ضرورت توجه به حکمرانی مطلوب در اقتصاد ایران

براساس گزارش خبرنگار مهر، مسعود حجاریان، مدیرعامل انجمن حرفه‌ای صنعت بیمه، پیش از ظهر امروز (یکشنبه) در همایش «چالش‌های حکمرانی اقتصادی در ایران: عوامل، پیامدها و ساز و کارهای اصلاحی» اظهار داشت: در عرصه تنظیم‌گری، نکات قابل توجهی وجود دارد. مسائل حکمرانی عمدتاً از طریق شوراها در این سطح پیش می‌رود. انتصاب افراد در نظام اداری کشور به صورت پایین به بالا انجام می‌گیرد و پرسنل با اصول حرفه‌ای و استانداردهای تخصصی خود آشنا هستند و نه اینکه یک فرد یا وزیر توانایی تغییر سطح رگولاتوری را داشته باشد.

وی افزود: در این سطح، با تغییر دولت، مدیران جابجا نمی‌شوند و آنان مجاز به اتخاذ تصمیمات حزبی نیستند، زیرا این بخش از نظام، به حرفه و تخصص وابسته است و تنها با نظارت پیوسته و ثبات اقتصادی می‌توان به موفقیت دست یافت.

در ادامه این نشست، جواد شکرخواه، عضو هیئت علمی دانشکده مدیریت دانشگاه علامه طباطبایی، در خصوص اهمیت حکمرانی در عرصه اقتصاد بیان کرد: تقریباً تمامی شعارهای چند سال اخیر مقام معظم رهبری حول محور اقتصاد شکل گرفته است و همچنین احساساتی که عموم مردم در سطوح مختلف درآمدی نسبت به مشکلات معیشتی و چالش‌های اقتصادی دارند، نشان‌دهنده اهمیت بالای حکمرانی اقتصادی است.

او تاکید کرد: حکمرانی و حکمرانی خوب دو مقوله مجزا هستند و در عرصه اقتصادی ما می‌بایست بر حکمرانی خوب تمرکز کنیم. نظام اقتصادی به‌عنوان یک سیستم پیچیده عمل می‌کند که روابط درون آن به یکدیگر وابسته و غیرخطی هستند. در صورتی‌که اعضای این سیستم قضاوت بی‌طرفانه کرده و کنش‌های آزادانه داشته باشند، قابلیت انطباق و تطابق سیستم به وقوع خواهد پیوست. این سیستم‌ها دارای ویژگی‌های متعددی هستند که از جمله آن می‌توان به وابستگی تعداد اعضا و تبادل اطلاعات میان آن‌ها اشاره کرد که این وضعیت به فرآیند یادگیری منجر می‌شود.

شکرخواه خاطرنشان کرد: تاب آوری، انطباق پذیری، خود تأثیرگذاری و اصلاح خود، از دیگر ویژگی‌های این سیستم‌های پیچیده هستند که درجه این ویژگی‌ها به میزان آزادی که به اعضا داده می‌شود بستگی دارد. آنچه در سیستم‌های پیچیده با قابلیت انطباق رخ می‌دهد، تغییرات هوشمندانه و هدفمند خواهد بود.

او افزود: در نظام اقتصادی ما شاهد استقلال و آزادی نظر اعضا نیستیم و ضرورت دارد که به پدیده هوش جمعی اهمیت بیشتری بدهیم. در سیاست‌گذاری اقتصادی باید بپذیریم که ما با محیطی سروکار داریم که الزماً هم‌نظر با ما نخواهد بود. در حوزه اقتصاد، ما معمولاً مقوله‌های رفتاری را نادیده می‌گیریم.

وی ادامه داد: تأثیر انسان‌ها در حکمرانی غیرقابل کتمان است. اگر بخواهیم این سیستم به خوبی عمل کند، نیازمند توجه به شایسته سالاری و آموزش همگرا در نظام انطباق پذیری هستیم. در ساختار اقتصاد کلان، می‌بایست هوش جمعی و رگولاتوری را در کنار یکدیگر قرار دهیم. برخی از نهادهای قضائی درگیر مسائل تخصیص عرضه و تقاضا هستند. مشکلاتی مانند ارزهای ۴۲۰۰ تومانی و ارزهای مبادله‌ای به چالش‌های مختلف کشور دامن زده‌اند.

شکرخواه تاکید کرد: اگر هوش جمعی و هوش رگولاتوری هم‌راستا باشند، با چالش‌های کمتری روبه‌رو خواهیم شد. در سیاست‌گذاری‌های خود معمولاً به پذیرش هوش جمعی توجه نمی‌کنیم. ما بر واردات کنترلی نداریم و همچنین هیچ برنامه‌ای برای مدیریت انرژی و سرمایه‌گذاری در این عرصه وجود ندارد. مفهوم کوتاه‌مدت‌نگری نیز به اندازه کافی در دولت‌ها مورد توجه قرار نمی‌گیرد. نکته حائز اهمیت دیگری که در سطوح راهبری اقتصادی بسیار حائز اهمیت است، نقش تسهیل‌گری دولت است تا مدل‌های اقتصادی دستخوش تغییر نشوند.

شکرخواه بیان کرد: در الگوی کسب و کار بانکی، که حدود ۹۰ درصد تأمین مالی از طریق سیستم بانکی انجام می‌شود، نرخ سود سپرده‌ها و تسهیلات حدود ۲۳ درصد تعیین شده است که هیچ مبنای منطقی ندارد. نیاز بنگاه‌ها به سرمایه در گردش در سال‌های اخیر ناشی از تورم افزایش یافته است. بانک‌ها این مقررات را با مدهای مختلف دور می‌زنند و نرخ سود را به حدود ۳۳ درصد می‌رسانند و نتیجه آن انباشت تعداد زیادی پرونده در نظام قضائی خواهد بود.

او افزود: الگوی کسب و کار بانک‌ها نیازمند بازنگری جدی است. باید نرخ بهره بانک‌ها روشن و مشخص شود. کسری بودجه، تورم، ناترازی بانک‌ها و رفتارهای غیرقانونی از جمله پیامدهای مشکلات اقتصادی فعلی هستند و برای خروج از این معضلات باید به عوامل مختلفی توجه کرد. ما باید ضوابط را به صورت کلان‌نگرانه تحلیل کنیم و اجازه دهیم بازیگران خود به تنظیم خود بپردازند.

تکمیل می‌شود….