دولت چه اقداماتی انجام داد که باعث افزایش دو برابری بازگشت ارز صادراتی شد؟
طبق گزارش روزنامه اطلاعات یکی از اقداماتی که به منظور تقویت منابع ارزی کشور اتخاذ شده، آسان‌تر کردن فرآیند بازگشت ارز حاصل از صادرات است. آمارها حاکی از آن است که در پنج ماه گذشته، بازگشت ارز صادرکنندگان خرد نسبت به همین مدت در سال گذشته دو برابر افزایش یافته است.
علاوه بر این، از دی ۱۴۰۴، فرآیند بازگشت ارز صادراتی به صورت اسکناس تسهیل گردیده و بر اساس ماده ۱۱ قانون برنامه هفتم پیشرفت، امکان انجام مبادله مستقیم ارز بین صادرکنندگان و واردکنندگان به شرایط توافقی فراهم آورده شده تا صادرکنندگان بتوانند ارز خود را به راحتی به چرخه اقتصادی برگردانند. تجربیات سال‌های ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ نشان داد که در شرایطی که منابع نفتی شدیداً محدود شده است، ارز حاصل از صادرات غیرنفتی نقشی حیاتی در تأمین نیازهای ارزی کشور ایفا می‌کند و همین رویه اکنون نیز با همکاری دستگاه‌های ذی‌ربط دنبال می‌شود.
بانک مرکزی باید مکانیسم‌های مناسبی را برای پاسخگویی به این تقاضا ایجاد کند تا افراد به منظور حفظ ارزش دارایی‌های خود به بازار غیررسمی ارز مراجعه نکنند. راه‌اندازی اختیار معامله سکه و همچنین فراهم شدن مقدمات تأسیس صندوق‌های درآمد ثابت ارزی و سپرده‌های سرمایه‌گذاری خاص ارزی، از جمله اقداماتی است که به منظور ارائه ابزارهای رسمی برای پاسخ به این تقاضا انجام پذیرفته است.
تقاضای برای خروج سرمایه و تقاضاهای احتیاطی می‌توانند به‌طور چشمگیری نرخ ارز را در کوتاه‌مدت جابجا کنند. از این رو، بانک مرکزی با ارزیابی سناریوهای مختلف، برای شرایط گوناگون برنامه‌ریزی نموده و از سال گذشته نیز با افزایش ذخایر خود و ایجاد مسیرهای جایگزین و امن برای تسویه ارزی، خود را برای مواجهه با محدودیت‌های احتمالی آماده کرده است. به همین دلیل، اگرچه محدودیت‌هایی در حوزه صادرات وجود دارد، ولی جریان تأمین ارز برای واردات کماکان ادامه دارد و میزان تأمین ارز نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود ۱۵ درصد کاهش یافته، در حالی که کاهش واردات از این میزان بیشتر بوده است.
سیاست بانک مرکزی در زمینه عرضه ارز، تسهیل در بازگشت ارز صادراتی و ایجاد مسیرهای رسمی برای پاسخ به تقاضاهای احتیاطی می‌باشد تا ضمن مدیریت منابع ارزی، از انتقال تقاضا به بازار غیررسمی ممانعت شود.
همچنین باید به تفکیک میان «صادرات نفت»، «فروش نفت» و «وصول ارزهای نفتی» توجه داشت. محدود کردن صادرات نفت به هیچ عنوان به معنای متوقف شدن فروش آن یا وصول منابع حاصل از فروش‌های پیشین نیست و میان بارگیری محموله، فروش و وصول ارز پیوست‌های زمانی وجود دارد. لذا حتی اگر محدودیت‌هایی در صادرات و فروش ایجاد شود، منابع حاصل از فروش‌های قبلی همچنان می‌تواند برای تأمین ارز وارد چرخه اقتصادی شود. با وجود محدودیت‌های حاضر، حجم ارزهای نفتی وصول‌شده از سال‌های ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ بیشتر است و تجارب محدودیت‌های ارزی گذشته نیز نشان داده که با مدیریت صحیح منابع و استفاده از ارزهای حاصل از صادرات غیرنفتی، امکان حفظ تأمین ارز وجود دارد.
17302
