط با فارغ‌التحصیلان این دانشگاه بیان می‌کند که اکثر این افراد در رشته‌های پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی تحصیل کرده و مقاصد اصلی برای مهاجرت آنها شامل آمریکا و کشورهای غربی اروپا هستند.
دکتر منصور گتمیری، رئیس این دفتر، در مصاحبه‌ای با ایسنا به ادامه روند مهاجرت دانش‌آموختگان این دانشگاه اشاره کرد و اظهار داشت که علاقه به ماندن در داخل کشور برای برخی از آنها کاهش یافته است. او متذکر شد که کاهش سرعت مهاجرت در سال‌های اخیر به معنای افزایش تمایل به ماندن در ایران نیست و می‌تواند ناشی از سختگیریهای کشورهای مقصد در پذیرش متخصصان نیز باشد.
گتمیری همچنین بر این نکته تاکید کرد که برای نگهداری نیروهای متخصص در کشور، علاوه بر سرمایه‌گذاری در آموزش، بایستی شرایط رفاهی، فرصت‌های علمی و حرفه‌ای و نیز انگیزه برای بازگشت دانش‌آموختگان تقویت شود.
بیش از ۱۰ هزار دانش‌آموخته در خارج از کشور
رئیس دفتر ارتباط با دانش‌آموختگان دانشگاه علوم پزشکی تهران در خصوص تعداد فارغ‌التحصیلان مهاجرت‌کرده توضیح داد که دفتر آنان فاقد آمار مستند و دقیقی از مهاجرت فارغ‌التحصیلان است و اطلاعات رسمی مربوطه در دست نهادهای مربوط، نظیر وزارت بهداشت، سازمان نظام پزشکی و سازمان نظام پرستاری قرار دارد.
او درباره تخمین حضور بیش از ۱۰ هزار دانش‌آموخته این دانشگاه در خارج از کشور بیان داشت: «رشته پزشکی بیشترین سهم را در بین رشته‌های مرتبط با مهاجرت دارد و پس از آن رشته‌های دندانپزشکی، داروسازی و دیگر رشته‌ها قرار می‌گیرند. با وجود این، این عدد برآوردی است و ارائه آمار دقیق مستلزم بررسی اطلاعات مراکز رسمی می‌باشد.»
وی همچنین به فعالیت برخی از فارغ‌التحصیلان در مراکز علمی و حرفه‌ای خارج از کشور اشاره کرده و اظهار کرد که اگرچه موج مهاجرت گسترده‌ای از فارغ‌التحصیلان خوشایند نیست، اما تعدادی از این افراد در سطوح علمی برجسته مشغول به کار هستند و می‌توانند برای دانشگاه و کشور موجب افتخار باشند. بنابر این، حفظ ارتباط با این افراد و تسهیل رفت‌وآمد علمی و حرفه‌ای آنان به کشور اهمیت بالایی دارد.
کاهش انگیزه ماندن در کشور؛ یکی از چالش‌های مهاجرت
رئیس دفتر ارتباط با دانش‌آموختگان دانشگاه علوم پزشکی تهران با تأکید بر ادامه روند مهاجرت در سال‌های اخیر بیان کرد که به نظر می‌رسد بخشی از این افراد دیگر تمایلی برای ماندن در کشور ندارند. او معتقد است که برای رفع این مشکل، لازم است تدابیر جدی اتخاذ شود و زیربناهای لازم جهت افزایش جذابیت ماندن در داخل کشور فراهم گردد.
گتمیری خاطرنشان کرد که مهاجرت فارغ‌التحصیلان بیشتر پس از اتمام دوره‌های تحصیلی دانشگاهی رخ می‌دهد، چرا که مهاجرت در سنین پایین‌تر و قبل از ورود به دانشگاه، به دلایل مختلف، دشوارتر است؛ اما پس از اتمام دوره‌های کارشناسی، کارشناسی ارشد یا دکتری حرفه‌ای، تعدادی از فارغ‌التحصیلان، به ویژه در رشته‌های پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی، به دنبال ادامه تحصیل یا فعالیت حرفه‌ای در خارج از کشور هستند.
گتمیری اشاره کرد که مسیر مهاجرت برای فارغ‌التحصیلان برخی رشته‌های کارشناسی و کارشناسی ارشد تسهیل شده است و آنها می‌توانند با ارائه و ترجمه مدارک خود، برای ادامه مسیر تحصیلی یا حرفه‌ای در خارج از کشور اقدام کنند.
وی همچنین با توجه به افزایش توجه به مهاجرت در میان فارغ‌التحصیلان رشته پرستاری، گفت که در بعضی از کشورهای مقصد، پذیرش مدارک تحصیلی و فراهم آوردن شرایط کاری برای پرستاران نسبت به رشته‌های پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی ساده‌تر است.
سخت‌گیری کشورهای مقصد، سرعت مهاجرت را کاهش داده است
گتمیری در خصوص تغییرات روند مهاجرت در سال‌های اخیر گفت که هرچند تمایل به مهاجرت همچنان باقی است، اما به نظر می‌رسد که سرعت این فرآیند نسبت به برخی سال‌های گذشته کاهش پیدا کرده است.
او تصریح کرد که این کاهش لزوماً به معنای افزایش جذابیت ماندن در کشور نمی‌باشد و بخشی از آن ممکن است ناشی از سختگیریهای بیشتر کشورهای مقصد در پذیرش نیروهای متخصص باشد.
گتمیری با اشاره به هزینه‌های صرف شده برای آموزش نیروی انسانی متخصص در کشور اذعان داشت که فرآیند آموزش دانشجویان و تربیت فارغ‌التحصیلان به ویژه در مقاطع کارشناسی شامل هزینه‌های مالی و اقتصادی بالا است؛ ولی با این وجود، برخی از این نیروهای آموزش‌دیده پس از پایان تحصیلات خود کشور را ترک کرده و کشورهای مقصد از توانمندی‌های تخصصی آنها بهره‌مند می‌شوند.
گتمیری افزوده که عده‌ای از دانش‌آموختگان ممکن است هزینه‌های مربوط به تعهدات خدمتی خود را پرداخت کنند و سپس این کشور را ترک کنند. همچنین گروهی دیگر پس از انجام تعهدات خود کشور را ترک می‌کنند. در نتیجه، صرفاً تربیت نیروی متخصص برای حفظ این سرمایه‌های انسانی در داخل کشور غیرکافی است و بایستی برای افزایش انگیزه ماندن و بازگشت دانش‌آموختگان برنامه‌ریزی نمود.
شرایط رفاهی و فرصت‌های علمی در تصمیم به مهاجرت موثرند
رئیس دفتر ارتباط با دانش‌آموختگان دانشگاه علوم پزشکی تهران با بیان نقش شرایط زندگی و فرصت‌های علمی و حرفه‌ای در انتخاب دانش‌آموختگان برای ماندن یا مهاجرت تصریح کرد که هر چه شرایط رفاهی و امکاناتی که فرد پس از مهاجرت به آنها دسترسی خواهد داشت بهبود یابد، شانس ماندن او در کشور مقصد نیز به طور قابل توجهی افزایش می‌یابد.
او اظهار داشت که در مقابل، افزایش جذابیت‌ها و انگیزه‌های موجود در داخل کشور نیز می‌تواند شرایط را برای بازگشت دانش‌آموختگان پس از اتمام دوره‌های تحصیلی و تخصصی تسهیل کند.
گتمیری همچنین در خصوص امکان گذراندن بسیاری از دوره‌های تخصصی و فوق‌تخصصی در ایران بیان کرد که با وجود وجود این امکان، افرادیکه برای تکمیل دوره‌های آموزشی خود به خارج از کشور می‌روند، ممکن است با توجه به شرایط و فرصت‌های موجود در کشور مقصد تصمیم به ماندن در همان کشور بگیرند. او بر این نکته تاکید کرد که برای تقویت امکان بازگشت این افراد، بایستی جذابیت‌های علمی، حرفه‌ای و رفاهی در داخل کشور افزایش یابد.
دانشگاه‌های معتبر دنیا به دنبال جذب دانشجویان توانمند هستند
وی در مورد ویژگی‌های فارغ‌التحصیلانی که بیشتر در معرض مهاجرت‌اند، گفت دانشجویانی که در رشته‌های خود رتبه‌های برتر دارند یا توانمندی‌های خود را از طریق فعالیت‌های پژوهشی و انتشار مقالات به نمایش گذاشته‌اند، معمولاً سوابق علمی مطلوب‌تری دارند و می‌توانند از این تجربیات برای ورود به دانشگاه‌های معتبر جهانی بهره‌مند شوند.
او ادامه داد که دانشگاه‌های معتبر دنیا به سوابق علمی و پژوهشی درخواست‌دهندگان اهمیت می‌دهند و دانشجویانی که مستندات بیشتری از توانمندی‌های علمی خود ارائه دهند، احتمال بیشتری برای جلب نظر این دانشگاه‌ها دارند.
رئیس دفتر ارتباط با دانش‌آموختگان دانشگاه علوم پزشکی تهران افزود که در این شرایط، فرصت‌های علمی و پژوهشی کشور مقصد می‌تواند در تصمیم افراد برای ادامه تحصیل و حتی ماندن در آن کشور نفوذ زیادی داشته باشد.
گتمیری همچنین اشاره کرد که انگیزه کشورهای مختلف برای جذب نیروی متخصص متفاوت است؛ برخی کشورهای منطقه ممکن است با ارائه پیشنهادات مالی جذاب، بخشی از متخصصان ایرانی را جذب کنند، در حالی که دانشگاه‌ها و مؤسسات علمی بین‌المللی با توجه به شرایط مالی و فراهم کردن فرصت‌های تحقیقاتی و حرفه‌ای، در تلاش برای جذب افراد برجسته هستند. گاهی اوقات، همین فرصت‌ها عامل تعیین‌کننده‌ای در تصمیم این افراد برای ماندن در کشور مقصد به شمار می‌رود.
