نقاشیهای با اسپری، حکاکیها، خطوط حک شده، دودههای آتش و … از آثار به یادگار مانده از دوره هخامنشی/ عکس
این اثر باستانی در حدود ۵۰ کیلومتری سمت شرق تخت جمشید و نقش رستم و در انتهای کوه رحمت یا مهر واقع شده و داخل محدوده شهرستان ارسنجان در استان فارس قرار دارد.
تابناک در گزارشی اشاره کرد: این اثر تاریخی که در سال ۱۳۹۹ تحت سرپرستی مصطفی رخشندهخو، با هدف حفاظت و مرمت اضطراری به شکل فشرده مورد بررسی قرار گرفت، پاکسازی از نقاشیها، خطوط اسپری، رنگهای صنعتی و تخریبها را به اتمام رسانده بود، اما اکنون مجدداً دچار همان نوع آسیبها، و حتی شدیدتر از گذشته، شده است.
مرمت سنگین ۱۳۹۹؛ نتیجهای که دوام نیاورد
در طی عملیات مرمتی سال ۱۳۹۹، گروه حفاظت سنگ تختجمشید به رهبری مصطفی رخشندهخو با استفاده از روشهای حساس و پرهزینه، لایههای متعدد رنگ، گرافیتی و تبلیغات را از سطح سنگها به طرز حرفهای زدودند. این اقدام از جنبه فنی یکی از پیچیدهترین پروژههای آن سال محسوب میشود و به مدت کوتاهی امکان بازیابی ظاهر اصلی این محوطه را فراهم آورد.
اما بر اساس جدیدترین گزارشها از پایش میدانی، بسیاری از همان نقاط حالا دوباره دچار نقاشیهای اسپری، حکنامها، خطوط حفر شده، دوده آتش و تجمع زباله شدهاند. برخی از این آسیبها به وسیله ابزار تیز انجام شده که کارشناسان آن را «غیرقابل برگشت» ارزیابی کردهاند.
دلایل شدت تخریب
مصطفی رخشندهخو، کارشناس ارشد حفاظت و مرمت آثار تاریخی، در گفتوگویی با ایسنا به بررسی علل این وضعیت پرداخت و بیان کرد: نبود نظارت کافی، ناکارآمد بودن جریمههای قانونی، خالی بودن از دوربین و زیرساختهای حفاظتی، فقدان برنامه مستمر برای آموزش و آگاهیرسانی، و دسترسی آسان و بدون محدودیت گردشگران و افراد غیرمسئول از جمله عواملی هستند که به این وضعیت دامن میزنند.
هشدار درباره آینده ایوان قدمگاه
این متخصص در حوزه میراث فرهنگی هشدار داد: اگر این روند ادامه یابد، بخشی از ارزشهای تاریخی ایوان قدمگاه در سالهای آتی دچار نابودی خواهد شد.
رخشندهخو تأکید کرد: این محوطه به چرخه مرمت ـ تخریب ـ مرمت وارد شده و بدون اقدامات فوری، وضعیت آن به مرز بحران خواهد رسید.
وی بر ضرورت نصب دوربینها و تابلوهای هشدار، پایش هفتگی، برخورد قانونی با تخریبگران، مشارکت جامعه محلی و تخصیص اعتبار مستمر برای حفاظت تأکید کرد تا این روند متوقف شود.
این کارشناس ارشد حفاظت و مرمت آثار تاریخی و مسئول مرمت نقش رستم تأکید کرد که این اثر باید حفظ و مانیتورینگ شود و افزود: توجه ویژهای از سوی میراث فرهنگی و مسئولان مرتبط برای حفظ این اثر تاریخی مورد نیاز است.
مرمت در سال ۱۳۹۹ از محل اعتبارات تخت جمشید
رخشندهخو با بیان اینکه در سال ۱۳۹۹، مرمت این اثر تاریخی از اعتبارات تخت جمشید انجام گرفته است، گفت: این اثر تاریخی متعلق به دوره هخامنشی جزئی از حریم کوه مهر است و به همین دلیل موفق شدیم در سال ۱۳۹۹ مرمت آن را انجام دهیم.
کارشناس مرمت پایگاه میراث جهانی تخت جمشید ادامه داد: حفاظت از این اثر تاریخی ضروری است و نباید به گونهای عمل شود که مرمت صورت گیرد و پس از مدتی دوباره به وضعیت اولیه برگردد. اکنون ساکنان محلی نیز به مسئله ورود کرده و خواستار توجه فوری به این اثر تاریخی هستند.
براساس ارزیابیهای کارشناسی، روند رو به افزایش آسیبهای انسانی در ایوان قدمگاه نشان میدهد که این محوطه هخامنشی در صورت عدم اقدام فوری و مستمر با تهدید جدی در از دست دادن بخش مهمی از ارزشهای تاریخی خود مواجه است. تداوم تخریبها، نیاز به ایجاد زیرساختهای حفاظتی نظیر نصب دوربین، پایش منظم، حضور نیروهای نظارتی، مشارکت جامعه محلی و اجرای قاطع قانون را بیش از پیش ضروری جلوه میدهد. در حال حاضر، انتظارات بر این است که دستگاههای مسئول چه تدبیر و اقداماتی را اتخاذ خواهند کرد تا بتوان این یادگار ارزشمند را از چرخه مخرّب تخریب نجات داد یا خیر؟
۲۳۳۲۱۷
