گاز اروپا ناگهان دو برابر شد، هرمز غرب را وارد بحران کرد؟
به گزارش نبض بورس، قیمت گاز طبیعی در بازارهای اروپا و آمریکا در پی تشدید تنشهای ژئوپلیتیکی و اختلال در مسیرهای انتقال انرژی، ۱۰۰ درصد افزایش یافته است. گزارشها حاکی است بستهشدن تنگه هرمز و تغییر مسیر کشتیهای حامل انرژی، بازار گاز طبیعی مایع (LNG) را با شوک بیسابقهای مواجه کرده و چشمانداز بحران انرژی در غرب را تیرهتر کرده است.
گاز طبیعی؛ شاخص سلامت اقتصاد غرب
گاز طبیعی یکی از مهمترین شاخصهای سلامت اقتصادی در اروپا و آمریکاست؛ زیرا:
-
بخش بزرگی از تولید برق اروپا به گاز وابسته است.
-
صنایع انرژیبر مانند فولاد، پتروشیمی و کود شیمیایی به گاز متکیاند.
-
هزینه گرمایش خانوارها مستقیماً از قیمت گاز تأثیر میپذیرد.
بر اساس گزارش Bloomberg، افزایش نگرانیها از اختلال در عرضه انرژی خاورمیانه و رشد تقاضا برای گاز طبیعی مایعشده (LNG)، قیمتها را در حوزه آتلانتیک دو برابر کرده است.
وابستگی اروپا به ثبات خلیج فارس
بخش مهمی از گاز مصرفی اروپا از مسیرهایی تأمین میشود که به ثبات منطقه خلیج فارس وابستهاند. پس از جنگ اوکراین و کاهش واردات از روسیه، اروپا وابستگی بیشتری به LNG پیدا کرده است.
به گفته تحلیلگران بلومبرگ، تشدید بحرانهای ژئوپلیتیکی و افزایش ریسکهای امنیتی در مسیرهای انتقال انرژی عامل اصلی این جهش ۱۰۰ درصدی قیمت گاز بوده است.
کارشناسان اقتصادی هشدار میدهند:
-
این رشد قیمت فشار مضاعفی بر اقتصاد شکننده اروپا وارد میکند.
-
تورم انرژی میتواند روند کاهش نرخ بهره در غرب را متوقف کند.
-
آمریکا نیز در برابر تحولات خلیج فارس در موضع آسیبپذیرتری قرار میگیرد.
تأثیر مستقیم بستهشدن تنگه هرمز
گزارشها نشان میدهد افزایش قیمت گاز در اقیانوس اطلس مستقیماً با بستهشدن تنگه هرمز مرتبط است؛ گذرگاهی که یکی از حیاتیترین مسیرهای انتقال انرژی جهان محسوب میشود.
پس از اعلام رسمی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مبنی بر بستهبودن این آبراه، شرکتهای بزرگ کشتیرانی جهان از عبور کشتیهای خود جلوگیری کردند؛ از جمله:
-
Maersk
-
MSC
-
CMA CGM
-
Hapag-Lloyd
این شرکتها کشتیهای خود را به مناطق امن فراخوانده و مسیرهای جایگزین را فعال کردهاند.
افزایش هزینه حملونقل؛ شوک دوم به بازار انرژی
در نتیجه این تصمیمها، نفتکشها و کشتیهای حامل LNG مجبور شدهاند مسیر خود را به سمت دماغه امیدنیک تغییر دهند.
این تغییر مسیر:
-
حداقل ۱۰ روز به زمان سفر اضافه میکند
-
هزینه حملونقل را تا ۳۰ درصد افزایش میدهد
-
موجب کاهش عرضه کوتاهمدت در بازارهای اروپایی میشود
این عامل، علاوه بر اختلال عرضه، فشار مضاعفی بر قیمتها وارد کرده است.
چشمانداز ماههای آینده؛ بحران انرژی در راه است؟
بلومبرگ پیشبینی کرده با توجه به:
-
وابستگی شدید اروپا به LNG
-
نبود جایگزین فوری برای نفت و گاز خلیج فارس
-
ادامه تنشهای ژئوپلیتیکی
روند صعودی قیمت گاز میتواند در ماههای آینده نیز ادامه یابد.
اگر این وضعیت تثبیت شود، پیامدهای احتمالی شامل موارد زیر خواهد بود:
-
افزایش دوباره تورم در اروپا و آمریکا
-
فشار بر صنایع و کاهش رشد اقتصادی
-
احتمال رکود تورمی در برخی اقتصادهای غربی
-
افزایش هزینه قبوض انرژی برای خانوارها
نکته مهم؛ خطر موج دوم تورم جهانی
افزایش همزمان قیمت نفت و گاز، خطر شکلگیری موج دوم تورم انرژی را تقویت کرده است. تجربه سالهای ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ نشان داد شوک انرژی میتواند به سرعت به قیمت مواد غذایی، حملونقل و کالاهای اساسی منتقل شود.
در صورتی که تنگه هرمز برای مدت طولانی بسته بماند، بازار انرژی جهان وارد مرحلهای از بیثباتی خواهد شد که مدیریت آن برای بانکهای مرکزی بسیار دشوار است.
جمعبندی
دو برابر شدن قیمت گاز طبیعی تنها یک نوسان مقطعی نیست؛ بلکه نشانهای از ریسک فزاینده در بازار جهانی انرژی است. بستهشدن تنگه هرمز، تغییر مسیر کشتیها و افزایش هزینه حملونقل، زنجیره تأمین انرژی غرب را تحت فشار قرار داده و احتمال تشدید بحران انرژی در اروپا و آمریکا را افزایش داده است
