احتمالاً بقایای کهن‌ترین کشتی غرق‌شده جهان در ترکیه پیدا شده است
گروهی از باستان‌شناسان در سواحل جنوبی ترکیه موفق به شناسایی بقایای یک کشتی شده‌اند که به احتمال زیاد قدمتی حدود ۴۵۰۰ سال دارد. اگر ارزیابی ابتدایی محققان تأیید گردد، این کشتی ممکن است قدیمی‌ترین نمونه کشتی غرق‌شده‌ای باشد که تاکنون در جهان کشف شده است.
به گزارش کانورسیشن، آثار کشتی در آب‌های کم‌عمق منطقه ککووا، واقع در غرب آنتالیای ترکیه به‌دست آمده است. محققان با دقت به شكل و ویژگی‌های ظروف سفالی باقیمانده از محموله، تاریخ این کشتی را بین سال‌های ۲۷۰۰ تا ۲۴۰۰ پیش از میلاد تخمین زده‌اند.
قبلاً، کشتی غرق‌شده‌ای نزدیک جزیره دوکوس در یونان که به‌طور تقریبی ۴۲۰۰ سال قدمت داشت، قدیمی‌ترین نمونه شناخته‌شده به‌شمار می‌رفت. با این حال، قدمت کشتی اخیراً کشف‌شده هنوز به‌صورت قطعی تأیید نشده و نتایج مرتبط با آن در یک نشریه علمی با داوری همتا منتشر نشده است.
هاکان اونیز، دانشیار دانشگاه آک‌دنیز واقع در آنتالیا، سال‌هاست در حوزه شناسایی و اکتشاف کشتی‌های غرق‌شده در سواحل ترکیه فعال است. او در سال ۲۰۲۴، با کمک اطلاعات ارائه‌شده توسط ملوانان محلی، بقایای کشتی را در آب‌های کم‌عمق ککووا کشف کرد.
قدمت کشتی بر اساس ظروف سفالی موجود در محموله به تاریخ ۲۷۰۰ تا ۲۴۰۰ پیش از میلاد وابسته بوده است.
متأسفانه، از بدنه چوبی کشتی تقریباً هیچ نشانی باقی نمانده است. قرارگیری طولانی در محیط دریایی موجب از بین رفتن ساختار اصلی آن شده است؛ اما برخی از محموله، به‌ویژه ظروف سفالی، توانسته‌اند در میان صخره‌های بستر دریا حفظ شوند.
در سال ۲۰۲۶، اونیز از یکی از متخصصان باستان‌شناسی در زمینه ظروف سفالی دعوت به همکاری کرد تا به تعیین سن آثار کشف‌شده کمک کند. بررسی‌های اولیه نشان می‌دهد که محموله به احتمال زیاد به نیمه اول هزاره سوم پیش از میلاد تعلق دارد. با این حال، محققان تأکید دارند که مراحل تاریخ‌گذاری هنوز در حال انجام است و ممکن است به‌تدریج تغییر کند.
محل واقعی بقایای کشتی نشان‌دهنده این است که احتمالاً در نواحی جنوبی ترکیه در حال حرکت بوده است. هم‌اکنون آثار آن در بستر دریا، میان دو جزیره قرار دارد که به محققان این امکان را داده است تا سناریویی از حادثه را تصور کنند. به‌نظر می‌رسد که دریانوردان در زمان طوفان سعی کرده‌اند تا کشتی را به سمت آب‌های آرام و محافظت‌شده، در پناه جزایر هدایت کنند، اما با صخره‌ها برخورد کرده و به زیر آب رفته است.
تحقیقات قابل‌توجه نشان می‌دهد که سرنشینان کشتی احتمالاً از ساکنان مناطق ساحلی سرزمین شام بودند؛ این منطقه با تاریخی غنی در شرق مدیترانه شامل لبنان، سوریه، فلسطین و نواحی پیرامونش شناخته می‌شود. البته هنوز هویت خدمه، نقطه عزیمت سفر و مقصد نهایی کشتی به‌وضوح مشخص نیست.
در چهار ماه اخیر، غواصان در تلاش بوده‌اند تا ظروف سفالی را از میان رسوبات و موجودات دریایی چسبیده به صخره‌ها بیرون آورند. این ظروف به عنوان مهم‌ترین شواهد باقیمانده از کشتی شناخته می‌شوند و می‌توانند اطلاعاتی در مورد مسیر حرکت و نوع کالاهای حمل‌شده ارائه دهند.
محموله کشتی مشتمل بر کوزه‌های سفالی بزرگی است که برای ذخیره و جابه‌جایی محصولات استفاده می‌شده‌اند. ویژگی مشخص اکثر این کوزه‌ها، نوار برجسته‌ای از گل رس است که همچون کمربند، ضخیم‌ترین بخش بدنه آن‌ها را احاطه می‌کند.
مراحل اولیه پژوهش‌ها نشان می‌دهد که ممکن است برخی از کوزه‌های دارای نوار برجسته، یا حداقل خاک رس به‌کار رفته برای ساخت آن‌ها، ریشه در مرکزی دره رود اردن داشته باشد. بنابراین، دستیابی به این نتيجه می‌تواند دلیلی بر این باشد که کشتی دارای محموله‌هایی از چند بندر مختلف در خلال سفر بوده است.
یک نکته جالب دیگر، وجود آثاری از محتویات کوزه‌هاست. باقیمانده‌هایی از برخی مواد هنوز با چشم غیرمسلح در ظروف باقی مانده است. هنوز مشخص نیست این مواد دقیقاً چیستند، اما احتمال می‌رود که کوزه‌ها به منظور نگهداری روغن زیتون، شراب یا صمغ درختان استفاده می‌شده‌اند. شناسایی دقیق محتوای آن نیاز به آزمایش‌های شیمیایی دارد که نتایج آن‌ها تاکنون در دسترس نیست.
اطلاعات باستان‌شناسان درباره مبادلات تجاری در هزاره سوم پیش از میلاد، نسبت به دوره‌های بعدی محدود است. بخش عمده‌ای از دانش کنونی از طریق اسناد مصر باستان، ظروف سفالی و مواد خام به‌دست آمده از مقبره‌ها شکل گرفته است.
در بازه‌ای که کشتی ککووا احتمالاً غرق شده است، مصریان باستان مشغول ساخت اهرام بزرگ جیزه بودند و از طریق بندر بیبلوس در لبنان معاصر، با نواحی شرقی مدیترانه تجارت می‌کردند.
مصر بخش عمده‌ای از مواد ضروری خود را از سرزمین‌های دیگر وارد می‌کرد. چوب سدر، فلزات مانند قلع و سرب، روغن‌های گیاهی، صمغ درختان، سنگ لاجورد و نقره از جمله این اقلام بودند.
اگرچه بدنه چوبی کشتی از بین رفته است، اما ظروف سفالی آن می‌توانند سرنخ‌هایی درباره تجارت دریایی در عصر برنز ارائه دهند.
به عقیده محققان، بعید است کشتی‌های مصری به‌طور مستقیم تمام مسیر میان مصر و یونان را طی کرده باشند. در عوض، احتمال دارد یک شبکه از کشتی‌های تجاری، شباهند به شناور کشف‌شده در ککووا، کالاها را بین بنادر مختلف منتقل می‌کرده‌اند. چنین شبکه‌ای می‌توانسته روابط تجاری بین مصر، سرزمین شام، آناتولی و بخش‌هایی از دریای اژه را برقرار کند.
با وجود اهمیت بالقوه کشف جدید، پژوهشگران هنوز نمی‌توانند با اطمینان به آن لقب قدیمی‌ترین کشتی غرق‌شده در جهان بدهند. تخمین تقریبی ۴۵۰۰ ساله این کشتی بر اساس بررسی اولیه ظروف سفالی شکل گرفته و احتمال تغییر در تاریخ‌گذاری در پژوهش‌های آینده وجود دارد.
در صورت تأیید تاریخ‌گذاری اولیه، کشتی ککووا از نمونه شناخته‌شده جزیره دوکوس در یونان پیشی خواهد گرفت و یکی از نخستین شواهد مستقیم از تجارت دریایی در عصر برنز آغازین را برای باستان‌شناسان فراهم خواهد آورد.
