برای نخستین‌بار دانشمندان موفق به شناسایی فوران جرم تاجی در یک ستاره دیگر شدند

زمانی که یک ستاره فورانی بزرگ را به سمت فضا می‌فرستد، سرنوشت سیارات اطراف آن می‌تواند به‌سرعت شکل بگیرد. در جدیدترین گزارش از سوی گروهی از ستاره‌شناسان، برای اولین‌بار رصد یک فوران جرم تاجی (CME) در ستاره‌ای غیر از خورشید به ثبت رسیده است؛ این فوران از پلاسما که در ستاره‌ی StKM 1-1262 رخ داده، می‌تواند عواقب مرگباری برای هر سیاره‌ای که ممکن است در اطراف آن وجود داشته باشد، به همراه داشته باشد.

بر اساس گزارشی از ساینس، براساس تخمین‌ها، اگر این ستاره دارای سیاره‌ای با ویژگی‌های مشابه زمین در ناحیه قابل سکونت خود باشد، بنابراین فوران جرم تاجی می‌تواند جو آن سیاره را به شدت تحت فشار قرار دهد و آن را با ذرات با انرژی بالا و استریل‌کننده مواجه کند که حیات را به شدت تهدید می‌کند.

جولیان آلوارادو گومس، اخترفیزیکدان از مؤسسه‌ی اخترفیزیک لایبنیتس پوتسدام، تصریح کرد: «در چنین حالتی، جو و به طور کلی خود سیاره به شدت زیر سلطه‎ی فوران‌های شدید از پلاسما و خروج جرم از تاج ستاره‌ای قرار می‌گیرد؛ اوضاعی که می‌تواند به‌طور قابل توجهی تغییرات دشواری را رقم بزند.»

علاوه بر این، ابعاد کوچکتر کوتوله‌های ام باعث می‌شود که کاهش شدت نور ناشی از عبور سیارات به‌راحتی قابل مشاهده باشد و جرم کم آن‌ها نیز حرکات تشخیص‌پذیرتری نسبت به سیارات بزرگ‌تر ایجاد می‌کند.

با این حال، برخی اخترشناسان نگران هستند که محیط کوتوله‌های ام ممکن است به‌دلیل تولید نابرابری‌های فرابنفش و پرتو ایکس خوشایند برای سیارات نباشد. این اشعه‌ها می‌توانند با گرم کردن و یونیزه کردن جو سیارات نزدیک، در طول زمان آن‌ها را به خارج از جو پرتاب کنند.

جوزف کالینگهام، پژوهشگر در مؤسسه‌ی رادیواخترشناسی هلند، می‌گوید: «آتش‌سوزی‌ها در کوتوله‌های ام تقریباً همیشگی‌اند و شدت آن‌ها واقعا بالاست.» همچنین، خروج جرم از تاج ستاره‌ها نیز یک تهدید مضاعف است: یک موج بزرگ از ماده‌ی باردار که توان توجه به میدان‌های مغناطیسی سیاره را دارد و در صورت کافی بودن قدرت، می‌تواند جو را به‌طور کلی احاطه کند.

در خورشید، وقوع آتش‌سوزی‌ها معمولاً با خروج جرم از تاج همراه است، اما در ضمن تحقیقات بی‌شمار، چنین فوران‌هایی تاکنون در کوتوله‌های ام مشاهده نشده بود. این ستاره‌ها به دلیل میدان‌های مغناطیسی بسیار قوی، قادر به قفل کردن جرم منتشر شده در تاج خود هستند. آلوارادو گومس بیان می‌کند: «وقتی که ستاره چنین میدان مغناطیسی نیرومندی دارد، به‌نظر می‌رسد که جرم در درون تاج به دام افتاده و نمی‌تواند خارج شود.»

یکی از نشانه‌های مشخص خروج جرم از تاج، انفجار رادیویی نوع دوم است؛ یک فوران کوتاه از امواج رادیویی که هنگام انتقال موج ضربه‌ای ناشی از خروج جرم از تاج ستاره به وجود می‌آید. تیمی تحت سرپرستی کالینگهام، به‌دنبال این انفجارها با استفاده از آرایه‌ی فرکانس پایین (LOFAR)، شبکه‌ای متشکل از بیش از ۲۰ هزار آنتن در هلند و اطراف آن، گشتند.

دانشمندان به رصد ۸۶ هزار ستاره‌ی نزدیک پرداخته و بخشی از آسمان را به‌مدت ۸ ساعت بی‌وقفه زیر نظر گرفتند. نتیجه نهایی تنها یک انفجار رادیویی نوع دوم بود که متعلق به StKM 1-1262 بود. کالینگهام می‌گوید: «این یک نشانه واضح از وقوع پدیده‌ی خروج جرم از تاج ستاره است.»

به‌استناد ویژگی‌های انفجار رادیویی، تیم محققان محاسبه کردند که پلاسما با سرعت ۲٬۴۰۰ کیلومتر در ثانیه حرکت می‌کرد؛ سرعتی که به‌نظر آلوارادو گومس «در مرز بالایی دامنه‌ی سرعت خروج جرم از تاج قرار دارد».

محققان بر اساس مشاهدات خود تخمین می‌زنند یک کوتوله‌ی ام به‌طور میانگین هر ۵۰۰ سال یک بار فورانی از تاج را تولید می‌کند. با وجود این فاصله‌ی زمانی طولانی، شکل‌گیری حیات نیاز به زمان‌های بسیار طولانی را دارد و فوران‌های مکرر به‌طور قاطع این روند را پیچیده می‌سازد.

تلسکوپ فضایی جیمز وب ناسا که در حال حاضر در مراحل ابتدایی جست‌وجوی جو سیاره‌های سنگی در مدار کوتوله‌های ام است، تاکنون نشانه‌ای از وجود جو در این سیارات پیدا نکرده است. ابل مندس، پژوهشگر حوزه‌ی زیست‌پذیری سیاره‌ای در دانشگاه پورتوریکو، بیان می‌کند: «به‌نظر می‌رسد نگرانی‌هایمان در مورد ستاره‌های کوتوله‌ی ام به درستی تأیید شده است.»

این یافته‌ها در نشریه‌ی نیچر منتشر شده‌اند.