استراتژی «عهد ۱۴۰۷» کرمان موتور؛ واکنش فنی به مهلت بنزینی دولت

در روزهایی که ناپایداری انرژی به یکی از مسائل عمده اقتصادی ایران تبدیل شده و هشدارهای مقام‌های ریاست جمهوری به تولیدکنندگان خودرو برای بهبود الگوی مصرف سوخت افزایش یافته است، شرکت کرمان موتور با معرفی جزئیات برنامه استراتژیک خود، طرحی نوین برای عبور از بحران سوخت به نمایش گذاشت. این کارخانه خودرو سازی که به خاطر گسترش سبد محصولات خود به سهم بازار قابل توجه‌ای دست یافته، ادعا می‌کند که پیشاپیش از هشدارهای دولتی، زیرساخت‌های لازم برای انتقال به عصر خودروهای پاک را ایجاد کرده است. مقاله حاضر به بررسی فنی و ساختاری واکنش کرمان موتور به فشارهای اخیر و ارزیابی برنامه بلندمدت این شرکت می‌پردازد.

بررسی واکنش کرمان موتور به اولتیماتوم سوختی پاستور

در اواسط آبان‌ماه ۱۴۰۴، رئیس‌جمهور در پیامی شفاف به صنعت خودرو، ادامه تخصیص ارز و مجوزهای تولید را به اصلاح موتورهای احتراقی و کاهش مصرف بنزین وابسته دانست. این هشدار که نمایان‌گر حالت اضطراری در تراز سوختی کشور است، واکنش‌های متنوعی را در جاده مخصوص برانگیخت. در این میان، کرمان موتور با اتکای به برنامه جامع خود تحت عنوان «عهد ۱۴۰۷»، سعی دارد اثبات کند که رویکردش فراتر از پاسخ‌های موقتی است.

معاون توسعه محصول این شرکت در کنفرانس بین‌المللی ماشین‌ها و محرکه‌های الکتریکی در دانشگاه علم و صنعت، ضمن تأیید نگرانی‌های دولت، اعلام کرد که تغییر مسیر این مجموعه صنعتی از سال‌ها پیش آغازشده است. تحلیل این موضع‌گیری حاکی از آن است که کرمان موتور در پی آن است تا به جای ایستادگی در برابر چالش‌ها، خود را به عنوان پیشرو در «برقی‌سازی» در میدان خودروسازان خصوصی معرفی کند. این شرکت با هدف‌گذاری‌های کمی، در پی آن است که ثابت کند که بحران انرژی را به عنوان یک شاخص کلیدی در فرایند طراحی و مهندسی محصولات خود مدنظر قرار داده است.

نقشه راه فنی؛ طراحی سبد محصولات بر پایه پلتفرم‌های پاک

بررسی جزئی برنامه توسعه محصول کرمان موتور نشان‌دهنده یک تغییر بنیادین از صرفاً مونتاژ به سمت مهندسی قوای محرکه است. بر اساس داده‌های فنی منتشر شده، این شرکت سه مسیر همزمان اما مکمل برای ارتقای قوای محرکه خود ترسیم کرده است که در نهایت منجر به تغییر ترکیب سبد محصولات در سال ۱۴۰۷ خواهد شد. به این ترتیب، اهداف نهایی شامل اختصاص ۱۰ درصد به خودروهای کاملاً برقی (BEV)، ۳۰ درصد به خودروهای هیبریدی (HEV/PHEV) و کاهش سهم خودروهای بنزینی به ۶۰ درصد می‌باشد.

در بخش موتورهای احتراق داخلی که همچنان هسته اصلی بازار را تشکیل می‌دهند، تمرکز بر موتورهای ۱.۵ لیتری تنفس طبیعی و توربوشارژ (TGDI) با راندمان حرارتی بالا است. مهندسان این شرکت از کاهش ۲۰ درصدی مصرف سوخت در این بخش خبر داده‌اند که با توجه به تولید بالا، تأثیر قابل ملاحظه‌ای بر میانگین مصرف ناوگان خواهد داشت. با این حال، قسمت مهم‌تر تمرکز بر قوای محرکه هیبریدی است که به ادعای شرکت، توانایی کاهش ۳۵ درصدی مصرف سوخت را داراست. ظرفیت‌سازی برای تولید سالانه ۱۲۵ هزار پیشرانه هیبریدی و ۲۵ هزار پیشرانه تمام برقی نشان از عزم جدی این شرکت برای تغییر ساختار فنی محصولاتش دارد.

پروژه ایگل و بومی‌سازی فناوری

یکی از مراحل کلیدی این برنامه، پروژه خودروی الکتریکی «ایگل» است. این خودرو به عنوان نخستین محصول الکتریکی با نشان ویژه کرمان موتور شناخته می‌شود و در حال حاضر مراحل آزمایش‌های ایمنی (Crash Tests) و ارزیابی‌های عملکردی آزمایشگاهی را پشت سر می‌گذارد. اهمیت ایگل در این است که در حال نشان دادن گذار از فاز تحقیقاتی به مرحله تجاری‌سازی فناوری‌های الکتریکی در داخل کشور است. به علاوه، برنامه داخلی‌سازی ۷۰ درصدی برای قطعات قوای محرکه بنزینی و سرمایه‌گذاری در خصوص گیربکس‌های DHT (مناسب برای خودروهای هیبریدی) و پک‌های باتری، تلاشی برای کاهش وابستگی ارزی در سطوح عمیق‌تر زنجیره تأمین را نشان می‌دهد.

زیرساخت‌های توسعه و چشم‌انداز اقتصادی

دستیابی به خودروهای پاک بدون پشتوانه نرم‌افزاری و الکترونیکی غیرممکن است. در همین راستا، تأسیس مرکز توسعه نرم‌افزارهای خودرویی «متا» با همکاری دانشگاه صنعتی شریف، یک اقدام استراتژیک برای تسلط بر هوش نرم‌افزاری خودروهای آینده محسوب می‌شود. تمرکز بر سیستم‌های کمک‌راننده (ADAS)، مدیریت حرارتی باتری‌ها و استفاده از متریال‌های سبک (آلومینیوم و کامپوزیت) برای کاهش وزن بدنه، نشان می‌دهد که کرمان موتور به پیچیدگی‌های مهندسی خودروهای مدرن آگاهی دارد.

از نظر اقتصاد کلان، اجرای کامل این برنامه می‌تواند دستیابی به نتایج مثبتی را در پی داشته باشد. کاهش ۳۷ درصدی مصرف سوخت در مجموع سبد محصولات و رساندن میانگین انتشار آلاینده دی‌اکسید کربن به حدود ۱۰۵ گرم در هر کیلومتر، آمار امیدوارکننده‌ای برای محیط زیست کشور است. همچنین، هدف‌گذاری برای رسیدن به تولید ۵۰۰ هزار دستگاه در سال ۱۴۰۷، در صورت تحقق، می‌تواند سهم این شرکت در تولید ناخالص داخلی را افزایش دهد.

با این حال، در تجزیه و تحلیل نقاط قوت و ضعف، نیاز به واقع‌بینی وجود دارد. نقطه قوت عمده این برنامه، جامعیت و هماهنگی با گرایش‌های جهانی است. اما «نقطه ضعف احتمالی» و چالش اصلی، عدم وجود زیرساخت‌های شارژ عمومی در سطح کشور و وابستگی شدید تکنولوژی‌های پیشرفته به همکاری با شرکای خارجی است که می‌تواند در صورت وقوع نوسانات تحریمی یا اقتصادی، زمانبندی پروژه ایگل و سایر محصولات الکتریکی را تحت تأثیر قرار دهد. موفقیت کرمان موتور در این مسیر، تنها به توان مهندسی داخلی این شرکت وابسته نیست، بلکه به ثبات سیاست‌های حمایتی دولت و توسعه شبکه توزیع برق نیز مرتبط است.