افشاگری دانشمند ناسا: ستارهای که به زایش مسیح اشاره داشت، احتمالاً دنبالهدار بوده است
قصه ستاره درخشان بیتاللحم که سه فیلسوف شرقی را به سمت زادگاه عیسی مسیح هدایت کرد، سالهاست که موجب کنجکاوی ستارهشناسان شده است. نظریههای مختلفی، از ارتباطات سیارهای تا موارد مربوط به انفجارهای ستارهای، مطرح گردیده، ولی هیچ یک نتوانسته است به تمامی جزئیات این افسانه باستانی پاسخ دهد. اکنون، فرضیهای جدید و جسورانه، داستانی کاملاً نو را برای ما ترسیم میکند: آن جسم نورانی، در حقیقت یک دنبالهدار بوده است.
این ایده تازگی که از سوی مارک متنی، دانشمند سیارهشناس ناسا مطرح شده است، در یک پژوهش مستقل ارائه شده است. او برای یافتن پاسخ به شواهدی در متون باستانی چین مراجعه کرده است؛ جایی که در مورد ظهور یک دنبالهدار در سال ۵ قبل از میلاد اطلاعاتی وجود دارد.
متنی اشاره میکند که در زمان تحصیلش، در یک مرکز آسماننما فعالیت میکرده است. در آن مکان، نمایشی درباره ستاره بیتاللحم برگزار میشد که از آسمان جنوب شرقی طلوع کرده و سپس به نظر میآمد که بیحرکت در بالای سر قرار دارد. نتایج این نمایش نشان میداد که با در نظر گرفتن چرخش زمین که موجب طلوع اجسام از شرق و غروب آنها در غرب میشود، هیچ جرم نجومی شناختهشده نمیتواند چنین رفتاری را از خود نشان دهد.
متنی میگوید: «به یاد دارم که در آنجا نشسته بودم و گفتم، من یکی را میشناسم که میتواند این کار را انجام دهد.» او حدس زد که دنبالهداری با مدار بلند که از ابر مرموز اورت (منطقهای بسیار دورتر از سیارات منظومه شمسی ما) نشات میگیرد، میتواند پاسخ درست باشد.
تحقیقات نشان داد که اگر چنین دنبالهداری از فاصلهای بسیار نزدیک به زمین عبور کند، یعنی تقریباً به اندازه فاصلهی میان زمین و ماه، میتواند به وجود آوردن ظاهری عجیب: یک جرم ستارهنما که در روز روشن ظاهر شده و سپس برای چند ساعت در همان مکان ثابت میماند. متنی در توضیح این پدیده میگوید:
یک دنبالهدار فقط در صورتی میتواند به صورت ثابت به نظر برسد که مسیر حرکت آن به صورت مستقیم به سوی زمین باشد، یا به طور علمیتر، تقریباً در مسیر برخورد قرار داشته باشد. این رفتار دقیقاً همان نوع رفتاری است که اخترشناسان از جرمی انتظار دارند که بخواهد با زاویه دید خاصی از فاصلهای بسیار نزدیک به سطح سیاره ما عبور کند.
– مارک متنی
متنی برای تأیید این فرضیه، به بررسی سوابق چینی رفته است که به ظهور «ستارهای جارویی» در بهار سال ۵ قبل از میلاد اشاره کردهاند. اصطلاح ستاره جارویی معمولاً برای توصیف دنبالهدارها به کار میرود و به دم متحرک و پویای آنها اشاره دارد. این گزارشها مدتی طولانی است که مورد توجه محققین در زمینه ستاره بیتاللحم قرار داشتهاند.
اگرچه یک نکته در سوابق چینی وجود دارد که معمای ستاره را پیچیدهتر میسازد: در این گزارشها گفته شده که این ستاره عجیب به مدت ۷۰ روز در یک صورت فلکی قرار داشته است. این مدت زمان برای یک دنبالهدار بسیار طویل است و بدین ترتیب برخی ستارهشناسان تصور کردهاند که این جرم در واقع یک نواختر درخشان با ظاهری مشابه به ستاره بوده است. با این حال، متنی بر این عقیده است که این توصیف به خوبی از تئوری دنبالهدار در مسیر برخورد او حمایت میکند.
«ستاره عجیب به مدت ۷۰ روز در یک صورت فلکی باقی مانده است»
با این حال، تمامی دانشمندان نسبت به این فرضیه خوشبین نیستند. رالف نویهاوزر، اخترفیزیکدانی از دانشگاه فریدریش شیلر ینا در آلمان که در زمینه نجوم تاریخی هم مطالعه میکند، میگوید که ممکن است سوابق چینی گمراهکننده باشد. وی اضافه میکند: «به طور کلی، هر چه سوابق قدیمیتر باشند، اطلاعات کمتری از آنها باقی مانده است.» برخی دیگر از محققان نیز تلاش برای یافتن توضیح را اساساً گمراهکننده تلقی میکنند.
متنی با پذیرفتن محدودیتهای موجود در سوابق، تأکید دارد که او آرزو داشت منابع بیشتری برای تأیید نظریهاش در دست داشته باشد. او بیان میکند که قصد اصلی او شناسایی قطعی ستاره بیتاللحم نیست، بلکه معرفی یک جرم نجومی کاملاً معتبر است که میتواند با رفتار توصیفشده آن سازگار باشد.
در پایان، فردریک والتر، ستارهشناس دانشگاه استونی بروک میگوید: «من مطمئنم که نظریه جدید آخرین کلام در مورد ستاره بیتاللحم نخواهد بود، اما به نظر میرسد که سهمی ارزشمند و حائز اهمیت در عرصه نجوم قانونی به وجود آورده است.»
این پژوهش در نشریه انجمن نجوم بریتانیا منتشر شده است.
