ثبت جهانی سه روستای ایرانی در سال ۲۰۲۵/ این روستاها در کجا واقع شدهاند
الهه جعفرزاده: به ثبت جهانی سه روستای سهیلی (قشم)، شفیعآباد (کرمان) و کندلوس (مازندران) در فهرست بهترین روستاهای گردشگری جهان توسط سازمان جهانی گردشگری (UNWTO) در سال ۱۴۰۴ (۲۰۲۵ میلادی)، به عنوان یک رویداد مهم در عرصه گردشگری ایران توجه زیادی جلب کرده است. این موفقیت، که نتیجه تلاشهای جمعی، حفاظت از میراث فرهنگی و پیادهسازی مدلهای گردشگری پایدار است، موقعیت ایران را به عنوان یک پیشرو در حوزه گردشگری روستایی در سطح جهانی تقویت مینماید.
این روستاها، با ترکیبی از زیباییهای طبیعی، فرهنگ غنی و اقتصادی فعال، نه تنها نمایندهای از تنوع جغرافیایی و فرهنگی ایران محسوب میشوند، بلکه به عنوان نمونهای موفق برای توسعه پایدار نیز به شمار میآیند.
سهیلی: الماس بومگردی در قلب جزیره قشم
روستای سهیلی، که در ۶۰ کیلومتری غرب شهرستان قشم و ۱۰ کیلومتری فرودگاه بینالمللی دیرستان قرار دارد، با جمعیتی بیش از ۲۰۰۰ نفر، یکی از جوامع بومی بخش حرا بشمار میآید.
چرا «سهیلی»؟ نام این روستا به معنی صلح بین قبایل بنی معین و باسعید است و نماد همزیستی مسالمتآمیز انسان با طبیعت شناخته میشود.
فرهنگ محلی سهیلی به سنتهای دریانوردی و حراچینی (جمعآوری برگهای حرا برای خوراک دام) متکی است و موسیقی محلی، رقصهای سنتی و صنایعدستی همچون سوزندوزی و حصیربافی جزئی جداییناپذیر از زندگی روزمره ساکنان آن به شمار میآید. زنان این روستا در حفظ و گسترش این میراث فرهنگی نقش کلیدی ایفا کرده و کارگاههای آموزشی نیز به منظور ترویج آن برگزار میشود.
غذاهای محلی سهیلی، با استفاده از محصولات دریایی تازه، طعمی اصیل از جنوب ایران را ارائه میدهند. کباب میگو، پلو ماهی، قلیهماهی (ماهی و سبزیجات معطر) و بریانی (گوشت گوسفند با ادویههای محلی) نمونههایی از غذاهای محبوبی هستند که در رستورانهای سنتی سرو میشوند. این غذاها با مواد اولیه تازه از خلیج فارس نه تنها مغذی بلکه نمایانگر اقتصادی محلی مبتنی بر صیادی پایدار هستند.
اماکن دیدنی سهیلی ترکیبی از زیباییهای طبیعی و تاریخ فرهنگی را به نمایش میگذارد. جنگلهای حرا، یکی از شگفتیهای هفتگانه قشم، با درختان مانگرو و اکوسیستم منحصربهفرد خود، امکان قایقسواری و پرندهنگری را فراهم میآورد. کمپ پیرزن، ساختمانی سنتی با سقف نیمدایره برای استراحت حراچینها و اسکله گردشگری حرا با ۱۴۵ قایق، از جاذبههای بارز این منطقه هستند. کوه سموران، بلندترین نقطه روستا، چشمانداز ۳۶۰ درجهای از جزیره را ارائه میدهد.
جاذبههای دیگر شامل ۴۷ اقامتگاه بومگردی (مانند بادگیران سهیلی با اتاقهایی سنتی و بدون امکانات مدرن)، ۱۱ مرکز غذای محلی و ۳۰ غرفه صنایعدستی است که تجربهای عمیق و اصیل از زندگی بومی را به میهمانان ارائه میدهد. جشنوارههای محلی مانند “چیچکا حرا” نیز موجب آشنایی بازدیدکنندگان با فرهنگ زیستمحیطی و ضرورت حفاظت از جنگلها میشود.
شفیعآباد: اکوموزه کویری در کرمان
روستای شفیعآباد، که در ۱۸ کیلومتری شهداد و ۱۱۵ کیلومتری کرمان واقع شده است، در حاشیه کویر لوت، نمونهای موفق از گردشگری پایدار محسوب میشود. جمعیتی در حدود ۱۰۰۰ نفر، فرهنگی محلی را شکل داده که بر پایه کشاورزی کویری (سیر، پسته و خرما) و صنایعدستی (حصیربافی و قالیچهبافی) بنا گردیده است.
زنان در این روستا با تشکیل گروه “گوجینو” نقش محوری در تقویت اقتصاد محلی ایفا کرده و جشنواره سیر، که پیوندی از کشاورزی و گردشگری است، نمادی از همبستگی اجتماعی به حساب میآید.
پوشش محلی (چادرهای رنگی و لباسهای سنتی) و آداب مهماننوازی، موجب آشنایی بازدیدکنندگان با هویت منحصر به فرد منطقهای آنها میشود.
غذاهای محلی شفیعآباد با مواد اولیه منحصربهفرد آن منطقه، ساده ولی مغذی هستند. اشکنه (آش سیر با سبزیجات)، قورمه (گوشت کبابی با ادویههای محلی) و زیرهپلو (برنج با زیره سیاه) از خوراکهای شاخصی هستند که در اقامتگاههای بومگردی مانند کلوت یا گندمبریان ارائه میشوند. این غذاها با استفاده از محصولات ارگانیک به پایداری محیطی اهمیت میدهند.
اماکن دیدنی شفیعآباد، قلب یک اکوموزه طبیعی در ایران است. قلعه شفیعآباد، یک بنای قاجاری با دیوارهای خشتی و برجهای دفاعی، و کاروانسرای شفیعآباد (از دوران صفوی) با حیاط گستردهاش، از جاذبههای تاریخی بارز این روستا هستند. جنگل نبکا با درختان مقاوم در برابر کمآبی و کلوتهای شهداد (در ۳۱ کیلومتری آن) فرصتهای خوب برای طبیعتگردی را فراهم میآورند.
جاذبههای دیگر شامل ماراتن لوت (یک رویداد سالانه دویدن در کویر) و کارگاههای صنایعدستی میباشد که گردشگران را با زندگی کویری آشنا میسازد. این روستا با ثبت جهانی به عنوان روستای گردشگری ۲۰۲۵، بهعنوان الگویی برای توسعه محلی شناخته میشود.
کندلوس: گنجینه ۴۰۰۰ ساله مازندران
روستای کندلوس، واقع در ۷۵ کیلومتری نوشهر مازندران، یك ییلاق با قدمتی ۴۰۰۰ ساله در دامنه رشتهکوههای البرز است. با بیش از ۱۰۰۰ نفر جمعیت، اقتصاد محلی کندلوس بر پایه کشاورزی (کشت برنج و چای) و صنایعدستی (بافندگی، سفالگری و تولید مصنوعات چوبی) بنا شده است.
مردان و زنان این روستا در مراسم محلی (نظیر رقصهای سنتی) لباسهای خود را بر تن میکنند و روایتهای شفاهی از هزاره دوم پیش از میلاد بخشی از هویت فرهنگی آنها را تشکیل میدهد. مجموعه فرهنگی کندلوس، که دارای یک موزه مردمشناسی است، وظیفه حفظ این میراث را بر عهده دارد.
غذاهای محلی کندلوس، با استفاده از مواد اولیه تازه محلی، طعمی بسیار گیرا دارند. کماج (نان محلی)، راهنون (نان تنوری)، آش کدو (آش سبزیجات)، بادونه (برنج خشکشده) و بورانی (خورشت اسفناج) از غذاهای شاخصی هستند که در رستوران یا مهمانخانههای سنتی سرو میشوند. این غذاها نماد آشپزی مازندرانی بوده و اغلب با عسل محلی ترکیب میشوند.
اماکن دیدنی کندلوس یک ترکیب فوقالعاده از تاریخ و طبیعت را در خود جای داده است. موزه مردمشناسی کندلوس، که به عنوان نخستین موزه روستایی جهان شناخته میشود، با ۴۰۰ مترمربع، اشیاء مربوط به هزاره دوم پیش از میلاد تا دوران قاجار (بافتهها، پوشاک، ابزار) را به نمایش میگذارد. حمام خزینه (از زمان قاجار)، آرامگاه فضل و فاضل (از ۱۰۰ سال پیش) و آبشار کندلوس (۱۱ متری) از جاذبههای اصلی آن هستند.
جاذبههای دیگر شامل مزارع گیاهی دارویی، مهمانخانههای سنتی و کوچههای سنگفرش شده است.
همچنین، در اطراف روستا، چشمههای آب معدنی سرد مختلفی وجود دارد که «دیو چشمه» بزرگترین آنهاست که آب آن از دل زمین جوشیده و به بیرون میآید.
۴۷۲۳۲
