آیا عرضه دلار به شهروندان به افزایش تورم دامن نمی‌زند؟
به گزارشی از خبرآنلاین، روزنامه اطلاعات به این نکته اشاره کرده است که علی‌رغم عدم وجود منع قانونی برای سرمایه‌گذاری مردم در هر یک از حوزه‌های تولیدی و خدماتی، انباشت و خرید دلار (یا دیگر ارزهای خارجی) به‌عنوان دارایی، تاثیر مستقیمی بر تعادل عرضه و تقاضای ارز دارد. این رفتار می‌تواند به افت ارزش پول ملی، تشدید نرخ تورم و فشار مضاعف بر خانواده‌هایی که درآمد و هزینه‌هایشان وابسته به ریال است، منجر شود.
در هنگامی که بخش عظیمی از جامعه به جای حفظ ریال، تمایل خود را به سوی دلار معطوف می‌کند، تقاضای مؤثر برای ارز خارجی به طور قابل توجهی اوج می‌گیرد. در بازاری که عرضه ارز محدود یا تحت کنترل قرار دارد، این افزایش تقاضا منجر به افزایش نرخ ارز (کاهش ارزش ریال) می‌شود. افت ارزش پول ملی قیمت کالاهای وارداتی و ملزومات وابسته به ارز را بالا می‌برد و به تبع آن، موجب افزایش تورم می‌شود. اثرات تورمی که از چنین سازوکارهایی ناشی می‌شود، فشار سنگینی بر خانواده‌هایی دارد که درآمد، پس‌انداز و هزینه‌های روزانه‌شان به ریال مربوط می‌شود و قادر به انتقال دارایی‌های خود به ارز خارجی نیستند.
این پدیده یک سیکل خودتقویت‌کننده را به وجود می‌آورد: با کاهش بیشتر ارزش ریال، انگیزه‌ها برای تبدیل پس‌انداز به دلار شدت می‌گیرد و به تبع آن، فشار بر ارزش پول ملی هم افزایش می‌یابد. در نهایت، این اقدام منجر به انتقال ثروت از افرادی که با ریال زندگی می‌کنند به سوی کسانی می‌شود که توانسته‌اند دارایی‌های خود را به ارز تبدیل کنند.
از دیدگاه اخلاق اقتصادی، چنین رفتاری تنها یک محاسبه‌ای فردی از سود و زیان نیست. وقتی که عمل فردی در سطح جمعی به تضعیف پول ملی و افزایش هزینه‌های زندگی برای اکثریت جامعه منجر می‌شود، بحث مسئولیت اجتماعی هم مطرح می‌شود. خانواده‌هایی که درآمد ثابت ریالی دارند، در برابر تورم ناشی از این تقاضا آسیب‌پذیرتر هستند و قدرت خریدشان به طور مداوم کاهش می‌یابد.
در این شرایط، خرید و نگهداری دلار به‌عنوان یک پناهگاه دارایی، می‌تواند به‌عنوان اقدامی دیده شود که هزینه اجتماعی آن بر دوش دیگران قرار می‌گیرد.
این به این معنا نیست که انگیزه‌های منطقی افراد برای حفظ ارزش دارایی‌های خود نادیده گرفته می‌شود، بلکه بر واقعیتی تأکید دارد که در اقتصادهایی با محدودیت‌های ارزی و وابستگی بالا به واردات، رفتار جمعی در بازار ارز تأثیرات کلان و توزیع‌کننده‌ای به وجود می‌آورد که نمی‌توان آن را به سادگی به حوزه خصوصی تقلیل داد.
خرید و انباشت دلار در شرایط فعلی، بیش از آنکه یک انتخاب مالی شخصی باشد، می‌تواند به افت ارزش پول ملی، تشدید فشارهای تورمی و انتقال بار هزینه‌ها به خانوارهای وابسته به ریال منجر شود. درک این سازوکار و پیامدهای آن، پیش‌نیاز هر گفت‌وگوی جدی درباره مسئولیت اقتصادی شهروندان و سیاست‌گذاری‌های ارزی می‌باشد. حفظ پایدار ارزش پول ملی و کاهش فشار بر طبقات متوسط و ضعیف، تنها با مدیریت بهینه عرضه و تقاضا در بازار ارز و تقویت اعتماد به دارایی‌های ریالی امکان‌پذیر است.
17302
