اعلامیه حائز اهمیت وزارت راه برای درخواستدهندگان مسکن ملی / زمان تعیین تحویل واحدها مشخص گردید
جدیدترین آمارها از پروژههای نهضت ملی مسکن، نشاندهنده ساخت ۷۵۷ هزار واحد است که ۲۱۹ هزار واحد از این تعداد در دوره دولت چهاردهم به مرحله سازندگی رسیدهاند. همچنین پیشرفت پروژههای انبوهسازی از ۲۱ درصد به بیش از ۵۲ درصد رشد کرده است؛ بر همین اساس، وزیر راه و شهرسازی بارها تأکید کرده که توزیع واحدها باید به همراه خدمات زیربنایی و روبنایی صورت پذیرد.
ایسنا به نقل از منابع خود نوشت که حدود یک ماه پیش سقف تسهیلات واحدهای نهضت ملی مسکن از ۶۵۰ میلیون تومان به ۸۵۰ میلیون تومان افزایش یافته است؛ اگرچه تخمینها حاکی از آن است که این بودجه برای تکمیل واحدها ناکافی است و بر اساس نظر کارشناسان، نیاز به منابع پایدار با نظر به محدود بودن توان مالی خریداران وجود دارد.
مدیرکل راه و شهرسازی استان تهران اخیراً هزینه ساخت واحدهای ۱۰۰ متری در پروژه نهضت ملی مسکن را به حدود ۲.۵ میلیارد تومان تخمین زده است.
در این میان، مسکن حمایتی در دولت چهاردهم از مراحل اولیه تأمین زمین و تعریف پروژه به سمت تکمیل و تحویل واحدها پیش رفته است؛ به طوری که بر اساس آمارهای جدید وزارت راه و شهرسازی، از زمان شروع طرحهای ملی و حمایتی مسکن، برای ۸۳۱ هزار متقاضی واجد شرایط پروژههایی در اراضی دولتی تعریف شده و عملیات ساخت بیش از ۷۵۷ هزار واحد آغاز گردیده که ۸۰ هزار واحد نیز در دولت چهاردهم به مرحله اتمام رسیده است. با این حال، افزایش هزینههای ساخت که در برخی برآوردهای بخش خصوصی به حدود متری ۴۰ میلیون تومان رسیده، هنوز یکی از جدیترین چالشها برای این طرح است.
۸۳۱ هزار متقاضی در مسیر خانهدار شدن
مسکن حمایتی برای دولت چهاردهم تنها به معنای یک عدد ثبتشده در سامانه نیست؛ بلکه این فرآیند شامل زنجیرهای از اقدامات از تأمین زمین، صدور پروانه، تأمین مالی، ساخت، ایجاد زیرساخت و در نهایت تحویل واحد مسکونی میباشد.
طبق آخرین اطلاعات منتشرشده از وزارت راه و شهرسازی، از سال ۱۳۹۸ تا کنون برای ۸۳۱ هزار متقاضی واجد شرایط در اراضی دولتی، عمدتاً با استفاده از الگوی اجارهای ۹۹ ساله، پروژههایی تعریف گردیده است.
از کل پروژههای تعریف شده، عملیات ساخت بیش از ۷۵۷ هزار واحد آغاز شده که ۲۱۹ هزار واحد آن مربوط به دوره دولت چهاردهم است. به علاوه، تاکنون حدود ۳۱۲ هزار پروانه ساختمانی برای واحدهای حمایتی صادر شده است.
این در حالی است که آمار دیگری که به تازگی از سوی وزارت راه و شهرسازی منتشر شده، تعداد پروانههای صادر شده برای پروژههای نهضت ملی مسکن را ۷۶۳ هزار و ۷۰۳ واحد اعلام میکند؛ اختلاف این دو عدد ناشی از تفاوت دامنه آماری «واحدهای حمایتی» با «کل پروژههای نهضت ملی مسکن» است.
پیشرفت فیزیکی از ۲۱ به بیش از ۵۲ درصد رسید
براساس آخرین آمار منتشرشده، پروژههای انبوهسازی نهضت ملی مسکن در اراضی ۹۹ ساله به پیشرفت فیزیکی ۵۲.۱ درصد دست یافتهاند. این رقم در ابتدای فعالیت دولت چهاردهم حدود ۲۱.۳ درصد بود؛ بنابراین در طی دو سال از فعالیت این دولت، پیشرفت فیزیکی پروژهها بیش از ۳۰ واحد درصد افزایش داشته است.
وزارت راه و شهرسازی پیش از این اعلام کرده بود که از مجموع تقریباً ۹۲۰ هزار واحد در حال ساخت، ۵۲۸ هزار واحد در قالب پروژههای انبوهسازی قرار دارد که پیشرفت آنها به حدود ۵۱ درصد رسیده است.
در شهرهای جدید که از مراکز اصلی اجرای نهضت ملی مسکن محسوب میشوند، پیشرفت فیزیکی پروژهها تا پایان خردادماه به ۴۰.۸ درصد رسیده است. در این بخش نزدیک به ۱۴۰ هزار واحد دارای پروانه ساختمانی شناسایی شده و بیش از ۱۲۰ هزار واحد نیز از تسهیلات بانکی بهرهمند گردیدهاند.
با وجود انتقادها به سرعت اجرای طرح، یکی از نکات قابل توجه کارنامه دولت چهاردهم افزایش تعداد واحدهای تکمیلشده است.
بر اساس آمار وزارت راه و شهرسازی، از سال ۱۳۹۸ تا کنون مجموعاً ۱۰۱ هزار واحد مسکن حمایتی تکمیل شده که حدود ۸۰ هزار واحد آن در دولت چهاردهم به مرحله اتمام و تحویل رسیده است. در واقع، بخش عمدهای از واحدهای تکمیلشده این طرح در طی دو سال فعالیت دولت چهاردهم به نتیجه رسیدهاند.
وزارت راه و شهرسازی به هدف خود برای پایان شهریورماه امسال افتتاح ۱۳۴ هزار واحد مسکونی در قالبهای مختلف را در نظر دارد که از این تعداد، ۳۲ هزار و ۳۵۰ واحد مربوط به نهضت ملی مسکن میباشد. همچنین افتتاح واحدهای مسکن مهر، بافتهای فرسوده و خودمالکی شهری و روستایی نیز درنظر گرفته شده است.
نهضت ملی مسکن زیر سایه افزایش هزینه ساخت
از دیگر سو، هزینههای ساخت یک چالش جدی به شمار میرود؛ متغیری که میتواند میزان پیشرفت پروژهها و نیاز متقاضیان به آورده مالی را تحت تأثیر قرار دهد.
حمیدرضا فربودمنش، خزانهدار انجمن انبوهسازان مسکن و ساختمان استان تهران، اخیرا بیان کرد که هزینه واقعی ساخت پروژههای مسکن اجتماعی و طرحهایی نظیر نهضت ملی مسکن با استفاده از اسکلت بتنی و بر مبنای قیمتهای اردیبهشت ۱۴۰۵، بدون احتساب برخی تجهیزات نظیر کابینت و شیرآلات، به حداقل ۴۰ میلیون تومان به ازای هر مترمربع مفید رسیده است. این رقم در محاسبات کلی حدود ۳۲ میلیون تومان برای هر مترمربع برآورد شده است.
این اعداد در شرایطی مطرح میشوند که پیشتر هزینه ساخت این واحدها با ارقام پایینتری پیشبینی میشد. افزایش قیمت مصالح، دستمزد و سایر نهادههای ساختمانی فاصله میان قیمت قراردادهای اولیه و هزینه واقعی ساخت را به طرز قابل توجهی افزایش داده است.
از طرف دیگر، رضا خالقی، مدیرکل راه و شهرسازی استان تهران، نیز پیشتر هزینه نهایی برخی واحدهای نهضت ملی مسکن را با احتساب تسهیلات بانکی بهطور متوسط حدود ۲.۵ میلیارد تومان برای یک واحد ۱۰۰ متری اعلام کرده بود.
وام ۸۵۰ میلیون تومانی برای تسریع پیشرفت پروژهها
در چنین زمینهای، افزایش سقف تسهیلات ساخت بهعنوان یکی از ابزارهای دولت جهت کاهش فشار مالی بر متقاضیان تلقی میشود.
ابتدا سقف تسهیلات ساخت نهضت ملی مسکن در دولت چهاردهم به ۶۵۰ میلیون تومان افزایش و سپس به ۸۵۰ میلیون تومان ارتقا یافت. رئیس بنیاد مسکن نیز از تصمیمات شورای عالی مسکن بهمنظور افزایش سقف تسهیلات برای واحدهایی با پیشرفت فیزیکی بالا به ۸۵۰ میلیون تومان خبر داد.
علاوه بر افزایش سقف وام، دوره مشارکت مدنی تسهیلات نیز به ۶۰ ماه تمدید شده و برای کاهش فشار پرداختی به خانوارها، سقف اقساط دو سال نخست به حدود ۵ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان تعیین شده است.
با این حال، افزایش وام به تنهایی نمیتواند مشکل تأمین مالی را حل کند؛ زیرا با هزینههای ساختمانی که در برخی برآوردها به متری ۴۰ میلیون تومان رسیده، تسهیلات ۸۵۰ میلیون تومانی تنها قادر است بخشی از هزینههای ساخت یک واحد مسکونی را پوشش دهد.
خانه بدون مدرسه و آب و برق کامل نیست
یکی از تغییرات مدنظر فرزانه صادق – وزیر راه و شهرسازی دولت چهاردهم – توجه همزمان به زیرساختهای ضروری برای سکونت است؛ زیرا ساخت مسکن بدون تأمین آب، برق، فاضلاب، مدرسه، درمانگاه و سایر خدمات شهری، نمیتواند به معنای واقعی «تأمین مسکن» قلمداد شود.
در همین راستا، حداقل ۲۲ هزار میلیارد تومان برای تأمین خدمات زیربنایی و روبنایی پروژههای مسکن در نظر گرفته شده و بیش از ۲۰۰ مدرسه در حیطه اجرا شده پروژههای مسکن احداث شده است.
این رویکرد از این منظر اهمیت دارد که تجربه برخی پروژههای مسکن حمایتی در سالهای گذشته نشان میدهد فاصله زمانی بین اتمام ساختمان و آماده شدن زیرساختهای شهری میتواند به یکی از موانع اصلی سکونت متقاضیان تبدیل شود.
از مسکن روی کاغذ تا خانهای برای زندگی
کارنامه دولت چهاردهم در حوزه مسکن حمایتی در حال حاضر نشاندهنده این است که ۸۳۱ هزار متقاضی واجد شرایط وجود دارند و بیش از ۷۵۷ هزار واحد ساخت آنها آغاز شده است. از این تعداد، ۲۱۹ هزار واحد مربوط به دوران دولت چهاردهم است و برای ۳۲۱ هزار واحد پروانه ساختمانی صادر گردیده است. در این دولت، پروژههای انبوهسازی از ۲۱ درصد به پیشرفت ۵۲.۱ درصد رسیده و بهطور تقریبی ۸۰ هزار واحد در دولت چهاردهم به اتمام رسیده است.
با این حال، افزایش شدید هزینه ساخت و فاصله میان توان مالی خانوارها با قیمت نهایی واحدها، همچنان پرسش اصلی درباره آینده این طرح باقی مانده است. اگرچه افزایش تسهیلات به ۸۵۰ میلیون تومان و تأمین اعتبار زیربنایی میتواند بخشی از این فشار را کاهش دهد، اما بر مبنای رشد هزینههای ساخت، استمرار پروژهها نیازمند منابع مالی پایدار، تعدیل متناسب قیمت قراردادها و کاهش سهم آورده نقدی خانوارها است.
در نهایت، آزمون اصلی سیاست مسکن حمایتی دولت چهاردهم فراتر از مجرد شمارش واحدهای تعریفشده یا حتی واحدهای در حال ساخت، زمانی محقق میشود که واحدهای ساختهشده با هزینهای معقول برای خانوارهای هدف، همراه با فراهم کردن مدرسه، آب، برق، حملونقل و سایر خدمات شهری، به خانهای قابل سکونت تبدیل شوند؛ به معنای این است که این روند از «زمین و فونداسیون» آغاز میشود و باید به روشن شدن چراغ یک خانه ختم شود.
۲۲۳۲۲۵
