کشف کهنترین ابرنواختر کیهان با سن شگفتانگیز بالغ بر ۱۳ میلیارد سال
پژوهشگران با انتشار مقالهای جدید به توضیح پرداختند: «ما موفق به ثبت مشاهداتی با تلسکوپ نیرومند جیمز وب در تاریخ یکم ژوئیه ۲۰۲۵ شدیم که حدود ۱۱۰ روز پس از انفجار (یا ۱۳ روز نسبت به چارچوب منبع) بهدست آمده است.»
با بهرهگیری از مشاهدات جیمز وب و سایر تلسکوپها، گروههای تحقیقاتی تخمین زدهاند که این انفجار حدود ۷۳۰ میلیون سال پس از «بیگ بنگ» به وقوع پیوسته است.
اندرو لووان، نویسنده اصلی مقاله دو و همچنین استاد دانشگاه رادبود در نایمخن هلند و دانشگاه وارویک در بریتانیا، در بیانیهای توضیح داد: «در نیم قرن گذشته، فقط تعداد محدودی از انفجارهای پرتو گاما در اولین میلیارد سال از عمر جهان شناسایی شدهاند. این رویداد خاص بسیار نادر و جذاب است.»
با توجه به فاصلههای زمانی و مکانی گسترده، نمیتوانیم اطلاعات چندانی از این واقعه بهدست آوریم و مشاهدات بیشتر از سایر ابرنواخترها در دوران آغازین جهان، کلید افزایش فهم ما خواهد بود. همچنین، نکتهای که کمی عجیب بهنظر میرسد، طبیعی بودن این ابرنواختر به شمار میآید.
انتظار میرود شرایط در عالم اولیه با آنچه امروز میشناسیم، تفاوتهای قابل توجهی داشته باشد؛ بهطوری که ستارهها باید دارای عناصر سنگین کمتری بوده و عمر کمتری نسبت به امروز داشته باشند (ابرنواخترها یکی از روشهای تولید عناصر سنگین به شمار میروند). اما ابرنواختری که مورد مشاهده قرار گرفته، نمای نسبتا طبیعی از خود به نمایش گذاشت (البته برای یک ستاره بزرگ که در حال فروپاشی و شکلگیری یک سیاهچاله یا ستاره نوترونی است).
نیال تنویر، نویسنده همکار و استاد دانشگاه لستر در بریتانیا، اضافه کرد: «ما با نگرشی باز به این مطالعه نزدیک شدیم و مشاهده کردیم که جیمز وب نشان داد این ابرنواختر دقیقاً شبیه ابرنواخترهای امروزی است.»
تیم تحقیقاتی امیدوار است با استفاده از جیمز وب و تحلیل پستاب انفجارهای پرتو گاما، بتوانند اطلاعات بیشتری در مورد کهکشانها در عالم اولیه به دست آورند. لووان همچنین افزود: «این تابش به جیمز وب اجازه میدهد جزئیات بیشتری را مشاهده کرده و ویژگیهای خاص کهکشانها را به ما نشان دهد.»
در آینده، اطلاعات بیشتری از این نوع ابرنواخترهای اولیه بهدست خواهد آمد؛ اما بدون شک کشف این که اخترشناسان موفق به شناسایی قدیمیترین ابرنواختر مشاهدهشده در جهان شدهاند، نکتهای بسیار جالب است.
دو مقاله اول و دوم در نشریه Astronomy & Astrophysics به چاپ رسیدهاند.
