یک نماینده مجلس: تحریم‌ها دیگر همچون گذشته معنی و کاربرد ندارند

طبق گزارش خبرنگار مهر، روح‌الله متفکرآزاد، که عضوی از هیئت‌رئیسه مجلس شورای اسلامی است، در نشست تخصصی با عنوان «فرصت‌های همکاری اقتصادی ایران و چین» به بیان نظرات خود پرداخت و اظهار داشت: وضعیت اقتصاد و سیاست در کشور ما در سال‌های اخیر تحت تأثیر چندین واقعه مهم قرار گرفته است. رویدادهایی که در دو ماه گذشته در شورای امنیت سازمان ملل به وقوع پیوست، به عنوان یک تحول بی‌سابقه در عرصه بین‌المللی تعبیر می‌شود؛ واقعه‌ای جدید که معادلات کنونی را دگرگون کرده و پایه‌ای نوین را بنا نهاد. همکاری مشترک ایران، روسیه و چین در برابر یک موضوع خاص، فصلی تازه را آغاز کرد. این تحولی که تنها مختص به ایران نیست، بلکه بر شورای امنیت نیز تأثیرگذار است، چرا که شاید برای نخستین بار در تاریخ نزدیک به ۸۰ ساله این سازمان، دو کشور دارنده حق وتو مصوبه شورای امنیت را رد کردند و آن را نپذیرفتند.

وی ادامه داد: این واقعه منحصر به فرد نشانگر یک تغییر اساسی در نظام بین‌المللی است؛ تحولی که نه تنها در چرخه سیاسی، بلکه در عرصه‌های اقتصادی و بسیاری از شوک‌های دیگر نیز نمود خواهد یافت. این بخش از ماجرا باید در ذهن ما نقش ببندد. در سوی دیگر، یعنی در نقطه متضاد، نیز واقعیت‌های جدیدی شکل گرفته است که ریشه در سال‌های پیش، یعنی حدود سه یا چهار سال گذشته دارد؛ جایی که الحاق ایران به سازمان همکاری شانگهای و بریکس در دولت قبل انجام شد و منجر به پایه‌گذاری قطب‌های نوین و آغاز نقش‌آفرینی ایران در این روند گردید.

وی تصریح کرد: قدرت‌گیری اقتصادهای نوظهر و رقابت‌های آن‌ها با اقتصادهای دیرین، موجب شکل‌گیری تعاریف نوین در عرصه اقتصاد جهانی شده است. به‌تازگی در تعاملات میان چین و آمریکا، شاهد بودیم که ایالات متحده مجبور شد از برخی اهداف پیشین خود در زمینه تجارت، قیمت‌گذاری و اجرای تعرفه‌ها صرف‌نظر کند. هر دو طرف متفق‌القول بودند که در عین وجود اختلاف، نیاز به مدیریت روابط دارند.

این نماینده مجلس بیان کرد: نقشه بازی جدیدی ظهور کرده که در آن مؤلفه‌های قبلی دیگر ارزش و معنا ندارند؛ به گونه‌ای که تحریم‌ها نیز کارکردهای گذشته خود را نخواهند داشت. اکنون تبادلات جهانی به سمت ارزهای دیگر در حال حرکت است و در دهه آتی، بسیاری از ساختارهای کنونی از اعتبار و اثرگذاری ساقط خواهند شد.

او ادامه داد: در این بافت، ایالات متحده اقداماتی را در دست اجرا دارد؛ به عنوان نمونه، معاون وزیر خزانه‌داری ایالات متحده در حال فعالیت در منطقه است تا بتواند آنچه را که در راستای قطعنامه‌های شش‌گانه علیه ایران دنبال می‌شد، دوباره زنده کند. این تلاش‌ها به منظور آن است که محاسبات کشور مقابل بر پایه درک رفتار اقتصادی و بین‌المللی ایران، ما را در برخی مسیرها دچار انسداد کنند. متأسفانه تجربه ما در عرصه بین‌المللی، مطلوب نبوده و این واقعیت به آن کشور مقابل اجازه می‌دهد تا از مسیرهای خاصی برای ممانعت‌تراشی بهره گیرد. در اینجا نیاز مبرم به رویکردهای نوین احساس می‌شود.

وی تأکید کرد: در حوزه سیاست داخلی نیز متأسفانه جریانی در کشور در تلاش است تا نگاهی خاص را به‌صورت ذهنی در جامعه گنجانده و نهادینه کند؛ نگرشی که حتی در اوج نفرت از آمریکا و غرب، این ایده را مطرح می‌کند که ما چاره‌ای جز تعامل با آنان نداریم. اگر این دیدگاه به یک پارادایم ذهنی تبدیل شود، نتیجه‌اش چیزی جز تسلیم نخواهد بود. در حالی‌که هر کشور عاقل باید دیپلماسی را باز نگه دارد، اما نباید چنین وانمود شود که هیچ گزینه‌ای جز همکاری با غرب وجود ندارد.

او افزود: شاید دهه ۱۳۹۰، دهه‌ای بود که اقتصاد ایران به‌گونه‌ای پیش رفت که جامعه را به این نتیجه رساند که چاره‌ای جز توافق وجود ندارد. این دقیقا همان پارادایمی است که می‌بایست تغییر کند. باید از خود بپرسیم: آیا واقعاً هیچ راهی وجود ندارد؟ پاسخ به این پرسش، مسیر آینده اقتصادی و سیاسی کشور را تعیین خواهد کرد.

متفکرآزاد خاطرنشان کرد: با در نظر گرفتن افق‌های اقتصادی پیش روی کشور و جایگاه برجسته ایران در معادلات منطقه‌ای و جهانی، این امکان وجود دارد که ما بتوانیم در سیاست‌های قدرت‌های نوظهور و در حال رشد، نقش و موقعیت خود را تعریف کنیم. اما متأسفانه هنوز در کشور بحث‌ها حول این موضوع می‌چرخد که با چه کشوری باید همکاری کرد و با کدام کشور باید پرهیز صورت گیرد. این تفکر ناکافی، اقتصاد ایران را به بن‌بست کشانده است.

او ادامه داد: کشورهای دیگر به دنبال منافع خود هستند و این یک امر طبیعی است. اما ما نیز باید منافع ملت خود را در مرکز تصمیم‌گیری‌های خود قرار دهیم. ما باید تعیین‌کننده معادلات باشیم، نه تابع آن‌ها. ایران باید طراح و تعیین‌کننده باشد، نه منتظر واکنش دیگران. امروز چین در حال پیشبرد پروژه‌های کریدورهای خود به سمت غرب است؛ درک درست این جریان برای طراحی تعاملات اقتصادی ما حیاتی است.

او در پایان یادآور شد: در داخل کشور، گاهی اوقات رقابت‌های بی‌منطق و غیر هوشمندانه مانع بهره‌برداری بهینه از فرصت‌ها می‌شود. رقابت‌های میان وزارتخانه‌ها و نهادها بر سر انتساب پروژه‌ها به افراد یا گروه‌های خاص، به‌جای تمرکز بر اهمیت اقتصادی طرح‌ها برای طرف مقابل، مانع پیشرفت موارد اقتصادی می‌گردد. باید این واقعیت را در نظر بگیریم که طرف‌های خارجی نیز در جستجوی منافع اقتصادی خود هستند و برنامه‌های خود را خواهند داشت.

عضو هیئت‌رئیسه مجلس در پایان تأکید کرد: در شرایط جدید جهانی، نیاز است که از دیدگاه‌های یکنواخت و خسته تعاملات بین‌المللی دوری جست و به سمت درک تنوع در بازی‌های بین‌الملل حرکت کرد. به‌جای مقصرسازی جریان‌ها، باید در نظر داشت چه کسی واقعی به دنبال تأمین منافع مردم و کشور است. در حوزه‌های مختلف باید سبدهای متنوع همکاری تعریف کرد و در عین حال که تبادلات با همه دنیا ادامه دارد، درک دقیقی از سمت و سوی حرکت اقتصاد جهانی حاصل آید تا بتوان مسیر مؤثری برای آینده کشور رقم زد.