شاهد صحنه‌ای اندوهناک بودیم؛ گزارشی از فرانس ۲۴ درباره یورش اسرائیل به مکان مقدس یهودیان/«چگونه ممکن است یک بنای کوچک در یک کوچه مسدود در تهران مورد هدف قرار گیرد»
خبرگزاری فرانس ۲۴ در گزارشی اشاره کرد که کنیسه رفیع‌نیا در تهران، قبل از تخریب در حمله هوایی اسرائیل در تاریخ ۷ آوریل، نمادی مهم از یکی از بزرگترین جوامع یهودی خارج از اسرائیل در خاورمیانه به شمار می‌رفت. طبق اظهارات یک نمازگزار و یک کارشناس آشنا با جامعه فعال یهودیان در ایران، این کنیسه چیزی فراتر از یک مکان دعا و عبادت بود.
به گزارش شفقنا، مرجان در حالی که در روز ۷ آوریل به کوچه ملک، نزدیک به مرکز تهران، رسید که هنوز هوا تاریک بود. چند دقیقه قبل، در حدود ساعت ۳:۳۰ بامداد، یکی از دوستانش او را از خواب بیدار کرده و خبر داد که کنیسه رفیع‌نیا دچار ۳ حمله هوایی از سوی اسرائیل شده است. او با چشمان خود مشاهده کرد که صفحاتی از کتاب‌های مقدس به طور پراکنده در خیابان‌ها افتاده است.
سازنده کنیسه رفیع‌نیا کیست؟
مرجان به خاطر می‌آورد: «من به سرعت به محل وقوع حادثه رفتم. کنیسه و ساختمان کناری به‌طور کامل ویران شده بودند. نیروهای اورژانس به همراه هلال احمر، بسیج و داوطلبان با جلیقه‌های نشان‌دار سپاه پاسداران در حال پاکسازی و کمک به وضعیت بودند. صفحاتی از کتاب‌های مقدس تا خیابان‌های مجاور پخش شده بود.»
صحنه بسیار دلخراش و غم‌انگیزی بود. مرجان توضیح داد که ساکنانی که تنها چند ساعت قبل به دلیل ترس از خانه‌های خود فرار کرده بودند، حالا برای بازیابی «آنچه از زندگی‌شان باقی مانده» به منطقه بازمی‌گشتند. همسایگانی که سال‌ها با محبت از ما استقبال کرده و در مسیر کنیسه ما را همراهی می‌کردند، اکنون در حالت اضطراب و گریه نظاره‌گر ویرانی تمام دارایی‌هایشان بودند.
کنیسه رفیع‌نیا، واقع در انتهای یک کوچه دنج، بیش از یک مکان برای عبادت بود؛ این کنیسه به‌عنوان سنگ‌بنای یک جامعه فعال و پویا عمل می‌کرد. این ساختمان تاریخی که قدمتی به دوران پهلوی اول دارد، از سال ۱۹۵۸ به‌دست مالک آن، عبدالرحمن رفیع‌نیا، به جامعه یهودیان واگذار شد. این مکان محل برگزاری مراسم مذهبی و جلسات انجمن فارغ‌التحصیلان یهودی ایران بود که مرجان نیز یکی از اعضای آن به شمار می‌آید.
نجات طومارهای قدیمی تورات
به شکلی معجزه‌آسا، در زمان وقوع حمله هیچ فردی در کنیسه رفیع‌نیا حضور نداشت. اما این آرامش تنها موقتی بود، زیرا مرجان و همراهانش به زودی متوجه شدند که طومارهای قدیمی تورات در دل آوار دفن شده‌اند و این موضوع آنها را به تلاش برای نجات آنها ترغیب کرد.
مرجان می‌گوید: «ما کوشش کردیم چند کتاب مقدس را بازیابی کنیم. البته، ما متخصص نبودیم و به محل حادثه راهی برای ورود نداشتیم، اما تا جایی که می‌توانستیم کتاب‌ها را از کوچه و خیابان جمع‌آوری کردیم.»
مسئولان کنیسه خواستار توقف عملیات حفاری شدند که رئیس تیم نجات با آن موافقت کرد. اعضای جامعه به مدت ۵ روز در انتظار ماندند تا سرانجام طومارهای مقدس، بیشتر بدون آسیب، پیدا شوند. این کشف که آنها در جعبه‌های چوبی محکم خود محفوظ مانده‌اند، مایه آرامش خاطر بود.
نارسیس م. سهرابی، محقق برنامه‌ریزی شهری که سال‌های متمادی را به مطالعه فضاهای جامعه یهودیان در تهران اختصاص داده است، وضعیت پیش‌آمده را به سختی قابل باور دانست: «من در شگفتم. چطور ممکن است یک ساختمان کوچک و ساده که تقریباً نامرئی در یک کوچه بن‌بست در قلب تهران قرار دارد، هدف حمله قرار گرفته باشد؟»
بیانیه ارتش اسرائیل درباره حمله به کنیسه رفیع‌نیا
ارتش اسرائیل به سرعت مسئولیت این حملات را به عهده گرفت. در گزارشی که در روزنامه تایمز اسرائیل منتشر شد، ارتش اسرائیل ادعا کرد که یکی از مقام‌های ارشد نیروهای مسلح ایران، یعنی قرارگاه خاتم الانبیا، را هدف قرار داده و تأیید کرد که کنیسه به‌عنوان آسیب جانبی مورد ضربه قرار گرفته است.
در این بیانیه اعلام شد: «ارتش اسرائیل از آسیب جانبی به کنیسه ابراز تاسف می‌نماید» و تأکید کرد که از «مهمات دقیق» استفاده کرده و تدابیری برای کاهش خطرات غیرنظامی به کار گرفته است.
ایران، میزبان بزرگترین جامعه یهودیان پس از اسرائیل
با وجود اینکه ایران تنها حدود ۱۰ هزار یهودی را در خود جای داده، هنوز نیز بزرگترین جامعه یهودیان خارج از اسرائیل محسوب می‌شود. یهودیت در ایران به‌طور رسمی در قانون اساسی جمهوری اسلامی به رسمیت شناخته شده و این جامعه دارای کنیسه‌ها، مدارس و نماینده مجلس مشخصی است.
۲۳۳۲۱۷
