خروج بازار بورس از وضعیت ناامیدی ناشی از جنگ ۱۲ روزه؛ چگونه اعتماد به حوزه سهام دوباره احیا شد

بازار سرمایه ایران در تیرماه سال جاری یک دوره پرتنش و چالش برانگیز را تجربه کرد. به موازات روی دادن جنگ ۱۲ روزه و افزایش بی‌ثباتی‌های سیاسی و اقتصادی، شاخص‌های بورس با کاهشی چشمگیر مواجه شدند و فضای معاملاتی به شدت هیجان‌زده شد و حجم خروج سرمایه‌های حقیقی از بازار افزایش یافت. بسیاری از فعالان حوزه مالی، تداوم این روند را به معنای ورود بورس به یک دوران فرسایشی جدید می‌دانستند؛ دورانی که ممکن بود اعتماد سرمایه‌گذاران را به شدت تضعیف کند.

به گفته تسنیم، در روزهای اولیه این بحران، فشار للبيع در بسیاری از نمادهای بزرگ و تاثیرگذار بارز شده و به تبع آن، شاخص کل بورس به‌طرز قابل توجهی کاهش یافت. افت ارزش معاملات، افزایش صف‌های فروش و کاهش فعالیت سرمایه‌گذاران خرد، تصویر غالب بازار در اوج تنش‌های تیرماه بود. تحلیلگران هشدار دادند که در صورت استمرار بی‌ثباتی روانی، بورس ممکن است به چرخه‌ای از زیان‌دهی مداوم وارد شود؛ چرخه‌ای که به خروج از آن نیازمند اقدامات سیاستی مؤثر و احیای اعتماد عمومی بود.

در این شرایط، وزارت امور اقتصادی و دارایی اذعان کرد که با اجرای مجموعه‌ای از سیاست‌های هماهنگ، قادر خواهد بود بازار سرمایه را از بحران ناشی از جنگ نجات دهد. تأکید بر ثبات پارامترهای کلان اقتصادی، تقویت نقش بازارگردان‌ها، کنترل هیجانات و اجتناب از تصمیمات فوری، از جمله محورهای بارز وعده‌های وزارت اقتصاد بود.

مدتی پس از کاهش تنش‌های اولیه، نشانه‌هایی از بازگشت آرامش به بازار مشهود شد. روند خروج سرمایه متوقف گردید، ارزش معاملات روزانه به تدریج افزایش یافت و تعادل نسبی به تابلوی معاملات بازگشت. این تغییرات در رفتار بازار به‌عنوان نقطه شروع خروج بورس از شوک جنگ ۱۲ روزه تلقی شد؛ مسیری که با وجود برخی تردیدها، به‌جای فرسایشی شدن، به فاز ترمیم گرایش پیدا کرد.

اوج این روند اصلاحی را می‌توان در عبور شاخص کل بورس از مرز تاریخی ۳ میلیون و ۴۰۰ هزار واحد مشاهده کرد؛ رویدادی که نه‌تنها از منظر روانی برای بازار تاثیرگذار بود بلکه به‌عنوان یک سیگنال مهم در زمینه بازگشت اعتماد سرمایه‌گذاران نیز مورد توجه قرار گرفت. این عبور در شرایطی رقم خورد که بازار در ماه‌های گذشته تحت فشار نااطمینانی‌های بیرونی و ضعف انتظارات قرار داشت و بسیاری از فعالان، تحقق چنین سطحی از شاخص را در کوتاه‌مدت غیرممکن می‌دیدند.

صعود متوالی نماگرهای بورسی، به‌ویژه در نمادهای بزرگ، بانکی، پالایشی و فلزات اساسی، نشان دهنده آن بود که بازار نه تنها از فاز انفعال خارج گشته بلکه به مرحله بازسازی تدریجی وارد شده است. افزایش تقاضای سرمایه‌گذاران، کاهش محسوس صف‌های فروش، تغییر جهت نقدینگی به سمت سهام بنیادی و رشد ارزش معاملات خرد، همگی نشانه‌های خروج بورسی از چرخه زیان‌دهی پس از شوک ۱۲ روزه محسوب می‌شود.

در این میان، نقش سیاست‌گذاری در مدیریت انتظارات و برقراری ثبات در بازار بیش از پیش نمایان شد. مدنی‌زاده پیش‌تر وعده داده بود که بورس به حال خود رها نخواهد شد و سیاست‌های اقتصادی دولت به نوعی طراحی می‌شود که سرمایه‌گذاران بتوانند که افق روشنی برای آینده بازار تصور کنند. اکنون، با بازگشت شاخص به روند صعودی و عبور از کانال حساس ۳.۴ میلیون واحد، بسیاری از فعالان بازار این تغییر را نشانه‌ای از تحقق وعده‌های اعلام شده می‌دانند.

از نگاه تحلیلی، هم‌زمانی چند متغیر کلیدی در خروج بورس از شوک جنگ بیش از هر عامل دیگری مؤثر واقع شد: کاهش هیجانات سیاسی، ارسال سیگنال‌های سیاستی پایدار از سوی مقامات، اجتناب از مداخلات ناگهانی در بازار و ترمیم تدریجی انتظارات سرمایه‌گذاران نسبت به سودآوری شرکت‌ها. این مؤلفه‌ها سبب گشت تا بازار به‌جای پذیرش ادامه روند نزولی، وارد فاز تعدیل و سپس رشد شود.

خصوصاً برای سهامداران خرد که بیشترین آسیب را از افت تیرماه متحمل شده بودند، بازگشت شاخص به سطوح بالاتر و تثبیت فضای مثبت، به‌منزله بازگشت نسبی اعتماد به بازار تلقی گردید. بسیاری از این سرمایه‌گذاران در ماه‌های اخیر با زیان‌های سنگینی مواجه شده بودند و خروج بورس از وضعیت زیان‌دهی برای آنها اهمیت روانی و اقتصادی مضاعفی داشت.

در همین راستا، برخی کارشناسان بر این باورند که عبور شاخص کل از کانال ۳.۴ میلیون واحد، فقط یک رکورد عددی نیست؛ بلکه دلیلی بر ورود بازار به فاز جدیدی از رفتار معاملاتی است؛ فاز جدیدی که در آن، تحلیل‌های بنیادی بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرد و وزن تصمیم‌گیری‌های هیجانی کمتر می‌شود. این موضوع، در صورت استمرار ثبات سیاست‌ها، می‌تواند زمینه‌ساز پایداری رشد در بازار سرمایه گردد.

با این حال، تحلیلگران هشدار می‌دهند که خروج بورس از شوک جنگ ۱۲ روزه به هیچ‌وجه به معنای پایان کامل ریسک‌ها نیست. بازار همچنان در معرض تأثیرات متغیرهای سیاسی، تصمیمات اقتصادی دولت، وضعیت نرخ ارز و شرایط کلی اقتصاد قرار دارد. اما عملکرد مثبت بورس در این دوره اخیر و تحقق وعده‌های دولت در راستای بازگرداندن آرامش به بازار، افق کوتاه‌مدت بازار سهام را نسبت به هفته‌های پرچالش تیرماه به مراتب امیدوارکننده‌تر کرده است.

در نهایت، عبور شاخص کل بورس از مرز ۳ میلیون و ۴۰۰ هزار واحد، بهبود فضای عمومی معاملات و خروج بازار از چرخه زیان‌دهی، همگی نشانه‌هایی هستند که گویای توانایی بورس در عبور از شوک جنگ ۱۲ روزه‌اند؛ مسیری که با وعده‌های وزارت اقتصاد آغاز گردید و اکنون در قالب عملکرد مثبت بازار سرمایه، نشانه‌های تحقق آن به‌وضوح قابل ردیابی می‌باشد.

۲۲۳۲۲۵