سیر نزولی ستارگان: کهکشان در حال حرکت به سمت خاموشی و تاریکی است
بهنظر میرسد که زمین در حال فروپاشی است، اما در عین حال، سایر جنبههای کیهان نیز در حال تجربهی نزول هستند.
طبق گزارش دانشگاه بریتیش کلمبیا، گروهی متشکل از ۱۷۵ ستارهشناس که در تحقیقی جامع به بررسی چندین «نشانه حیاتی» کیهان پرداختهاند، دریافتند که جهان از اوج خود عبور کرده و به آرامی در حال حرکت به سوی آیندهای تیره و تار است؛ آیندهای که در آن تولد ستارههای جدید به تدریج کاهش یافته و سرانجام کاملاً متوقف خواهد شد. در انتهای این مسیر تاریک، هیچ نشانهای از نور وجود ندارد و فقط انتقام ناگزیر تاریکی انتظار میکشد.
داگلاس اسکات، کیهانشناس دانشگاه بریتیش کلمبیا و یکی از نویسندگان این مطالعه، اظهار میکند: «از این نقطه به بعد، جهان تنها سردتر و مردهتر خواهد شد.»
آینده ستارهها چندان درخشان نیست
اسکات و تیمی از ستارهشناسان در تحقیقی جدید که هنوز مورد ارزیابی همتا قرار نگرفته، مقدار زیادی از دادههای نوری را تحلیل کردند که از سوی تلسکوپ فضایی اقلیدس آژانس فضایی اروپا و ماهوارهی هرشل که به رصد طولموجهای فروسرخ دور پرداخته بود، گردآوری شده بود. بر اساس گفتههای محققان، تلفیق اطلاعات این دو رصدخانهی بزرگ بزرگترین نمونهی کهکشانی تا به امروز را به دست داده است: ۲٫۶ میلیون کهکشان.
رایلی هیل، نویسندهی اصلی مقاله و پژوهشگر دانشگاه بریتیش کلمبیا، توضیح میدهد: «در گذشته، پژوهشگران به اندازهی کافی نمونه در اختیار نداشتند و یا گروههای کلیدی از کهکشانهای سرد یا داغ را از دست میدادند. اما اقلیدس به قدری جامع است که امکان اندازهگیری دمای غبار با دقتی کامل را فراهم میآورد.»
دمای غبار، بهعنوان یک نشانگر اصلی برای ارزیابی وضعیت سلامت کهکشانها به شمار میرود. ستارهشناسان متوجه شدهاند که کهکشانهایی که نرخ بالاتری در تشکیل ستاره دارند، بهطور میانگین غباری گرمتر دارند، چرا که دماهای بالاتر نشاندهندهی وجود ستارههای پرجرمتر است.
ستارهها به کهکشانها زندگی میبخشند و شکلگیری سیارات را تسهیل میکنند؛ سیاراتی که موجودات کوچکی چون ما بر روی آنها شکل میگیرند. حتی مرگ ستارهها نیز ثمربخش است؛ زیرا ابرنواخترهای بزرگ در عرصهی پایانی حیات خود، فلزات سنگین را در کل جهان توزیع میکنند و ذرات غباری که در این مطالعه اندازهگیری شدهاند نیز بخشی از این چرخه را تشکیل میدهند.
اسکات توضیح میدهد که دانههای غبار با تشکیل ستاره در ارتباطند و هنگامی که ستارهها میسوزند، مقداری زیادی دانهی غبار تولید میشود.
آنچه پژوهشگران از مطالعه بهدست آوردند، روندی واضح از کاهش بود: جهان بهآهستگی در حال سرد شدن است. ده میلیارد سال پیش، زمانی که کیهان تقریباً سه میلیارد سال عمر داشت، دمای میانگین غبار کیهانی ۳۵ کلوین (معادل منفی ۲۳۸ درجه سانتیگراد) بود. اگرچه این دما برای ما بسیار پایینی است، اما در مقایسه با مقیاس کیهانی فاصلهی زیادی با صفر مطلق (سردترین دما قابل تصور) دارد. اکنون این دما کاهش یافته و این خبر خوبی برای تولد ستارههای جدید نیست.
بنابراین، آیندهی ستارهها چندان امیدوارکننده نیست، زیرا اگر دما کافی نباشد، شکلگیری ستارهای ممکن نخواهد بود. اسکات در پایان بیان میکند: «مقدار غبار و دمای آن در کهکشانها بهطرز قابل توجهی در طول میلیاردها سال کاهش یافته و این نشان میدهد که ما از دوران اوج تشکیل ستارهها گذشتهایم.» بنابراین، به نظر میرسد که این کاهش توان ستارهها، موضوعی جهانی و حائز اهمیت است.
