کاوان؛ از استخراج در عباس‌آباد تا بازار بورس تهران

سید حجت زینلی، مدیرعامل شرکت مس کاوان نماد: بورس برای کاوان آغاز مرحله تازه‌ای از توسعه، شفافیت و پاسخگویی است

بورس‌نیوز:

با ورود شرکت مس کاوان با شناسه معاملاتی «کاوان» به تابلوی اصلی بازار دوم بورس تهران، فصل جدیدی در مسیر پیشرفت این مجموعه معدنی و صنعتی آغاز گردیده است. شرکتی که از استخراج و تولید کنسانتره مس شروع کرده و امروزه با گنجاندن خود در بخش‌های دیگر زنجیره مس، اجرای برنامه‌های توسعه و ورود به بازار سرمایه، به مرحله‌ای نوین از فعالیت خود گام نهاده است.

کاوان در تاریخ هفتم مهرماه ۱۴۰۵ به عنوان ششمصد و چهل و دومین شرکت پذیرفته شده بورس تهران، در حوزه فلزات اساسی و رده تولید فلزات گران‌بهای غیرآهن ثبت شده است. با این حال، سید حجت زینلی، مدیرعامل این شرکت، تأکید می‌کند که ورود به بورس نباید به‌عنوان پایانی بر مسیر قلمداد شود. از نظر او، حضور در بازار سرمایه برای یک شرکت معدنی به‌مراتب بیشتر از یک رویداد مالی است؛ بلکه آغاز فصلی نو از پاسخگویی، شفافیت، توسعه و ارزیابی مداوم عملکرد شرکت محسوب می‌شود. در گفت‌وگوی زیر، دکتر زینلی به بررسی تاریخچه و وضعیت کنونی مس کاوان، ساختار گروه، پروژه خط دوم کارخانه عباس‌آباد، تکمیل زنجیره ارزش مس و چشم‌انداز آینده «کاوان» خواهد پرداخت.

مس کاوان نماد از چه مسیری شکل گرفت و امروز چه جایگاهی در زنجیره مس دارد؟

مس کاوان را باید از دل معدن شناخت، با این حال نمی‌توان آن را امروزه تنها به عنوان یک شرکت معدنی تعریف کرد. فعالیت‌های این مجموعه از استخراج و فرآوری مس آغاز شده و در سال‌های اخیر تلاش نموده‌ایم تا به‌تدریج از یک ساختار متمرکز بر یک معدن و یک محصول، به مجموعه‌ای با دیدگاه زنجیره‌ای در صنعت مس تبدیل شویم.

شرکت در سال ۱۳۸۶ پایه‌گذاری شد. از سال ۱۳۹۳ عملیات طراحی و ساخت کارخانه خردایش و فلوتاسیون آغاز گردید و این کارخانه در سال ۱۳۹۵ به بهره‌برداری رسید. همچنین با توسعه فعالیت‌ها و اضافه شدن ظرفیت‌های جدید، دامنه فعالیت‌های این مجموعه گسترش یافته است. در حال حاضر، شرکت مادر در حوزه تولید کنسانتره مس مشغول به کار است و علاوه بر آن، مشارکت در شرکت‌هایی نظیر نوید فرآیند البرز و مفرغ مس سربند باعث گسترش نگاه گروه به بخش‌های دیگری از زنجیره مس شده است؛ بنابراین، نام «کاوان» برای ما صرفاً نام یک معدن یا کارخانه نیست، بلکه نشان‌دهنده یک مسیر توسعه است.

ورود به بورس تهران چه تغییری در این مسیر ایجاد می‌کند؟

ترجیح می‌دهم از واژه مسئولیت بجای «افتخار» بهره ببرم. ورود به بازار سرمایه بدون شک یک اتفاق مهم برای شرکت است، اما مهم‌تر از نام کاوان که در تابلوی بورس درج می‌شود، مسئولیتی است که از این پس در قبال سهامداران و بازار سرمایه بر عهده خواهیم داشت.

یک شرکت در بورس باید شفاف‌تر عمل کند، به‌طور منظم گزارش ارائه دهد، و تصمیمات آن باید قابل ارزیابی و سنجش باشد. در حالیکه در یک شرکت خصوصی، بسیاری از تصمیم‌ها و برنامه‌ها ممکن است تنها در درون سازمان باقی بماند، در بازار سرمایه مخاطبان بیشتری از ذی‌نفعان وجود دارند که باید پاسخگو باشیم. از این دیدگاه، بورس برای کاوان شروع فصلی نو از توسعه، شفافیت و پاسخگویی است.

یعنی ورود به بورس بیش از آنکه یک ابزار تأمین مالی باشد، تغییر در مدل اداره شرکت است؟

دقیقاً. طبیعتاً بازار سرمایه ظرفیتی اساسی برای تأمین مالی پروژه‌های توسعه‌ای دارد؛ بخصوص در صنعتی نظیر معدن که پروژه‌ها نیاز به سرمایه‌گذاری زیادی دارند. اما اگر یک شرکت تنها به منظور تأمین مالی به بورس وارد شود، بخش عمده‌ای از مفهوم بازار سرمایه را نادیده گرفته است.

بازار سرمایه به معنای حاکمیت شرکتی، گزارش‌دهی، شفافیت، پاسخگویی، حفظ منافع سهامداران و فراهم کردن سیستمی است که در آن تصمیمات اقتصادی شرکت قابل اندازه‌گیری باشد. به عقیده من ورود کاوان به بورس فرصتی و مسئولیتی نو برای ارتقاء مستمر استانداردهای مدیریتی، شفافیت و پاسخگویی ایجاد می‌کند.

تصویر عملیاتی امروز شرکت چگونه است؟

محصول اصلی شرکت مادر، کنسانتره مس می‌باشد. طبق عملکرد انجام شده در سال ۱۴۰۴، نزدیک به ۸٬۹۰۰ تن کنسانتره مس خشک با عیار ۲۲ درصد تولید گردیده است. کارخانه اصلی ما در منطقه عباس‌آباد واقع شده و در سال‌های اخیر تلاش نموده‌ایم که در کنار حفظ سطح تولید، بر روی توسعه ظرفیت‌ها، افزایش بهره‌وری، بهبود فرآیندها و آماده‌سازی پروژه‌های توسعه‌ای تمرکز نماییم.

نکته حائز اهمیت این است که به رشد شرکت نمی‌خواهیم صرفاً از طریق افزایش حجم استخراج بپردازیم. در معدن امروز، بهره‌وری، بازیابی، مصرف انرژی و آب، روش‌های نوین فرآوری، کنترل هزینه و کیفیت محصول به اندازه تناژ اهمیت دارد. بزرگی یک شرکت معدنی را نمی‌توان صرفاً با میزان جابه‌جایی خاک سنجید؛ یک مجموعه معدنی موفق باید قادر باشد از هر تن ماده معدنی بیشترین ارزش را با بهره‌وری بالاتر به دست آورد.

یکی از موضوعاتی که درباره آینده کاوان مطرح می‌شود، خط دوم کارخانه فرآوری عباس‌آباد است. این پروژه چه اهمیتی دارد؟

خط دوم یکی از پروژه‌های کلیدی توسعه شرکت است و تأثیر آن تنها به افزایش یک عدد در ظرفیت تولید محدود نمی‌شود. طبق برنامه‌ریزی‌ها، با بهره‌برداری از خط دوم، ظرفیت خوراک ورودی کارخانه ممکن است به حدود ۳٬۳۶۰ تن در روز و بیش از ۱.۱ میلیون تن در سال ارتقاء یابد و ظرفیت تولید سالانه کنسانتره مس به حدود ۲۱ هزار تن با عیار تقریباً ۲۲ درصد افزایش یابد.

با این حال، در پروژه‌های صنعتی ترجیح می‌دهم درباره زمان و نتایج با احتیاط صحبت کنم. بازار سرمایه محلی برای وعده‌های هیجانی نیست. پروژه‌ها باید براساس برنامه مالی، تأمین تجهیزات، عملیات اجرایی و پیشرفت واقعی ارزیابی شوند و اطلاعات مربوط به آن‌ها نیز باید مطابق با مقررات به‌موقع منتشر گردد. آنچه برای ما حیاتی است، دستیابی به نتایج اقتصادی مطلوب از پروژه‌ها است، نه تنها اعلام یک پروژه بزرگ.

پس قرار نیست آینده کاوان فقط بر پایه خط دوم تعریف شود؟

قطعاً خیر. اگر نگاه ما به آینده یک شرکت معدنی تنها به یک پروژه گره بخورد، به یک نگرش محدود ختم خواهد شد.

ما چند محور را به صورت همزمان دنبال می‌کنیم: افزایش ظرفیت فرآوری، گسترش اکتشافات، تقویت بهره‌وری ذخایر موجود، توسعه زنجیره ارزش، بهره‌برداری بیشتر از فناوری، کاهش هزینه‌های عملیاتی و ایجاد یک ساختار مالی و مدیریتی متناسب با یک شرکت بورس. همچنین باید فرصت‌های جدید معدنی نیز بررسی شوند. برای ما اهمیت دارد که رشد کاوان تکرارپذیر باشد؛ یعنی که شرکت صرفاً با اجرای یک پروژه بزرگ به موفقیت نرسد، بلکه ظرفیت سازمانی برای شناسایی و اجرای پروژه‌های بعدی نیز باید ایجاد گردد.

ورود نوید فرآیند البرز به ساختار گروه چه نقشی در این نگاه زنجیره‌ای دارد؟

نوید فرآیند البرز بخش حیاتی از استراتژی توسعه زنجیره ارزش گروه است. مس کاوان نماد در حال حاضر ۸۱.۹۵ درصد از سهام این شرکت را در اختیار دارد و دامنه فعالیت آن شامل فرآوری و تولید کاتد مس می‌باشد. اهمیت این موضوع برای ما در این است که نگاه گروه فراتر از تولید کنسانتره مس گسترش یابد.

زنجیره مس ظرفیت‌های متنوعی دارد و به طور طبیعی شرکتی که قصد توسعه بلندمدت دارد، باید فرصت‌های موجود در حلقه‌های مختلف این زنجیره را مورد بررسی قرار دهد. این بدان معنا نیست که باید به هر قیمتی در همه حلقه‌ها حضور داشته باشیم. سرمایه‌گذاری باید از منطق اقتصادی پیروی کند و هر حلقه‌ای که در آن وارد می‌شویم، باید قادر به ایجاد ارزش برای گروه باشد.

مفرغ مس سربند چه جایگاهی در استراتژی توسعه و تنوع هوشمندانه دارایی‌های کاوان دارد؟

مفرغ مس سربند بخشی از دیدگاه توسعه‌ای مس کاوان نماد در صنعت مس محسوب می‌شود. ما با در اختیار داشتن ۳۵ درصد سهام این مجموعه، به دنبال یک سرمایه‌گذاری مالی صرف نیستیم؛ بلکه هدف ما این است که ظرفیت‌های معدنی و فرآوری موجود در مفرغ مس به تدریج به جزء مؤثر سبد فعالیت‌های گروه تبدیل شوند.

مفرغ مس سربند در استان مرکزی واقع شده و از قابلیت‌های معدنی و صنعتی قابل توجهی برخوردار است. برنامه ما در مرحله اول، کمک به تثبیت‌یابی فعالیت‌ها و ارتقاء بهره‌وری و حرکت به سمت تولید پایدار است و در ادامه، توسعه ظرفیت‌ها باید بر مبنای مطالعات فنی و اقتصادی و واقعیت‌های معدن صورت پذیرد.

در عین حال، تأکید ما بر تنوع هوشمندانه دارایی‌های معدنی است. تنوع به خودی‌خود ارزش ایجاد نمی‌کند و اگر شرکتی بدون منطق در پروژه‌های متعدد سرمایه‌گذاری کند، منابع خود را پراکنده خواهد نمود. هدف ما این است که دارایی‌های مجموعه با دانش، تجربه و زنجیره کسب‌وکار کاوان هم‌افزایی داشته باشند. از این منظر، مفرغ مس می‌تواند در کنار عباس‌آباد، نوید فرآیند البرز و سایر ظرفیت‌های آینده به شکل‌گیری یک پرتفوی معدنی و صنعتی منسجم‌تر یاری برساند؛ البته مشروط بر اینکه توسعه آن از منطق اقتصادی، بهره‌وری و بازده واقعی سرمایه‌گذاری پیروی کند.

سرمایه‌گذار بورسی طبیعتاً از مدیرعامل درباره سودآوری و ارزش سهم سؤال می‌کند. پاسخ شما چیست؟

مدیرعامل باید درباره کسب‌وکار توضیح دهد، نه درباره قیمت سهم. قیمت سهم توسط بازار تعیین می‌شود و تحت تأثیر عوامل متعددی قرار دارد. وظیفه ما این است که شرکت را به شیوه‌ای معقول اداره کنیم، تولید پایدار داشته باشیم، پروژه‌های اقتصادی را اجرایی کنیم، منابع را با دقت تخصیص دهیم و اطلاعات را به شکلی شفاف در اختیار بازار قرار دهیم. من نمی‌خواهم برای سهامداران انتظارات غیرواقعی ایجاد کنم.

سهامدار باید «کاوان» را بر مبنای عملکردش ارزیابی کند؛ با میزان تولید، بهره‌وری، سودآوری، پیشرفت پروژه‌ها، کیفیت سرمایه‌گذاری‌ها و نحوه تخصیص منابع. بازار سرمایه به شرکت‌ها این امکان را می‌دهد که داستان خود را بیان کنند، اما در نهایت این اعداد و عملکرد هستند که اعتبار آن داستان را مشخص خواهند کرد.

بازار جهانی مس می‌تواند به توسعه کاوان کمک کند؟

ما نسبت به جایگاه بلندمدت مس خوش‌بین هستیم. پیشرفت‌های شبکه‌های برق، انرژی‌های تجدیدپذیر، خودروهای برقی، زیرساخت‌های دیجیتال و افزایش مصرف برق در سطح جهانی، مس را به یکی از فلزات کلیدی در اقتصاد آینده تبدیل کرده است. ولی این خوش‌بینی نباید ما را به این تصور برساند که هر شرکتی در حوزه مس به‌طور حتم موفق خواهد بود.

داشتن یک ماده معدنی با ارزش تنها شروع کار است. کیفیت ذخایر، عیار، هزینه استخراج، فرآوری، بازیابی، انرژی، سرمایه‌گذاری، مدیریت و امکان فروش محصول تمامی عواملی هستند که تعیین می‌کنند آیا یک معدن اقتصادی است یا خیر. ارزش یک معدن تنها به ذخایر و عیار ماده معدنی آن محدود نمی‌شود؛ ارزش واقعی زمانی ظاهر می‌شود که بتوان ذخیره را به تولید اقتصادی و پایدار تبدیل نمود.

فناوری در آینده کاوان چه جایگاهی دارد؟

معدن‌کاری آینده بدون داده و فناوری نمی‌تواند تصور شود. ما به مباحثی همچون سیستم‌های کنترلی، پایش فرآیندها، هوشمندسازی عملیات، فناوری‌های جدایش و افزایش بهره‌وری فرآوری به دقت نگاه می‌کنیم. فناوری برای یک معدن به معنای خرید چند دستگاه جدید نیست؛ بلکه هدف باید بهبود تصمیم‌گیری، کاهش اتلاف منابع، افزایش بازیابی و منطقی‌تر شدن مصرف انرژی و آب باشد. در سال‌های آینده فاصله بین معدن سنتی و معدن داده‌محور بیشتر خواهد شد و اگر بخش خصوصی بخواهد رقابتی باقی بماند، باید از همین امروز خود را برای این تغییرات آماده کند.

حالا که کاوان وارد بازار سرمایه شده، سهامداران چه انتظاری از شرکت داشته باشند و آینده مطلوب شما برای کاوان چیست؟

اولین تغییر باید در کیفیت ارتباط شرکت با سهامدار قابل مشاهده باشد. سهامدار حق دارد بداند شرکت چه برنامه‌هایی دارد، منابع در کجا سرمایه‌گذاری می‌شود، وضعیت پروژه‌ها چگونه است و ریسک‌های کسب‌وکار چیست. ما متعهد هستیم که اطلاعات مهم شرکت را به‌موقع، دقیق و مطابق با مقررات در اختیار سهامداران و بازار قرار دهیم. اعتماد در بازار سرمایه صرفاً با تبلیغات ایجاد نمی‌شود؛ بلکه با رفتار حرفه‌ای پایدار شکل می‌گیرد.

ما می‌خواهیم کاوان از یک شرکت صرفاً بهره‌بردار معدن به یک گروه تخصصی و قابل اطمینان در زنجیره مس تبدیل گردد؛ نه با شتاب و نه با وعده‌های بزرگ، بلکه با توسعه مرحله به مرحله، سرمایه‌گذاری در بخش‌های اقتصادی، بکارگیری فناوری، جذب نیروی انسانی متخصص و انضباط مالی.

ورود به بورس برای ما پایان یک راه نیست؛ بلکه آغاز یک تعهد جدید است. از این پس هر گام توسعه‌ای شرکت باید نه تنها با منطق فنی و صنعتی، بلکه با منطق اقتصادی و منافع سهامداران نیز همخوانی داشته باشد. ترجیح می‌دهم سهامداران کاوان را نه بر اساس وعده‌هایی که امروز می‌دهیم، بلکه به‌واسطه اقداماتی که در سال‌های آینده انجام خواهیم داد، ارزیابی کنند. اگر موفق شویم معدن را به‌خوبی مدیریت کنیم، ظرفیت‌های موجود را توسعه دهیم، زنجیره ارزش را به‌گونه‌ای هوشمندانه گسترش دهیم و در برابر سهامداران شفاف و پاسخگو باقی بمانیم، در آن صورت می‌توان گفت ورود «کاوان» به بورس واقعاً آغاز فصل جدیدی بوده است.