تراشههای ساخت هند راهی بازار جهانی شدند
هند سالها یکی از بزرگترین مراکز طراحی تراشه در جهان بود، اما بخش بزرگی از محصول نهایی بیرون از مرزهایش ساخته و بستهبندی میشد. اکنون دولت این کشور میگوید فاصله میان طراحی و تولید آرامآرام در حال کم شدن است. آشوینی وایشناو، وزیر الکترونیک و فناوری اطلاعات هند، در رویداد Semicon India 2026 اعلام کرد تراشههای طراحیشده و ساختهشده در این کشور وارد محصولاتی شدهاند که به بازارهایی مانند ژاپن، آلمان، سوئیس و حتی چین صادر میشوند.
این ادعا به معنای آن نیست که هند یکشبه به رقیب تایوان یا کره جنوبی تبدیل شده است. بخش مهم صادرات فعلی از واحدهای مونتاژ، آزمایش، نشانهگذاری و بستهبندی، موسوم به ATMP، میآید. با این حال، ورود محصول به بازارهای سختگیر نشانهای است که حلقههای پاییندست زنجیره میتوانند استاندارد کیفیت و قابلیت اطمینان مشتری جهانی را پاس کنند. مرحله بعدی، رساندن طراحی، تجهیزات، مواد، ساخت ویفر و بستهبندی به شبکهای منسجم در داخل کشور است.
از نیروی طراحی تا کارخانه واقعی
برتری سنتی هند نیروی مهندسی است. بسیاری از شرکتهای بزرگ نیمهرسانا مراکز طراحی و تحقیق در شهرهای این کشور دارند و مهندسان هندی روی محصولاتی کار میکنند که جای دیگری تولید میشوند. دولت میخواهد همین دانش به مالکیت فکری بومی، شرکت محصولمحور و در نهایت تولید داخلی تبدیل شود. وایشناو میگوید شرکتهای جهانی به دلیل اطمینان از حفاظت مالکیت فکری، طراحی کامل محصولات نیمهرسانا را بیشتر به هند میسپارند.
در مرحله نخست برنامه ملی، ۷۰ هزار مهندس طراحی آموزش دیدهاند؛ در حالی که هدف دهساله ۸۵ هزار نفر تعیین شده بود. حدود ۴۰۰ دانشکده مهندسی نیز به ابزارهای حرفهای EDA دسترسی پیدا کردهاند. این نرمافزارها برای طراحی، شبیهسازی و آمادهسازی تراشه پیش از ساخت ضروریاند و قیمت بالای آنها معمولاً مانع ورود دانشگاههای کوچک میشود. برخی طرحهای دانشجویی اکنون در آزمایشگاه نیمهرسانای موهالی به مرحله tape-out رسیدهاند؛ یعنی فایل نهایی برای ساخت نمونه آماده شده است.
آموزش طراح بهتنهایی کافی نیست. کارخانه تراشه به متخصص فرایند، نگهداری تجهیزات، شیمی مواد، کنترل آلودگی و بستهبندی پیشرفته نیاز دارد. برنامه Semicon 2.0 قرار است توجه را از طراحی منفرد به طراحی کل سامانه گسترش دهد. این تغییر مهم است، زیرا ارزش یک تراشه فقط در خود سیلیکون نیست؛ باید با نرمافزار، برد، حافظه، منبع تغذیه و محصول نهایی هماهنگ شود. کشوری که سامانه کامل میسازد، بخش بیشتری از ارزش و تجربه مشتری را نگه میدارد.
تجهیزاتی که معمولاً دیده نمیشوند
وزیر هند به بومیسازی یک تجهیز پیچیده Lam Research اشاره کرده و گفته این نخستین بار است که شرکت چنین کاری را خارج از آمریکا انجام میدهد. تجهیزات ساخت تراشه از دقیقترین ماشینهای صنعتی جهاناند و هر کارخانه به شبکه بزرگی از قطعهسازان، گازهای ویژه، مواد شیمیایی و خدمات کالیبراسیون وابسته است. اگر فقط ساختمان کارخانه در داخل باشد اما همه ماشینها و قطعات حساس وارد شوند، زنجیره در برابر تأخیر و محدودیت صادرات شکننده میماند.
کارخانه بزرگ Tata Electronics در دهلرا، ایالت گجرات، قرار است نخستین ویفر خود را در سال ۲۰۲۸ تحویل دهد. وایشناو گفته پروژههای ساخت بیشتری نیز در راهاند، هرچند نام و تعداد مشخصی اعلام نکرده است. فاصله تا ۲۰۲۸ یادآور زمانبر بودن این صنعت است. ساخت اتاق پاک، نصب تجهیزات، رسیدن به بازده تولید و گرفتن تأیید مشتری چند سال طول میکشد. افتتاح ساختمان با تولید اقتصادی تراشه یکسان نیست.
بازده یا yield تعیین میکند چه تعداد از تراشههای هر ویفر سالماند. کارخانه جدید ممکن است در ابتدا تعداد زیادی قطعه معیوب داشته باشد و هزینه هر تراشه بالا بماند. رسیدن به بازده قابل رقابت نیازمند هزاران اصلاح کوچک و تجربه عملی است؛ دانشی که از روی نقشه خریداری نمیشود. به همین دلیل، همکاری با شرکتهای باسابقه و آموزش نیرو در خطوط موجود به اندازه یارانه مالی اهمیت دارد.
صادرات؛ آزمون کیفیت و نه فقط عدد فروش
ارسال قطعه به ژاپن، آلمان و سوئیس برای هند ارزش نمادین دارد، زیرا مشتریان صنعتی این بازارها معیارهای سختی درباره ردیابی، عمر و یکنواختی تولید دارند. یک محموله موفق کافی نیست؛ تأمینکننده باید ماهها و سالها کیفیت ثابت، تحویل بهموقع و پاسخ به خرابی را حفظ کند. اگر قطعه در خودرو، تجهیزات پزشکی یا زیرساخت استفاده شود، تغییر کوچک در فرایند نیز باید مستند و تأیید شود. صادرات پایدار، مدرسهای برای انضباط تولید است.
برنامه نیمهرسانای هند با هدفهای هوش مصنوعی و تولید الکترونیک نیز پیوند خورده است. قطعات پیچیده سرور در پونا ساخته میشوند و سازندگان جهانی سرور برای تولید محلی ابراز علاقه کردهاند. این اتصال میتواند تقاضای داخلی مطمئنی برای تراشه و بستهبندی بسازد. کارخانه بدون مشتری بزرگ با خطر ظرفیت خالی روبهرو است؛ در مقابل، بازار تجهیزات مخابراتی، خودرو، لوازم خانگی و سرور هند حجم لازم برای یادگیری تولید را فراهم میکند.
انتخاب نوع تراشه نیز تعیینکننده است. ورود مستقیم به پیشرفتهترین گرههای ساخت، سرمایه و ریسک بسیار بالایی دارد، در حالی که تراشههای توان، حسگر، کنترلگر و قطعات آنالوگ با فناوری قدیمیتر همچنان بازار بزرگی دارند. خودرو برقی، شبکه برق و کارخانه هوشمند به همین قطعات نیازمندند. تمرکز بر حوزهای که تقاضای داخلی، طراحی محلی و تولید قابل دستیابی را کنار هم قرار دهد، میتواند منطقیتر از رقابت نمادین برای کوچکترین عدد نانومتر باشد.
با وجود فرصت، رقابت منطقهای شدید است. آمریکا، اتحادیه اروپا، ژاپن و کشورهای آسیای شرقی بستههای حمایتی میلیاردی ارائه میدهند. سرمایهگذار فقط اندازه یارانه را نمیسنجد؛ برق پایدار، آب فوقخالص، زمان ترخیص تجهیزات، ثبات مقررات و دسترسی به نیروی ماهر را مقایسه میکند. کارخانه تراشه نمیتواند خاموشی طولانی یا تغییر ناگهانی تعرفه را تحمل کند. هر تأخیر در نصب ماشین گرانقیمت، بازگشت سرمایه را عقب میاندازد.
وایشناو هشدار داده بیثباتی اقتصاد جهانی و تحولات زنجیره تأمین میتوانند جریان سرمایه را مختل کنند. همین نکته نشان میدهد سیاست خودکفایی مطلق واقعبینانه نیست. هیچ کشور بزرگی تمام مواد، ابزار و مالکیت فکری یک تراشه مدرن را بهتنهایی تولید نمیکند. هدف عملیتر، داشتن سهمی ضروری و قابل اعتماد در شبکه جهانی است؛ سهمی که در زمان بحران حذفپذیر نباشد و امکان رشد شرکتهای داخلی را فراهم کند.
عبور هند از خدمات طراحی به صادرات قطعه، قدمی واقعی اما ابتدایی است. سنجش موفقیت در سالهای آینده با تعداد تفاهمنامهها یا مبلغ یارانه ممکن نیست؛ باید دید کارخانهها چه بازدهی دارند، چه مقدار ارزش داخلی ایجاد میشود و چند محصول با مالکیت فکری هندی در بازار جهانی دوام میآورند. نخستین ویفر دهلرا در ۲۰۲۸ میتواند نقطه عطف باشد، اما اکوسیستم زمانی بالغ میشود که صادرات امروز به سفارش تکراری فردا تبدیل شود.
منبع: Financial Express
