شناسایی یک غول کیهانی نوظهور: دورترین و قویترین «دایره رادیویی عجیب» تا کنون مشاهده گردید
در یک همکاری خیرهکننده میان منجمان ماهر و محققان داوطلب، قدرتمندترین و دورترین «دایره رادیویی عجیب» (ORC) که تا به امروز شناسایی شده، کشف گردید. این پدیده کیهانی با ساختار بینظیر و دوحلقهای خود ممکن است به طرز چشمگیری دیدگاه ما را در خصوص چگونگی پیدایش این پدیدههای اسرارآمیز و کهکشانهایی که در خود دارد، دگرگون سازد.
بر اساس گزارشی از لایوساینس، آناندا هوتا، بنیانگذار پروژه تحقیقاتی نجوم RAD@home و نویسندهی همکار مقالهای که به تشریح این کشف پرداخته، عنوان میکند: «دایرههای رادیویی عجیب از شگفتانگیزترین و زیباترین ساختارهای کیهانی به شمار میروند و احتمالاً در خود سرنخهای حیاتی در خصوص نحوهی تکامل همزمان کهکشانها و سیاهچالهها دارند.»
دایرههای رادیویی عجیب حاوی سرنخهای حیاتی در زمینهی همزمان تکامل کهکشانها و سیاهچالهها هستند
در سال ۲۰۱۹، تیمی از پژوهشگران برای نخستین بار با استفاده از رادیوتلسکوپ آرایه کیلومتر مربعی استرالیا موفق به شناسایی دایرههای رادیویی عجیب شدند. این اجسام در واقع حلقههای عظیم و کمنور از پلاسما هستند که بهنظر میرسد چند کهکشان را احاطه کرده و امواج رادیویی را از خود منتشر میکنند. در حال حاضر، تنها حدود ۱۲ نمونه از این غولهای کیهانی مشاهده شده که معمولاً ۱۰ تا ۲۰ برابر بزرگتر از کهکشان راه شیری هستند.
دایره رادیویی تازهای که به نام RAD J131346.9+500320 شناخته میشود، دو ویژگی خاص دارد. اول اینکه این دایره از دو حلقهی درهمتنیده مشابه یک دیاگرام ون تشکیل شده و این تنها دومین مشاهده از این نوع ساختار است. Secondly، این جرم به عنوان دورترین و پرانرژیترین نمونه شناخته شده در دستهی خود معرفی میشود.
بیشتر بخوانید
کشف اولیهی این حلقهها توسط دانشمندان داوطلب در پروژه بینالمللی همکاری نجوم RAD@home انجام و سپس تیمی از منجمان حرفهای با بهرهگیری از آرایه تلسکوپی LOFAR (که یک شبکه از رادیوتلسکوپها در اروپا میباشد) وجود آن را تأیید کردند.
پراتیک داباده، اخترشناس از مرکز ملی پژوهشهای هستهای لهستان و یکی از نویسندگان مقاله، در تأکید بر اهمیت این همکاری میگوید: «کشف چنین ساختاری توسط دانشمندان داوطلب نشاندهندهی ارزشمند بودن تواناییهای انسانی در شناسایی الگوها، حتی در دوران یادگیری ماشین است.»
نظریههای پیشین شکلگیری دایرههای رادیویی عجیب را به امواج شک ناشی از برخورد سیاهچالههای کلانجرم مرتبط میدانستند. اما ساختار این جرم جدید که حلقههای آن دور یک فواره گازی قرار دارد، فرضیهی جدیدی را به میکشد. پژوهشگران گمان میکنند این دایرهها ممکن است توسط «ابر بادهایی» که از کهکشانهای مارپیچی به خارج میوزند، شکل گرفته باشند. اگر این فرضیه تأیید شود، میتواند درک ما را از دیگر دایرههای رادیویی عجیب نیز دچار تغییر کند، با این حال بررسیهای بیشتری لازم است.
علاوه بر این کشف بزرگ، این همکاری به شناسایی دو جرم دیگر نیز انجامیده است: یک کهکشان بزرگ با قطر سه میلیون سال نوری که توسط یک حلقه رادیویی احاطه شده و کهکشانی دیگر که حلقهای در پیرامون یکی از فوارههای قدرتمند خود دارد. انتظار میرود رصدخانههایی همچون ورا سی. روبین در آینده اطلاعات بیشتری از این ساختارهای مرموز کیهانی را نمایان سازند.
جزئیات این کشف در مجلهی Monthly Notices of the Royal Astronomical Society منتشر شده است.
