نقطه تاریک ثبات دلار در نرخ ۲۶۰ هزار تومان / ندری: وضعیت ذخایر ارزی بانک مرکزی مشخص نیست

امیرعباس آذرم‌وند: پس از آنکه نرخ ارز به‌طور غیرمعمولی افزایش یافت و رکوردهای تاریخی قیمتی را تا پیش از ۱۱ مهرماه ثبت کرد، بانک مرکزی با عرضه اسکناس دلار به بازار وارد عمل شد. این نوسان قیمتی به گونه‌ای بود که در زمان کوتاهی، نرخ هر دلار بیش از ۸۰ هزار تومان افزایش پیدا کرد. دلار که در تاریخ ۱۹ مرداد به ۱۸۵ هزار تومان رسیده بود، در ۱۱ مهرماه به ۲۶۷ هزار تومان معامله می‌شد.

از آن تاریخ، نرخ ارز در اطراف ۲۶۰ هزار تومان تثبیت شده است؛ موضوعی که منجر به ارزیابی‌های متفاوتی درباره تأثیر سیاست‌های ارزی دولت شده است. کامران ندری، کارشناس پولی و بانکی، در گفت‌وگویی با خبرآنلاین اذعان دارد که نمی‌توان نقش مداخلات بانک مرکزی در متوقف کردن افزایش قیمت‌ها را نادیده گرفت؛ اگرچه او اشاره می‌کند که به‌دلیل نااطمینانی‌های موجود و عدم وضوح در وضعیت ذخایر ارزی، نمی‌توان به استمرار این وضع اطمینان داشت.

به‌عقیده ندری، مداخلات اخیر بانک مرکزی در بازار ارز، حداقل در کوتاه‌مدت توانسته روند صعودی قیمت دلار را متوقف کند؛ اما او همچنین ابراز می‌کند که مشخص نیست این سیاست تا چه زمانی بتواند ادامه یابد و آیا امیدی به تثبیت نرخ ارز در شرایط کنونی وجود دارد یا خیر.

او در توضیح علت توقف روند افزایشی قیمت دلار به مداخله بانک مرکزی و عرضه اسکناس دلار اشاره می‌کند و بر این باور است که نمی‌توان تأثیر این اقدام را در مهار روند صعودی نرخ ارز نادیده گرفت. طبق گفته‌های ندری، تا قبل از ۱۱ مهرماه، قیمت ارز با سرعتی بی‌سابقه در حال افزایش بود و رکوردهای قیمتی متوالی شکسته می‌شد.

این تحلیل‌گر حوزه پولی و بانکی متذکر می‌شود که اگر این روند ادامه می‌یافت، احتمالاً نرخ ارز اکنون در سطوح بالاتری قرار داشت. به‌نظر این کارشناس، هرچند نمی‌توان تمام تغییرات بازار را صرفاً به مداخله بانک مرکزی نسبت داد، اما همزمانی این مداخله با توقف افزایش قیمت‌ها، دلیلی است که نباید به سادگی از کنار آن گذشت.

ندری به ماهیت تقاضا در بازار ارز اشاره کرده و توضیح می‌دهد که بخش عمده‌ای از تقاضا به‌دلیل انگیزه‌های سوداگرانه است و بسیاری از افراد برای حفظ قدرت خرید خود به این بازار مراجعه می‌کنند. در چنین شرایطی، تقاضا برای اسکناس دلار اهمیت بیشتری پیدا کرده و عرضه مستقیم آن می‌تواند تأثیر چشمگیری بر روند معاملات و قیمت‌ها داشته باشد.

تزریق ارز چگونه جلوی افزایش قیمت را گرفت؟

این کارشناس حوزه مالی بیان می‌کند: «این اقدامات قطعاً مؤثر واقع شده‌اند. شواهد موجود، به‌ویژه قیمت‌های بازار، نشان می‌دهد که اهداف متوقع محقق نشده و بانک مرکزی اقدام دیگری غیر از تزریق ارز به بازار انجام نداده است.»

او همچنین به اظهارات مقامات آمریکایی در خصوص افزایش فشارهای اقتصادی علیه ایران اشاره می‌کند و می‌گوید که نمی‌توان تحولات بازار ارز را مستقل از این شرایط بررسی نمود. با این حال، ندری معتقد است که آنچه به‌عنوان واقعیت مشاهده می‌شود، توقف رشد قیمت ارز بعد از مداخله بانک مرکزی است.

عضو هیات علمی دانشگاه امام صادق تأکید می‌کند که نمی‌توان به‌طور کامل اثرگذاری این سیاست از سوی بانک مرکزی را نادیده گرفت. به گفته وی، از لحاظ نظری افزایش عرضه در بازار می‌تواند منجر به کنترل قیمت‌ها شود و تغییرات اخیر نیز با همین منطق همخوانی دارد.

ندری در این‌باره اظهار می‌کند که نرخ ارز در طی حدود دو ماه پرونده‌ای از افزایش جانبی را تجربه کرده است، اما در سه هفته اخیر، قیمت‌ها در یک سطح نسبتاً ثابت باقی مانده‌اند. از نظر او، این تغییرات نشان‌دهنده آن است که تزریق ارز حداقل به‌طور موقت توانسته از ادامه رشد قیمت‌ها جلوگیری کند.

با این حال، او ضمن اشاره به تفاوت میان اثرگذاری موقت و امکان پایدارسازی این وضعیت در آینده، ابراز می‌کند که هنوز نمی‌توان با اطمینان گفت که نرخ ارز در همین محدوده باقی خواهد ماند.

نااطمینانی؛ مسئله اصلی اقتصاد ایران

ندری در ادامه، به مسئله نااطمینانی به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های فعلی اقتصاد ایران اشاره کرده و تاکید می‌کند که افق تحولات آینده روشن نیست. او اعتقاد دارد که با توجه به تحریم‌ها، محاصره‌های دریایی و خطرات نظامی که همچنان بر فضای اقتصادی سایه افکنده‌اند، انتظار تثبیت پایدار نرخ ارز چندان منطقی به نظر نمی‌رسد.

او تأکید می‌کند که بانک مرکزی باید مدیریت انتظارات روانی را در اولویت برنامه‌های خود قرار دهد و با توجه به ذخایر ارزی موجود، در مورد زمان و میزان مداخله در بازار تصمیم‌گیری کند.

ندری بیان می‌کند که حتی اگر امکان پایدار ساختن نرخ ارز در شرایط کنونی ممکن نباشد، با مداخلات به‌هنگام و منطقی می‌توان از شدت نوسانات کاست. چنین رویکردی می‌تواند مانع از ورود شوک‌های اضافی به اقتصاد شده و از انتقال فشارهای بازار ارز به سطح عمومی قیمت‌ها جلوگیری کند.

تداوم مداخله ارزی به ذخایر بانک مرکزی بستگی دارد

یکی از سؤالات اصلی در خصوص سیاست جدید بانک مرکزی، امکان ادامه عرضه ارز در صورت استمرار فشارهاست. ندری در این‌باره می‌گوید که اطلاعات دقیقی از میزان ذخایر ارزی بانک مرکزی وجود ندارد و به همین خاطر نمی‌توان به نحو قاطع گفت که این سیاست تا کی می‌تواند ادامه یابد.

او معتقد است که بانک مرکزی نمی‌تواند به ادامه مداخلات در بازار بی‌توجه به منابع مالی خود بپردازد. به گفته ندری، تصمیم‌گیری در مورد تزریق ارز باید با درنظر گرفتن ذخایر موجود و احتمال تداوم فشارهای اقتصادی انجام شود.

این کارشناس همچنین تأکید می‌کند که هدف از مداخله ارزی لزوماً نباید تثبیت دائمی قیمت‌ها باشد. در شرایطی که عوامل سیاسی و اقتصادی همچنان بر بازار تأثیر می‌گذارند، کاهش دامنه نوسانات و جلوگیری از جهش‌های ناگهانی نیز از اهمیت بالایی برخوردار است.

به‌نظر ندری، مداخله اخیر بانک مرکزی در حال حاضر توانسته است روند افزایشی نرخ ارز را متوقف کند، اما سؤال اصلی این است که آیا سیاستگذار می‌تواند با تکیه بر منابع ارزی موجود و شرایط پیش روی، این روند را به درستی مدیریت کرده یا خیر. او بر این باور است که پاسخ به این پرسش عمدتاً به میزان ذخایر بانک مرکزی، تداوم فشارهای خارجی و دقت در مدیریت انتظارات در ماه‌های آتی بستگی دارد.

 ۲۲۳۲۲۹