تفاوت بورس و فرابورس چیست؟
به گزارش نبض بورس، بورس و فرابورس هر دو از بازارهای مهم بازار سرمایه ایران هستند که امکان معامله سهام شرکت‌ها و سایر اوراق بهادار را برای سرمایه‌گذاران فراهم می‌کنند.
بسیاری از افراد تصور می‌کنند فرابورس بازاری جدا از بورس یا بازاری با اعتبار کمتر است، اما این برداشت دقیق نیست. بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ایران هر دو بازارهای رسمی و سازمان‌یافته بازار سرمایه هستند که طبق قوانین و مقررات مربوط فعالیت می‌کنند.
تفاوت اصلی بورس و فرابورس بیشتر به ساختار بازارها، شرایط پذیرش شرکت‌ها، الزامات اطلاعاتی و بخش‌های معاملاتی مربوط می‌شود.
بورس و فرابورس به زبان ساده
اگر بخواهیم خیلی ساده توضیح دهیم:
بورس اوراق بهادار تهران بازاری است که شرکت‌های پذیرفته‌شده در آن می‌توانند سهام خود را معامله کنند.
فرابورس ایران نیز بازاری سازمان‌یافته است که علاوه بر سهام شرکت‌ها، بستر معامله برخی دیگر از ابزارهای مالی و تأمین مالی شرکت‌ها را فراهم می‌کند.
در نتیجه:
بورس و فرابورس = دو بازار رسمی در ساختار بازار سرمایه ایران
نه اینکه:
بورس = رسمی
و
فرابورس = غیررسمی
چنین برداشتی اشتباه است.
مهم‌ترین تفاوت بورس و فرابورس چیست؟
مهم‌ترین تفاوت بورس و فرابورس را می‌توان در چند محور بررسی کرد:
| معیار | بورس اوراق بهادار تهران | فرابورس ایران |
|---|---|---|
| جایگاه | یکی از بازارهای اصلی بازار سرمایه | یکی از بازارهای اصلی بازار سرمایه |
| نوع فعالیت | معامله سهام و اوراق بهادار پذیرفته‌شده | معامله سهام، اوراق بهادار و ابزارهای مالی در بازارهای مربوط |
| شرایط پذیرش | دارای الزامات پذیرش مشخص | دارای بازارها و الزامات پذیرش متفاوت |
| ساختار بازار | دارای بازارها و تابلوهای مشخص | دارای بازارهای مختلف با ویژگی‌های متفاوت |
| شرکت‌های حاضر | شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس | شرکت‌های پذیرفته‌شده در فرابورس |
| ریسک سرمایه‌گذاری | وابسته به هر شرکت و نماد | وابسته به هر شرکت و نماد |
نکته مهم:
نمی‌توان فقط بر اساس بورسی یا فرابورسی بودن یک سهم درباره خوب یا بد بودن آن قضاوت کرد.
چرا شرکت‌ها وارد بورس یا فرابورس می‌شوند؟
یکی از اهداف اصلی بازار سرمایه، فراهم کردن امکان تأمین مالی شرکت‌ها است.
یک شرکت برای توسعه فعالیت‌های خود ممکن است به سرمایه بیشتری نیاز داشته باشد.
ورود به بازار سرمایه می‌تواند به شرکت کمک کند تا:
- سرمایه‌گذاران بیشتری جذب کند.
- منابع مالی مورد نیاز خود را تأمین کند.
- شفافیت اطلاعاتی بیشتری داشته باشد.
- امکان معامله سهام آن برای سرمایه‌گذاران فراهم شود.
شرکت‌ها بسته به شرایط خود و الزامات بازارهای مختلف، ممکن است در بورس یا فرابورس پذیرش شوند.
آیا شرکت‌های بورسی بهتر از شرکت‌های فرابورسی هستند؟
یکی از اشتباهات رایج بین سرمایه‌گذاران تازه‌کار این است که تصور می‌کنند:
هر سهم بورسی بهتر از هر سهم فرابورسی است.
این موضوع درست نیست.
محل معامله سهم به‌تنهایی معیار کافی برای ارزیابی یک شرکت نیست.
برای بررسی یک سهم باید عواملی مانند موارد زیر را بررسی کرد:
- سودآوری شرکت
- میزان درآمدها
- وضعیت صنعت
- مزیت رقابتی
- طرح‌های توسعه
- بدهی‌ها
- جریان نقدی
- ارزش‌گذاری سهم
- شرایط بازار
ممکن است یک شرکت فرابورسی از نظر عملکرد مالی شرایط مناسبی داشته باشد و یک شرکت بورسی با مشکلات مختلف مواجه باشد.
تفاوت شرایط پذیرش در بورس و فرابورس
یکی از تفاوت‌های مهم میان بورس و فرابورس، شرایط پذیرش شرکت‌هاست.
شرکت‌ها برای ورود به بازار سرمایه باید شرایط مشخصی را رعایت کنند.
این شرایط می‌تواند شامل مواردی مانند:
- وضعیت مالی شرکت
- سابقه فعالیت
- میزان شفافیت اطلاعاتی
- ساختار مدیریتی
- سرمایه شرکت
- الزامات گزارش‌دهی
باشد.
اما همه بازارهای بورس و فرابورس شرایط یکسانی ندارند.
در فرابورس نیز بازارهای مختلفی وجود دارد که هرکدام برای گروه‌هایی از شرکت‌ها و ابزارهای مالی طراحی شده‌اند.
بنابراین نمی‌توان گفت:
«ورود به بورس همیشه سخت‌تر از فرابورس است»
بلکه باید شرایط هر بازار را جداگانه بررسی کرد.
تفاوت نمادهای بورسی و فرابورسی
از نظر معامله برای سرمایه‌گذار، خرید سهام یک نماد بورسی یا فرابورسی تقریباً از مسیر مشابهی انجام می‌شود.
سرمایه‌گذار:
۱. وارد سامانه معاملاتی کارگزاری می‌شود.
۲. نماد موردنظر را جست‌وجو می‌کند.
۳. سفارش خرید یا فروش ثبت می‌کند.
۴. در صورت تطبیق سفارش‌ها، معامله انجام می‌شود.
برای مثال، سرمایه‌گذار تفاوت عملی زیادی در نحوه ثبت سفارش یک نماد بورسی و فرابورسی احساس نمی‌کند.
تفاوت اصلی بیشتر به بازار محل پذیرش، ساختار معاملاتی و مقررات مربوط بازمی‌گردد.
آیا دامنه نوسان بورس و فرابورس متفاوت است؟
شرایط معاملاتی مانند دامنه نوسان، حجم مبنا، توقف و بازگشایی نمادها و سایر مقررات معاملاتی ممکن است برای بازارها یا نمادهای مختلف متفاوت باشد.
این قوانین ثابت نیستند و ممکن است با تصمیم نهادهای مسئول تغییر کنند.
بنابراین هنگام بررسی یک نماد، باید آخرین مقررات معاملاتی مربوط به همان بازار و نماد بررسی شود.
تفاوت بازار پایه فرابورس با بورس چیست؟
بازار پایه یکی از بخش‌های فرابورس ایران است.
برخی سرمایه‌گذاران تصور می‌کنند:
فرابورس = بازار پایه
اما این تصور اشتباه است.
فرابورس شامل بازارها و بخش‌های مختلفی است و بازار پایه تنها یکی از بخش‌های آن محسوب می‌شود.
بازار پایه نیز ویژگی‌ها، مقررات و ریسک‌های خاص خود را دارد و سرمایه‌گذاری در نمادهای آن نیازمند بررسی دقیق‌تر است.
آیا خرید سهام فرابورسی ریسک بیشتری دارد؟
نمی‌توان یک حکم کلی صادر کرد.
ریسک یک سهم به عوامل متعددی بستگی دارد:
- وضعیت مالی شرکت
- صنعت فعالیت شرکت
- میزان نقدشوندگی
- کیفیت اطلاعات منتشرشده
- شرایط بازار
- قیمت خرید سرمایه‌گذار
البته برخی بازارها یا نمادها ممکن است به دلیل ویژگی‌های معاملاتی خود، ریسک‌های متفاوتی داشته باشند.
بنابراین:
فرابورسی بودن به معنی پرریسک بودن قطعی نیست.
اطلاعات بورس و فرابورس را از کجا بررسی کنیم؟
برای تحلیل یک شرکت، سرمایه‌گذار باید از منابع اطلاعاتی معتبر استفاده کند.
مهم‌ترین منابع عبارت‌اند از:
سامانه کدال
برای مشاهده:
- صورت‌های مالی
- گزارش‌های ماهانه
- اطلاعیه‌های مهم
- گزارش‌های مجامع
- افزایش سرمایه‌ها
سامانه معاملاتی
برای مشاهده:
- قیمت
- حجم معاملات
- سفارش‌ها
- وضعیت نماد
اطلاعات رسمی بورس و فرابورس
برای بررسی:
- پذیرش شرکت‌ها
- اطلاعیه‌های بازار
- مقررات و تغییرات معاملاتی
جدول خلاصه تفاوت بورس و فرابورس
| موضوع | بورس | فرابورس |
|---|---|---|
| نوع بازار | بازار رسمی سرمایه | بازار رسمی سرمایه |
| معامله سهام | دارد | دارد |
| ابزارهای مالی | دارد | دارد |
| شرکت‌های پذیرفته‌شده | شرکت‌های دارای شرایط پذیرش بورس | شرکت‌های پذیرفته‌شده در بازارهای فرابورس |
| ساختار | بازارهای مشخص بورس | بازارهای مختلف فرابورس |
| سرمایه‌گذاری | دارای ریسک | دارای ریسک |
| معیار انتخاب سهم | تحلیل شرکت و ارزش‌گذاری | تحلیل شرکت و ارزش‌گذاری |
اشتباهات رایج درباره بورس و فرابورس
فرابورس یعنی خارج از بورس
خیر.
فرابورس ایران یک بازار رسمی و سازمان‌یافته است.
همه سهم‌های بورس بهتر از فرابورس هستند
خیر.
کیفیت سهم به عملکرد شرکت و شرایط سرمایه‌گذاری بستگی دارد.
ورود به فرابورس یعنی شرکت ضعیف است
خیر.
شرکت‌ها بر اساس شرایط و الزامات بازارهای مختلف پذیرش می‌شوند.
معامله سهم فرابورسی سخت‌تر است
خیر.
سرمایه‌گذار معمولاً از همان مسیر کارگزاری برای معاملات استفاده می‌کند.
بورس یعنی فقط بورس تهران
در گفتار روزمره ممکن است چنین استفاده‌ای شود، اما در مفهوم گسترده، بورس‌ها و بازارهای مختلفی در ساختار بازار سرمایه وجود دارند.
پرسش‌های متداول
تفاوت بورس و فرابورس چیست؟
بورس و فرابورس هر دو بازارهای رسمی بازار سرمایه هستند، اما ساختار، بازارها، شرایط پذیرش و الزامات معاملاتی آن‌ها متفاوت است.
آیا فرابورس زیرمجموعه بورس تهران است؟
خیر. بورس تهران و فرابورس ایران دو بازار جداگانه در ساختار بازار سرمایه هستند.
آیا خرید سهام فرابورسی با سهام بورسی فرق دارد؟
از نظر ثبت سفارش و معامله، مسیر مشابه است؛ اما شرایط بازار، شرکت‌ها و مقررات ممکن است متفاوت باشد.
آیا سهام فرابورسی ارزان‌تر است؟
خیر. قیمت هر سهم به ارزش شرکت، عرضه و تقاضا و شرایط بازار بستگی دارد و ارتباط مستقیمی با بورسی یا فرابورسی بودن ندارد.
برای سرمایه‌گذاری بورس بهتر است یا فرابورس؟
هیچ پاسخ کلی وجود ندارد. انتخاب سهم باید بر اساس تحلیل شرکت، شرایط بازار و اهداف سرمایه‌گذار انجام شود.
ویکی‌های مرتبط در نبض بورس
برای درک بهتر جایگاه فرابورس، مطالعه این موضوعات پیشنهاد می‌شود:
