رتبه اعتباری چه تاثیری بر نوع ضامن دارد؟
در سیستم بانکداری امروزی، رتبه اعتباری نقش تعیینکنندهای در شرایط دریافت تسهیلات، بهویژه نوع و تعداد ضامن، ایفا میکند. هرچه رتبه اعتباری شما بالاتر باشد، نشاندهنده آن است که در بازپرداخت تعهدات مالی خود عملکرد بهتری دارید. بنابراین، بانکها راحتتر به شما وام میدهند و درباره ضامن سختگیریهای کمتری اعمال میکنند. اگر میخواهید بدانید رتبه اعتباری چه تأثیری برای نوع و تعداد ضامن دارد، مطالعه این مطلب را به شما پیشنهاد میکنیم.
رتبه اعتباری چیست و چرا اهمیت دارد؟
رتبه اعتباری یک شاخص عددی بین ۰ تا ۹۰۰ است که نشان میدهد شما تا چه اندازه در انجام تعهدات مالی خود دقیق و منظم عمل میکنید. سامانه اعتبارسنجی بانک مرکزی، باتوجهبه اطلاعات تسهیلاتی که از بانکها و مؤسسات مالی دریافت کردهاید، رتبه اعتباری شما را محاسبه میکند. این اطلاعات شامل سوابق بانکی و رفتار مالی شما ازجمله خوشحسابی در بازپرداخت اقساط وام، نداشتن چک برگشتی و بدهیهای معوق است.
رتبه اعتباری بانکی برای دریافت وام به بانک کمک میکند ریسک بازپرداخت اقساط از جانب متقاضی را ارزیابی کند. هرچه رتبه اعتباری فرد بالاتر باشد، خوشحسابتر تلقی میشود و بنابراین، شرایط وامگرفتن برای او راحتتر خواهد بود.
رتبه اعتباری چگونه محاسبه میشود؟
برای محاسبه رتبه اعتباری بانک مرکزی از یک سری الگوریتمهای استاندارد استفاده میکند. برخی از عواملی که بر این رتبه تأثیر میگذارند عبارتاند از:
- نحوه بازپرداخت اقساط: اگر اقساط را بهموقع پرداخت نکرده باشید، امتیاز منفی دریافت میکنید.
- چکهای برگشتی: هر چک برگشتی بهشدت رتبه را کاهش میدهد و برای رفع سوءاثر آن زمان زیادی لازم است.
- ضمانتها: اگر قبلاً ضامن کسی شدهاید که بدحسابی کرده است، رتبه شما تحتتأثیر قرار میگیرد.
- بدهیهای مالی: هر بدهی پرداختنشده به سازمان مالیاتی، گمرک و نظایر آنها، رتبه اعتباریتان را کاهش میدهد.
- تعداد قراردادهای جاری: داشتن وامهای متعدد نشاندهنده بدهی بالا است و رتبه اعتباری شما را پایین میآورد.
اگر نمیدانید رتبه اعتباریتان چیست، برای استعلام آن میتوانید به پلتفرمهایی مثل وبسایت رده مراجعه کنید. بانک مرکزی سامانه مستقیم برای استعلام رتبه اعتباری ندارد و این خدمات را برعهده پلتفرمهای دیجیتال مجاز قرار داده است. وبسایتهای معتبری مانند رده با اتصال به بانک مرکزی، مجوز لازم برای ارائه گزارش آنلاین رتبه اعتباری را در اختیار دارند. برای دریافت این گزارش، کد ملی و شماره تلفنهمراه شما کافی است.
سطوح مختلف رتبه اعتباری و تأثیر آنها بر نوع ضامن
رتبه اعتباری افراد در سیستم بانکی ایران، به پنج سطح A، B، C، D و E تقسیم میشود که هریک از آنها خودشان به سه سطح مختلف دستهبندی میشوند:
سطح A؛ ریسک بسیار پایین
نمره این سطح از ۶۴۰ تا ۹۰۰ است.
اگر دارای این سطح از رتبه اعتباری هستید، خوشحساب با سابقه عالی نامیده میشوید. شما بدون هیچ مشکلی وامهای بدون ضامن را دریافت میکنید و اگر وامی بخواهید که نیاز به ضامن دارد، شرایط ضمانت برای شما کاملاً ساده است. برای مثال، اگر متقاضی تسهیلاتی هستید که مبلغ آن سنگین است و نیاز به دو ضامن دارد، ممکن است بانک یک ضامن هم از شما قبول کند. گاهی ممکن است حتی نوع ضامن را تغییر دهند و بهجای ضامن شخص، چک و سفته بگیرند.
سطح B؛ ریسک پایین
نمره این سطح از ۵۸۰ تا ۶۳۹ است.
اگر در بعضی از معیارهای رتبه اعتباری کاستیهای جزئی داشته باشید، سطح B به شما تعلق میگیرد. برای مثال، ممکن است برخی از اقساط را با تأخیر پرداخت کرده باشید. در چنین شرایطی، وام به شما میدهند اما نوع و تعداد ضامن و وثیقه چندان تغییر نمیکند. حتی ممکن است ترکیبی از چک و ضامن برای وام شما نیاز باشد. درباره وامهای بدون ضامن هم احتمالاً با امضای چک الکترونیک (مثل وام برآیند چک یار در ویپاد) بتوانید وام دریافت کنید.
خبر خوب اینکه ارتقای رتبه اعتباری از این سطح کار سختی نیست. شما میتوانید گزارش اعتباری خود را بررسی کنید و پارامترهایی را که امتیازتان کم است بهبود بخشید. برای مثال، اگر اقساط معوق دارید پرداخت کنید و مدتی خوشحساب بمانید تا به سطح A برسید.
سطح C؛ ریسک متوسط
نمره این سطح از ۵۲۰ تا ۵۷۹ است.
اگر رتبه اعتباری شما در سطح C قرار دارد، تقریباً بدحساب تلقی میشوید. بنابراین، برای وامگرفتن با چالشهای بیشتری روبهرو هستید و شرایط وامهای ضامندار برایتان راحت نخواهد بود. برای نمونه، ممکن است برای وامی که فقط یک ضامن نیاز دارد، از شما بخواهند ضامنهای بیشتری را معرفی کنید. سقف وام برایتان محدود است و وامهای بدون ضامن هم احتمالاً تا ارتقای رتبه اعتباریتان به شما تعلق نمیگیرد.
سطح D؛ ریسک بالا
نمره این سطح از ۴۶۰ تا ۵۱۹ است.
درصورتیکه رتبه شما در سطح D قرار دارد، احتمالاً در بازپرداخت اقساط تأخیرهای زیادی داشتهاید، اقساط معوق دارید یا چک بیمحل صادر کردهاید. دریافت وام برای شما یا ممکن نیست یا اینکه باید وثیقههای سنگین بگذارید. تعداد ضامنهایی هم که باید معرفی کنید بیشتر از افرادی است که رتبههای خوبی دارند. حتی ممکن است خود ضامنها رتبه معاملاتی شما را استعلام بگیرند و ضمانت شما را قبول نکنند.
برای پاککردن سوءاثر چکهای برگشتی و رسیدن از سطح D به سطوح بالاتر زمان زیادی لازم است. برخی از افراد تا یکسال بعد هم نمیتوانند رتبه خود را بهبود بخشند.
سطح E؛ ریسک بسیار بالا
نمره این سطح از ۰ تا ۴۵۹ است.
اگر رتبه اعتباریتان روی سطح E قرار دارد، بدترین عملکرد مالی را در سیستم بانکی داشتهاید. چکهای برگشتی زیاد، وامهای پرداختنشده و سایر موارد منفی رتبه اعتباری شما را تا پایینترین سطح کاهش دادهاند. در این صورت هیچ تسهیلاتی به شما تعلق نمیگیرد حتی اگر ضامن گردنکلفتی داشته باشید. برای ارتقای سطح خود، باید همه بدهیها را تسویه کنید، چکها را پاس کنید و مدتی طولانی رفتار مالی درستی داشته باشید تا بعدها بتوانید وام بگیرید.
روشهای افزایش رتبه اعتبارسنجی
اگر رتبه اعتباری پایینی دارید و میخواهید شرایط وامگرفتن و ضمانت را برای خودتان راحتتر کنید، با استفاده از روشهای افزایش رتبه اعتبارسنجی رتبهتان را بهبود ببخشید. اقداماتی که میتوانید انجام دهید شامل موارد زیر هستند:
- پرداخت بهموقع اقساط وامها؛
- تسویه بدهیهای معوق؛
- جلوگیری از صدور چک برگشتی؛
- استفاده منطقی از تسهیلات بانکی؛
- خودداری از درخواست تسهیلات جدید تا بهبود وضعیت؛
- داشتن حسابهای بانکی متنوع (جاری، قرضالحسنه و…) و فعالنگهداشتن حسابها؛
- بررسی گزارش اعتباری و اصلاح مشکلات موجود در آن.
حتی چند ماه خوشحسابی مستمر میتواند تأثیر قابلتوجهی بر رتبه شما داشته باشد.
کلام پایانی
باتوجهبه آنچه گفتیم، رتبه اعتباری تأثیر مستقیم و تعیینکنندهای در نوع ضامن برای دریافت خدمات بانکی از وام گرفته تا دریافت دستهچک یا مجوز معاملات دارد. هرچه رتبه اعتباریتان بالاتر باشد، وامهای بدون ضامن را راحتتر دریافت میکنید، تعداد ضامنها برای وامهای ضامندار کمتر میشود و حتی ممکن است بانک نوع ضامن را تغییر دهد و با چک و سفته هم کارتان راه بیفتد. اگر بهدنبال شرایط بهتر برای ضمانت دریافت وام هستید، از همین امروز بهفکر مدیریت رتبه اعتباری خود باشید. بررسی منظم وضعیت اعتباری، اصلاح رفتارهای مالی و استفاده آگاهانه از خدمات بانکی، محدودیتهای پیش روی شما را تا حد زیادی کاهش میدهد.
