هشدار راغفر در مورد افت ارزش پول ملی؛ آیا سهمیه‌بندی کالاهای اساسی می‌تواند فشار معیشتی را کنترل کند؟ این سیاست ارزی به زیان است
براساس گزارش خبرآنلاین، افزایش نرخ ارز، افت قدرت خرید خانوارها و استمرار تورم، دوباره موضوع مسئولیت سیاست‌گذاران را نسبت به وضعیت اقتصادی کشور به مرکز مباحث بازگردانده است. در حالی که مشکلات خارجی و شرایط جنگی فشارهای بیشتری بر اقتصاد ایران وارد کرده‌اند، برخی تحلیلگران به نقاط ضعف اساسی در سیاست‌گذاری داخلی اشاره کرده و اثرات منفی این رویکرد را شدیدتر از خصومت‌های آمریکا ارزیابی می‌کنند.
حسین راغفر، محقق اقتصادی و عضو هیات علمی دانشگاه الزهرا، بر این باور است که مسائل کنونی اقتصادی ایران نمی‌تواند به تحریم‌ها و فشارهای خارجی محدود شود و تصمیمات داخلی و عملکرد مسئولان اقتصادی نیز به طور قابل توجهی در تضعیف نهادهای اقتصادی کشور نقش دارند. او با رد فرضیه فروپاشی سریع اقتصاد ایران به دلیل فشارهای آمریکا، تصریح می‌کند که حتی تحت شرایط نامناسب خارجی نیز نوع سیاست‌گذاری داخلی می‌تواند در حفظ پایداری اقتصادی کشور مؤثر باشد.
او با انتقاد از عملکرد اقتصادی مقامات، افزایش ناگهانی نرخ ارز را نشانه‌ای از تصمیمات ناکارآمد می‌داند و معتقد است که دولت و سران قوای سه‌گانه باید در برابر پیامدهای سیاست‌های خود پاسخگو باشند. بر اساس نظرات او، نمی‌توان همۀ بار مسئولیت وضعیت اقتصادی را به دوش عوامل خارجی انداخت؛ بلکه باید بررسی کرد که تصمیم‌های داخلی تا چه حد در شدت بحران مؤثر بوده‌اند.
کاهش ارزش پول ملی و تبعات اجتماعی
این اقتصاددان، افت ارزش پول ملی را یکی از نشانه‌های بارز وضعیت نامناسب اقتصاد ایران محسوب می‌کند. به گفته راغفر، نرخ دلار طی دو سال از آغاز به کار دولت چهاردهم از حدود ۵۸ هزار تومان به نزدیک ۲۷۰ هزار تومان رسید که او بخش زیادی از این تغییرات را ناشی از سیاست‌گذاری‌های داخلی می‌داند.
او هشدار می‌دهد که ادامه کاهش ارزش پول ملی تنها به رشد قیمت کالاها و خدمات محدود نمی‌شود، بلکه می‌تواند پیامدهای اجتماعی به‌دنبال داشته باشد. به نظر او، افت قدرت خرید و افزایش فشارهای معیشتی احتمال افزایش نارضایتی عمومی را به دنبال خواهد داشت؛ بنابراین، تصمیم‌سازی‌های اقتصادی باید با توجه به آثار اجتماعی و معیشتی آنها انجام گیرد.
سهمیه‌بندی کالاهای اساسی به‌جای ادامه گران‌سازی
راغفر سهمیه‌بندی و توزیع کنترل‌شده کالاهای اساسی را به‌عنوان یکی از راهکارهای ممکن برای عبور از وضعیت کنونی معرفی می‌کند. او بر این باور است که در شرایطی که تورم و فقر فشار بیشتری بر خانوارها وارد کرده، فراهم کردن دسترسی کنترل‌شده به کالاهای ضروری می‌تواند به مهار تورم معیشتی و کاهش بار اقتصادی کمک کند.
او تاکید می‌کند که سیاست‌گذاران نباید افزایش قیمت‌ها را به‌عنوان تنها راه مدیریت اقتصاد در نظر بگیرند. راغفر همچنین نسبت به رویکردهایی که متکی بر سازوکارهای بازار و افزایش قیمت هستند، انتقاد کرده و می‌گوید برخی گروه‌ها ممکن است از افزایش قیمت‌ها بهره برده و در عوض، هزینه‌های این سیاست‌ها بر دوش مردم قرار گیرد.
ابهام در ارائه ۲ میلیارد دلار ارز
یکی دیگر از موارد انتقاد او تصمیم به تخصیص ۲ میلیارد دلار ارز برای فروش به مردم است. او با اشاره به سخنان پیشین مسئولان در مورد محدودیت منابع ارزی و دشواری تأمین ارز، از آنها می‌پرسد که چگونه در چنین شرایطی تأمین این حجم از ارز ممکن شده است.
راغفر این موضوع را با تجربه افزایش قیمت بنزین مقایسه کرده و معتقد است که تغییراتی که در وضعیت عرضه پس از افزایش قیمت رخ داده، نیاز به بررسی دقیق‌تر تصمیمات اقتصادی را نشان می‌دهد. از نظر او، مسئولان باید درباره منطق این سیاست‌ها، روش تخصیص منابع و پیامدهای بالقوه آنها برای جامعه توضیحاتی ارائه دهند.
او همچنین در مورد پیامدهای اجتماعی تصمیمات اقتصادی هشدار می‌دهد و معتقد است که افزایش فشار بر معیشت می‌تواند نارضایتی عمومی را بیشتر کند. بنابراین، ارزیابی اثرات اجتماعی سیاست‌ها باید بخشی از فرآیند تصمیم‌گیری‌های دولت باشد.
مدیریت کشور بدون افزایش قیمت‌ها
راغفر در پایان بر لزوم اصلاح سیاست‌های اقتصادی دولت تاکید دارد و از رئیس‌جمهور درخواست می‌کند که نظرات کارشناسان خارج از تیم اقتصادی دولت را نیز در تصمیم‌گیری‌ها مدنظر قرار دهد. او معتقد است که برای عبور از بحران باید به راهکارهای فراتر از افزایش قیمت‌ها پناه برد و نمی‌توان تنها بر گران‌سازی به‌عنوان گزینه مدیریت کشور تکیه کرد.
او بر این باور است که حتی در شرایط بحرانی، از جمله در زمان جنگ، محدودیت‌های خارجی و مسائل ساختاری می‌توان با اصلاح سیاست‌ها و بهینه‌سازی منابع، فشار بر خانوارها را کاهش داد. از دیدگاه راغفر، مسئله اصلی نه تنها شدت فشارهای خارجی، بلکه واکنش سیاست‌گذاران به این چالش‌هاست؛ ضرورتی که به‌جای انتقال هزینه بحران به مردم، باید بر حمایت از معیشت و استفاده از روش‌های جایگزین تمرکز کند.
متن کامل این گفتگو را می‌توانید در این‌جا بخوانید.
۲۲۳۲۲۹
